پرونده بازار سرمایه در سال 1404 زیر سایه جنگ بسته شد

1404/12/27 | تحلیل بازار

در این میان، کلاس‌های دارایی مبتنی بر سهام عملاً فرصت تنفس در روزهای پایانی سال را از دست دادند و تقابل ترس از آینده و تلاش برای حفظ ارزش پول، رفتارهای معاملاتی معنادار و متفاوتی را در صندوق‌های سرمایه‌گذاری رقم زد. قرار است زنگ آغاز به کار بازار در سال جدید در 5 فروردین 1405 نواخته شود، اما با توجه به تصاعد بحران، این تاریخ در هاله‌ای از ابهام قرار دارد.

1. نگاهی به کارنامه بورس در سال 1404؛ تکرار کابوس «بازار بازنده»

شاخص کل بورس تهران در آخرین روز معاملاتی سال در ارتفاع 3 میلیون و 713 هزار واحدی آرام گرفت تا بازدهی سالانه بازار سهام روی عدد 37 درصد ثبت شود. با این حال، افت 4.72 درصدی در فصل زمستان نشان از فشار سنگین ریسک‌های سیستماتیک بر پیکره بازار داشت.

بورس در سال 1404 مجموعاً 5 هفته (دو هفته در جریان «جنگ 12 روزه» و سه هفته در «جنگ اسفند») به حالت تعطیل درآمد.

بازدهی 37 درصدی در برابر تورم و صعود پرشتاب بازار طلا، سکه و ارز، بار دیگر بورس را به عنوان «بازنده بزرگ» در رالی بازارهای مالی سال 1404 معرفی کرد.

2. پدیده روز: پناهگیری 3.5 همتی در صندوق‌های درآمد ثابت مهم‌ترین اتفاق روز 27 اسفند

 این صندوق‌ها در آخرین روز کاری سال موفق به جذب 3500 میلیارد تومان (3.5 همت) پول خرد حقیقی شدند.

تحلیل جریان نقدینگی در درآمد ثابت‌ها: برآیند 8 روزه معاملات این صندوق‌ها در دوران جنگ اسفند، خروج 418 میلیارد تومانی را نشان می‌دهد (به دلیل پنیک دو روز اول جنگ)، اما در روزهای پایانی، جریان پول کاملاً معکوس شد. این ورود پول سنگین 3.5 همتی از سه شریان اصلی تغذیه شد:

• نقدینگی سرگردان: پول‌هایی که در دست مردم بود و برای پوشش ریسک تعطیلات نوروز، سود روزشمار درآمد ثابت‌ها را به سپرده بانکی ترجیح دادند.
• پول‌های پشیمان: سرمایه‌هایی که در دو روز اول جنگ با هیجان و ترس از این صندوق‌ها خارج شده بودند و با فروکش کردن شوک اولیه، مجدداً به ساحل امن بازگشتند.
• شیفت از طلا: نقدینگی هوشمندی که پس از کسب سود از صندوق‌های طلا، پیش از تعطیلات سیو سود کرده و به درآمد ثابت‌ها پناه آورد.

3. پارادوکس طلا: صف‌های خرید سنگین در کنار خروج پول !

صندوق‌های طلا در آخرین روز معاملاتی سال، یکی از عجیب‌ترین رفتارهای معاملاتی خود را به ثبت رساندند. ارزش معاملات خرد این صندوق‌ها به رقم خیره‌کننده 11 هزار و 101 میلیارد تومان (11.1 همت) رسید.

نکات کلیدی معاملات طلا:

• حباب منفی جذاب: از 30 صندوق طلای فعال، 29 صندوق دارای حباب منفی قابل‌توجهی بودند که همین امر باعث تحریک تقاضا و رشد بیش از 8 درصدی قیمت آخرین معامله در 19 صندوق شد و 3 صندوق نیز با صف خرید سال را به پایان بردند.
• خروج پول در اوج قیمت: با وجود این تقاضای سنگین، صندوق‌های طلا در این روز 1,148 میلیارد تومان خروج پول حقیقی را تجربه کردند!
• کارنامه جنگ و سال: در 4 روز معاملاتی دوران جنگ، مجموعاً 4,805 میلیارد تومان از صندوق‌های طلا خارج شد، در حالی که در کل سال 1404، این صندوق‌ها میزبان ورود حدود 40 هزار میلیارد تومان پول حقیقی بودند.

 این خروج پول در روزهای مثبت نشان‌دهنده استراتژی «شناسایی سود» توسط سرمایه‌گذاران بزرگ و تبدیل دارایی به ریالِ سودده (درآمد ثابت) برای فرار از ریسک‌های غیرقابل پیش‌بینی در تعطیلات نوروز است.

4. وضعیت سایر صندوق‌های کالایی در سایه معاملات سنگین طلا و درآمد ثابت‌ها

سایر صندوق‌ها روز آرام‌تری را سپری کردند:

صندوق‌های نقره: با ارزش معاملات 345 میلیارد تومانی، توانستند جذب سرمایه جزئی 2 میلیارد تومانی داشته باشند.

صندوق‌های زعفران: با معاملات 27 میلیارد تومانی، شاهد خروج 3 میلیارد تومان پول خرد بودند.

صندوق سینرژی: با 181 میلیارد تومان ارزش معاملات، 4 میلیارد تومان خروج پول را ثبت کرد.

چشم‌انداز آینده:

 بازار سرمایه در حالی به استقبال سال 1405 می‌رود که متغیرهای اقتصادی کاملاً مغلوب متغیرهای نظامی و امنیتی شده‌اند. هدف‌گیری زیرساخت‌های اقتصادی مانند عسلویه نشان می‌دهد که مختصات ریسک سیستماتیک تغییر کرده است. در حالی که طبق تقویم، 5 فروردین 1405 روز بازگشایی بازار سهام اعلام شده، اما با شدت یافتن تنش‌ها، نه تنها احتمال تمدید تعطیلی بازار وجود دارد، بلکه در صورت بازگشایی نیز، تداوم سیاست‌های محدودکننده (نظیر دامنه نوسان محدود) و هجوم نقدینگی به سمت دارایی‌های امن (طلا و درآمد ثابت) محتمل‌ترین سناریوی روزهای آغازین سال جدید خواهد بود.

خلاصه رفتار سرمایه‌گذار ایرانی در پایان 1404: «حفظ اصل سرمایه و دریافت سود تضمینی در تعطیلات، بر هرگونه ریسک‌پذیری در بازار ملتهب ارجحیت دارد.»