گواهی سپرده کالایی چیست

بیایید بورس و اقتصاد را چند لحظه فراموش کنیم. تصور کنید می‌خواهید به یک استخر عمومی یا باشگاه ورزشی بروید. شما لباس‌ها، کیف پول و ساعت خود را به مسئول امانات (Locker) تحویل می‌دهید.

مسئول امانات، وسایل شما را در یک کمد امن می‌گذارد و در عوض به شما یک «تیکت یا شماره» می‌دهد.

آن تیکت، خودِ لباس شما نیست، اما نشان‌دهنده مالکیت شما بر آن لباس‌هاست.هر کس آن تیکت را داشته باشد، می‌تواند به باجه مراجعه کند و لباس‌ها را پس بگیرد.

گواهی سپرده کالایی دقیقاً حکم همان تیکت را دارد.

شما کالای باارزش (مثل طلا یا زعفران) را در انبارهای  مورد تایید بورس کالا دارید، اما جای اینکه نگران جای آن باشید، یک رسید دیجیتالی (گواهی) در پرتفوی خود دارید که می‌گوید:«شما مالک این مقدار کالا هستید».

در بانک: پول می‌دهید، اسکناس‌ها در خزانه بانک می‌ماند و شما در اپلیکیشن موبایل‌تان عدد می‌بینید.

در گواهی سپرده کالایی: کالا در انبار است، شما در پنل بورسی‌تان دارایی را می‌بینید.

همین‌قدر ساده و شفاف.

---

این گواهی‌ها چگونه متولد می‌شوند؟ (فرایند صدور)

شاید بپرسید: «آیا من هم می‌توانم کالایم را ببرم و گواهی بگیرم؟»

بله، اما نه هر کالایی و نه به هر شکلی. این یک پروسه استاندارد دارد:

• ورود به انبار: کالا (مثلاً شمش طلا یا  زعفران) وارد انبارهای مورد تایید بورس می‌شود. فرقی نمی‌کند شما تولیدکننده‌اید یا سرمایه‌گذار.
• ذره‌بین کیفیت: کارشناسان با دقت  کالا را بررسی می‌کنند. عیار طلا، وزن استاندارد، کیفیت زعفران و… اگر کالا حتی یک ذره با استانداردها فرق داشته باشد، برگشت می‌خورد. هدف این است که همه گواهی‌ها یک‌دست و «همگن» باشند.
• صدور شناسنامه دیجیتال (تبدیل کالا به اوراق): وقتی کالا تایید شد، انباردار برای شما «گواهی سپرده» صادر می‌کند. حالا دارایی فیزیکی شما تبدیل به یک دارایی دیجیتالی قابل معامله شده است.
• شروع بازی: حالا می‌توانید این گواهی را در بازار بفروشید، نگه دارید یا حتی بعداً کالا را تحویل بگیرید.

چرا باید خودمان را درگیر بورس کالا کنیم  (مزیت های  کلیدی  )

1. نقدشوندگی؛  تصور کنید 5 شمش طلا در خانه دارید و ناگهان به 20 میلیون تومان پول نیاز پیدا می‌کنید. نمی‌توانید گوشه‌ای از شمش را ببرید و بفروشید! مجبورید کل شمش را بفروشید.

اما در گواهی سپرده، اگر 5000 واحد گواهی دارید، می‌توانید فقط 200 واحدش را بفروشید و بقیه را نگه دارید.

 مثلا  هر شمش طلا به 10,000 واحد کوچک تقسیم می‌شود (هر واحد 0.1 گرم). یعنی شما می‌توانید با پول بسیار کم هم مالک بخشی از یک شمش طلا شوید.

2. امنیت؛  ریسک سرقت، گم شدن یا آسیب دیدن کالا در خانه یا محل کار همیشه وجود دارد. در گواهی سپرده، کالا در انبارهای ایمن و بیمه شده نگهداری می‌شود و شما صرفاً با یک عدد در پرتفوی خود سروکار دارید.

3.  قدرت وثیقه‌گذاری (اعتبار مالی)

• شما می‌توانید این گواهی‌ها را به عنوان وثیقه نزد بانک‌ها یا نهادهای مالی بگذارید.
• اثبات تمکن مالی: برای دریافت ویزا یا وام، ارائه پرینت دارایی گواهی سپرده (که قابل ترجمه رسمی است)، مدرکی معتبر از توانایی مالی شماست.

این یکی از جذاب‌ترین کاربردهاست. گواهی سپرده کالایی یک سند رسمی مالکیت است.

4. معافیت‌های مالیاتی  معاملات گواهی سپرده اغلب از مالیات معاف هستند.

5.ابزاری برای پوشش ریسک (Hedging) شرکت‌ها و صندوق‌های سرمایه‌گذاری از این گواهی‌ها برای مدیریت ریسک نوسانات قیمت استفاده می‌کنند. همچنین این گواهی‌ها پایه و اساس ابزارهای پیشرفته‌تری مثل «قراردادهای آتی» و «اختیار معامله» هستند.

چگونه شروع کنیم؟ (نکته حیاتی درباره کد بورسی)

 آیا همه  گواهی ها را می‌توان با همان کد بورسی معمولی خرید؟ پاسخ «خیر» است

یک تفاوت ظریف وجود دارد:

دسته اول: برای خرید گواهی سکه طلا و زعفران، زعفران نیازی به کار عجیب و غریبی ندارید. ابزار مورد نیاز همان کد بورسی معمولی که با آن سهام «فولاد» یا «خودرو» می‌خرید.

در پنل معاملاتی نماد را جستجو می‌کنید و می‌خرید. 

دسته دوم: برای معامله شمش طلا، شمش نقره، سیمان و سایر کالاها، کد بورسی معمولی به‌تنهایی کافی نیست. باید «کد بورس کالا» یا مجوز فعالیت در «بازار مالی بورس کالا» را داشته باشید. 

اما قرار نیست دوباره احراز هویت سخت انجام دهید.

برای ثبت‌نام و ورود به بورس کالا شما از  سامانه آنلاینی به نام ایبگو استفاده می‌کنید  در این سایت از از تب کارگزاری های فعال لیست کارگزاری هایی که فعال در بورس کالا هستند  رو مشاهده می کنید و کارگزاری موردنظرتونو انتخاب میکنید و وارد سامانه ایبگوی کارگزاری می شوید در صفحه نخست سامانه ایبگو ویدیوی کاملی از نحوه ثبت نام أورده شده  است

رصد بازار ، نمادهای موجود   و ساعات معاملاتی

همان‌طور که وضعیت سهام را در TSETMC می‌بینید، برای این بازار هم باید به سایت بورس کالای ایران مراجعه کنید.
در تب «بازارها» و زیرمجموعه «بازار مالی -گواهی سپرده کالایی»،  بخش لیست نمادهای گواهی سپرده کالایی شما  تمام گواهی فعال و قابل معامله به همراه  اندازه قرارداد ، ساعات معاملاتی  نماد ، لینک مشخصات و ادرس انبار و نحوه معامله (پیوسته -ناپیوسته ) را مشاهده خواهید کرد 

 منظور از واحد چیست ؟

هنگام خرید باید بدانید هر 1 واحد گواهی دقیقاً معادل چقدر از کالاست به عبارتی اندازه قرارداد

 سکه: 1 گواهی = 1 سکه تمام بهار آزادی

شمش طلا: 1 گواهی = 0.1 گرم (یک دهم گرم)

شمش نقره: 1 گواهی = 1 گرم (اما حد نصاب تحویل معمولا 1 کیلوگرم است)

زعفران: 1 گواهی = 1 گرم

مثال : اگر شما قصد دارید معادل یک شمش طلای کامل (1 کیلوگرم) سرمایه‌گذاری کنید، باید 10,000 واحد گواهی شمش طلا بخرید.

ساعات معاملاتی

ساعت 12 ظهر تا 18 عصر: کالاهای صنعتی و فلزی (طلا، نقره، سکه 

ساعت 9 صبح تا 15 عصر:  محصولات کشاورزی (زعفران، برنج و…).

هزینه‌های پنهان و نکات مالیاتی

برای اینکه یک سرمایه‌گذار هوشمند باشید، باید از هزینه‌های جانبی آگاه باشید.

1. هزینه انبارداری

تا زمانی که گواهی را در پرتفوی خود دارید، هزینه‌ای بابت نگهداری کالا در انبار محاسبه می‌شود. این هزینه برای طلا و سکه بسیار ناچیز است (مثلاً برای هر گواهی شمش طلا حدود 12.5 تومان در روز).

نحوه پرداخت: اگر کالا را بفروشید، بورس به صورت خودکار هزینه انبارداری را از وجه فروش کسر می‌کند. اگر کالا را تحویل بگیرید، باید قبل از خروج کالا هزینه را بپردازید.

2. مالیات بر ارزش افزوده 

در این مورد تفاوت بزرگی بین طلا و سایر کالاها وجود دارد

شمش طلا: طبق قانون فعلی، معاف از مالیات بر ارزش افزوده است.

شمش نقره و سایر کالاها: اگر بخواهید کالا را تحویل فیزیکی بگیرید، باید 9٪ یا 10٪ (بسته به قانون سال) مالیات بر ارزش افزوده پرداخت کنید.

3. کارمزد معاملات 

خرید و فروش در این بازار بسیار معقول و شفاف است (معمولاً حدود 0.0024 ارزش معامله برای اکثر کالاها).

آیا باید کالا را تحویل بگیریم؟

اکثر افراد (شاید 99٪) هرگز کالا را تحویل نمی‌گیرند و فقط از نوسان قیمت سود می‌برند.

اما اگر اصرار به تحویل دارید:

• باید به حداقل مقدار برسید (مثلاً یک کیلوگرم شمش طلا).
• هزینه انبارداری و  مالیات را تسویه کنید.
• در سامانه انبار نوبت بگیرید و حضوری مراجعه کنید.

تهیه و تنظیم: محیا حسین‌زاده