دیدهبان جدول زندهٔ همهٔ قراردادهای اختیار بازار است، با فیلتر و فرمولنویسی روی آن: بهجای گشتن نماد به نماد، یک شرط مینویسید و بازار خودش را غربال میکند. صفحه از سه لایه ساخته شده — نوار ابزار، پنل فیلتر، و جدول — و هر لایه کار خودش را دارد.
این راهنمای کامل ابزار است: هر دکمهٔ نوار ابزار، فیلترهای آماده، فیلتر فرمولی، ستونها، آلارم و راستکلیک نماد. اگر هنوز نمیدانید دیدهبان به چه دردی میخورد، اول دیدهبان اختیار معامله را ببینید.
و اگر بخش فرمولنویسیِ همین راهنما برایتان زود است، آموزش گامبهگام فرمولنویسی از «اصلاً ستون محاسباتی چیست» شروع میکند و هر درسش یک کد اجراشدنی دارد.
دیدهبان چیست؟
اگر میخواهید پیش از ورود به جزئیات، تصویر کلیتری از کاربرد دیدهبان در معاملات اختیار داشته باشید، دیدهبان اختیار معامله همین ابزار را از زاویهٔ «به چه دردی میخورد» معرفی میکند. این راهنما از آنجا به بعد شروع میشود.
فرض کنید میخواهید بین هزاران قرارداد اختیار فقط آنهایی را ببینید که هم نقدشوند، هم IV معقول دارند و هم فاصلهشان تا سر به سر در محدوده دلخواه است. رفتن یکبهیک روی تابلو، غیرممکن است.
دیدهبان در آپشنباز همان جدول زندهای است که همه قراردادهای فعال را یکجا نشان میدهد — با قیمت لحظهای، IV، دلتا، موقعیت باز، صف خرید و فروش و دهها ستون دیگر. شما فیلتر میکنید، مرتب میکنید، ستون اضافه میکنید و فقط قراردادهایی را نگه میدارید که با استراتژیتان جور درمیآیند.
دیدهبان فقط «لیست نماد» نیست — ابزار فیلتر بازار است: داده خام را به فهرست کوتاهِ قابلمعامله تبدیل میکند.
اگر دیدهبان داشته باشید چه میگیرید؟
- سرعت: بهجای جستوجوی دستی، در چند ثانیه قرارداد مناسب را پیدا میکنید.
- شخصیسازی: ستونها، فیلترها و فرمولها را برای استراتژی خودتان میسازید — کاوردکال، اسپرد، فروش نوسان و …
- یکپارچگی: از همان ردیف به زنجیره، جزئیات قرارداد و نمودار استراتژی میروید.
- آلارم: وقتی قراردادی تازه وارد فیلتر فعال شما میشود، خبردار میشوید.
بدون دیدهبان، مجبورید بین صفحات مختلف بچرخید؛ هر مقایسهای (IV دو زنجیره، اهرم چند کال، اسپرد تقاضا/عرضه) دستی و کند میشود.
به دیدهبان آپشن بروید، یا از طریق میزکار باکس دیدهبان اضافه کنید — همان جدول تمامصفحه با جزئیات قرارداد پایین صفحه. اگر بیش از یک سؤال ثابت دارید، در میزکار چند باکس دیدهبان کنار هم بگذارید: هر باکس فیلتر، ستونها و ترتیبشان، مرتبسازی، مبنای قیمت و آلارم خودش را نگه میدارد، پس لازم نیست هر بار برای دیدن حالت بعدی همین جدول را از نو بچینید و بعد دوباره برش گردانید — راهنمای باکس دیدهبان در میزکار. نسخه بورس کالا جداست — دیدهبان بورس کالا.
اجزای نوار ابزار
| کنترل | در رابط | کاربرد |
|---|---|---|
| شمارنده | تعداد ردیفهای باقیمانده بعد از فیلتر — برای بررسی سریع مفید است | |
| فیلتر | باز/بسته کردن پنل فیلترهای از پیشتعریفشده و فرمولی | |
| پارامترهای محاسبه | و — مبنای IV، دلتا و بلکشولز | |
| استراتژی | کتابخانهٔ استراتژیهای آماده (اسپرد، باکس، باترفلای و …) برای افزودن به جدول — نه لیست ذخیرهشدههای شما | |
| لیست استراتژیها | سناریوهای ذخیرهشده نمودار سود/زیان شما (فقط صفحهٔ تمامصفحهٔ دیدهبان؛ روی میزکار از نوار بالای workspace) | |
| فرمولنویسی | ساخت ستون محاسباتی و فیلتر پیشرفته — روی دکمه با فاصله نوشته میشود؛ عنوان دیالوگ «فرمولنویسی» است | |
| ستونها | نمایش/مخفی کردن، جابهجایی و تنظیم خطوط جدول (aria: تنظیمات ستونها) | |
| آلارم | هشدار ورود قرارداد جدید به فیلتر فعال (صدا، اعلان مرورگر) | |
| مرکز اعلان | فهرست اعلانهای دیدهبان | |
| راهنما | تور گامبهگام همان صفحه («راهنمای دیدهبان») |
پنل فیلتر — فیلترهای آماده
با پنل کناری باز میشود. این فیلترها برای دستهبندی کلی بازار طراحی شدهاند:
- دارایی پایه — شامل یا حذف نماد پایه (مثلاً فقط «فولاد» و «خودرو»)
- زنجیره — محدود به سررسید مشخص
- نوع — کال یا پوت
- وضعیت — در سود (ITM)، نزدیک پایه (ATM)، خارج از سود (OTM)
- حداقل ارزش معاملات — حذف قراردادهای کمنقدشوندگی (میلیون ریال)
- روز تا سررسید — بازه زمانی (مثلاً 7 تا 30 روز)
- سقف بسته نباشد — فقط زنجیرههایی که سقف موقعیت باز پر نشده (بازار سهام)
- فیلترهای فرمولی — فیلترهایی که خودتان ساختهاید (دستی یا از سرستون)
چیپهای بالای پنل خلاصه فیلترهای فعال را نشان میدهند — جزئیات کلیک، فعال/غیرفعال و آیکونها در بخش نمای فیلتر.
افزودن (+) و حذف (−) نماد پایه و زنجیره
کنار فیلد نماد پایه و زنجیره یک دکمه با علامت + (سبز) یا − (قرمز) میبینید. با کلیک روی همان دکمه بین دو حالت جابهجا میشوید:
| حالت | علامت | معنی | کاربرد |
|---|---|---|---|
| افزودن | + | فقط نماد/زنجیرههای انتخابشده در جدول بمانند | مثلاً + فولاد و + خودرو → فقط اختیار این دو پایه |
| حذف | − | نماد/زنجیرههای انتخابشده از جدول حذف شوند | مثلاً − وبملت → همه قراردادهای وبملت بیرون میروند |
نماد پایه: حالت + یا − را انتخاب کنید، نام نماد را در جستوجو بنویسید و از لیست انتخاب کنید. هر انتخاب یک چیپ رنگی میسازد — روی علامت +/− داخل چیپ میتوانید حالت همان نماد را عوض کنید.
زنجیره: همان منطق — با + فقط زنجیرههای انتخابشده (مثلاً «فولاد — 1405/03») میمانند؛ با − زنجیرههای نامطلوب را یکبهیک حذف کنید. اگر قبلاً نماد پایه فیلتر کردهاید، لیست زنجیره فقط همان پایهها را نشان میدهد.
چند نماد یا زنجیره را همزمان میتوانید با حالت + ترکیب کنید (مثلاً + فولاد و + خودرو). چند − هم جمع میشوند — همه آنها از جدول خارج میشوند.
مثالهای پنل فیلتر (نماد پایه و زنجیره)
| هدف | تنظیم در پنل |
|---|---|
| فقط دو سهم پرمعامله | حالت + → نماد پایه «فولاد» و «خودرو» را اضافه کنید |
| همه بازار جز یک پایه | حالت − → نماد پایه «وبملت» را حذف کنید (بقیه میمانند) |
| فقط یک سررسید | حالت + → از لیست زنجیره، «فولاد — 1405/06» را انتخاب کنید |
| حذف سررسیدهای دور | حالت − → زنجیرههای 1406 را یکییکی حذف کنید |
نمای فیلتر — باز/بسته، چیپ خلاصه و فیلتر فرمولی
دیدهبان دو حالت برای فیلتر دارد: پنل باز (expanded) با همه فیلدهای تنظیم، و حالت جمعشده (collapsed) که فقط چیپهای خلاصه فیلترهای فعال را نشان میدهد. هر دو حالت با در نوار ابزار کنترل میشوند.
باز و بسته کردن پنل فیلتر
| حالت | در رابط | رفتار |
|---|---|---|
| پنل بسته | — دکمه outline؛ اگر فیلتر فعال باشد حاشیه آبی + عدد | فقط ردیف چیپ خلاصه (در صورت وجود فیلتر) زیر نوار ابزار — جدول بلافاصله شروع میشود |
| پنل باز | نوار «فیلترها» + + | فیلدهای دارایی پایه، زنجیره، نوع، وضعیت، ارزش، سررسید و فیلترهای کاربر — چیپ خلاصه همچنان بالای پنل |
| پاک کردن همه | فقط وقتی پنل باز و حداقل یک فیلتر فعال است — همه فیلترها یکجا reset |
کلیک روی پنل را toggle میکند. ترجیح شما (باز/بسته) در همان دیدهبان ذخیره میشود.
چیپهای خلاصه — وقتی پنل بسته است (یا بالای پنل باز)
هر فیلتر فعال یک چیپ نشان میدهد. آیکونها و کلیکها:
| نوع چیپ | آیکونها | کلیک روی … |
|---|---|---|
| دارایی پایه / زنجیره | یا · | +/− → جابهجایی حالت افزودن/حذف · نام → باز شدن پنل روی همان فیلد · × → حذف چیپ |
| نوع، وضعیت، ارزش، سررسید، … | متن چیپ → پنل باز و فوکوس روی همان فیلد · × → حذف آن فیلتر | |
| فیلتر فرمولی / فیلتر سرستون | (در صورت پارامتر) · | متن چیپ → تنظیمات بصری فرمول (اگر دارد) یا پرش به pill همان فرمول در پنل · × → خاموش کردن فیلتر |
فیلترهای کاربر — داخل پنل باز
در بخش فیلتر های کاربر (پایین پنل)، هر فرمول ذخیرهشده یک pill افقی است:
| بخش pill | آیکون | کار |
|---|---|---|
| بدنه pill (نام فرمول) | وقتی فعال | کلیک → فعال / غیرفعال (toggle) — pill آبی و تیک = فیلتر روی جدول اعمال میشود؛ خاکستری = موقتاً خاموش |
| تنظیمات | برای فیلتر استراتژی (ذخیرهشده از نمودار استراتژی) یا فرمولهایی با پارامتر بصری — باز کردن پنجره تنظیم (مثلاً تغییر strike، درصد، بازه) | |
| اصلاح | برای فرمولهای ساده بدون تنظیمات بصری — باز کردن روی همان کد |
فیلتر استراتژی همیشه دارد — روی چرخدنده بزنید تا پاهای استراتژی یا پارامترها را عوض کنید، بدون ویرایش دستی کد. pill بدنه را کلیک کنید تا کل فیلتر موقتاً خاموش/روشن شود.
فیلترهای ساختهشده از فیلتر سرستون ( روی سرستون) هم در چیپ خلاصه و در «فیلتر های کاربر» ظاهر میشوند — نامشان از شرط ستون (مثلاً «٪ سر به سر: بین 0 تا 5») میآید.
در صفحه تکی دیدهبان، نوار ابزار و فیلتر همیشه در بالای جدول هستند. برای پنهانکردن نوار در چیدمان خلوت، از میزکار و دکمه در هدر باکس استفاده کنید.
فیلتر سریع روی سرستون — بدون فرمولنویسی
جدیدترین میانبر دیدهبان: روی سرستونهای عددی، وقتی نشانگر ماوس را روی آن میبرید، آیکون ظاهر میشود. کلیک کنید — یک پنجره کوچک (شبیه فیلتر عددی جدول) باز میشود و بدون نوشتن کد شرط فیلتر میگذارید. تغییرات بلافاصله روی جدول اعمال میشوند؛ دکمه «اعمال» ندارید.
چطور کار میکند؟
- ماوس را روی سرستون عددی ببرید (مثلاً ٪ سر به سری، IV، حجم معاملات).
- روی کلیک کنید.
- عملگر را انتخاب کنید: بیشتر از، کمتر از، برابر، بین و …
- مقدار را وارد کنید — جدول همان لحظه فیلتر میشود.
- در پنل فیلتر، یک چیپ با نام ستون (مثلاً «٪ سر به سری: بین 0 تا 5») ظاهر میشود.
ستونهایی که این فیلتر را دارند شامل قیمت، حجم، IV، دلتا، اهرم، سر به سر، بلکشولز، موقعیت باز، روز تا سررسید و … هستند. ستونهای دستهای مثل نوع، وضعیت و سررسید از قبل در پنل فیلتر کنترل جدا دارند.
ستونهای دوتایی: مقدار و درصد
برای ستونهایی مثل سر به سر / ٪ سر به سر یا بلکشولز / ٪ بلکشولز، داخل پنجره فیلتر دو تب مقدار و ٪ میبینید — هر کدام فیلتر مستقل خودش را میگیرد.
چند شرط با «و» و «یا»
با افزودن شرط تا 5 شرط روی یک ستون بگذارید و بینشان و یا یا انتخاب کنید. مثلاً IV بیشتر از 30 و کمتر از 60. چکباکس فعال فیلتر را موقتاً خاموش میکند بدون حذف تنظیمات.
مثالهای عملی فیلتر سرستون
| هدف | ستون | تنظیم |
|---|---|---|
| قراردادهای نزدیک سر به سر | ٪ سر به سری | عملگر بین — از -3 تا 5 (درصد) |
| فقط نقدشوندهها | حجم معاملات | بیشتر از 0 (یا عدد بالاتر برای فیلتر سختتر) |
| IV متوسط بازار | IV | بین 35 تا 55 |
| کالهای با دلتا بالا | دلتا | بیشتر از 0.5 — همراه با فیلتر «نوع = کال» در پنل |
| پرمیوم ارزان نسبت به مدل | ٪ بلکشولز | کمتر از -10 (10٪ زیر قیمت تئوری) |
| اهرم بالا | اهرم | بیشتر از 8 |
| سررسید کوتاه | روز تا سررسید | بetween از 3 تا 14 |
مثالهای ترکیبی — پنل فیلتر + فیلتر سرستون
فیلتر سرستون روی همان ردیفهایی اعمال میشود که پنل فیلتر از قبل نگه داشته — یعنی هر دو با هم کار میکنند. معمولاً اول بازار را با پنل محدود کنید، بعد با سرستون دقیقتر شوید:
| سناریو | پنل فیلتر | فیلتر سرستون |
|---|---|---|
| کاوردکال روی فولاد | + نماد پایه «فولاد» · نوع = کال · وضعیت = خارج از سود · روز تا سررسید 14 تا 45 |
٪ سر به سر بین -2 تا 8 ·
IV کمتر از 50 ·
حجم معاملات بیشتر از 0
|
| پوت ارزان با نقدشوندگی | + نماد پایه «خودرو» · نوع = پوت · حداقل ارزش معاملات 200 (میلیون ریال) |
٪ بلکشولز کمتر از -8 ·
شکاف کمتر از 5 ·
حجم تقاضا بیشتر از 0
|
| اسکن چند پایه بدون یک زنجیره | + «فولاد» و «فملی» · − زنجیره «فولاد — 1405/12» (سررسید دور) |
دلتا بین 0.35 تا 0.65 ·
اهرم بیشتر از 6
|
| قرارداد نزدیک پایه با موقعیت باز بالا | + زنجیره «وبملت — 1405/03» · وضعیت = نزدیک پایه و در سود |
٪ تغییر آخرین بین -3 تا 3 ·
موقعیت باز بیشتر از 5000 ·
ارزش معاملات بیشتر از 500000000
|
در سناریو اول، بدون فرمولنویسی: فولاد و کال و خارج از سود را از پنل میگیرید؛ سپس روی سرستون ٪ سر به سر محدوده نزدیک صفر میگذارید — دقیقاً همان کاری که قبلاً با یک فرمول طولانی انجام میدادید.
پشت صحنه، دیدهبان یک فیلتر فرمولی میسازد — میتوانید از پنل فیلتر روی بزنید و مقادیر را در حالت بصری ویرایش کنید، یا در کد را ببینید. با حذف داخل پنجره سرستون، فیلتر کامل پاک میشود.
نکته: فیلتر سرستون برای ستونهای محاسباتی (IV، دلتا، …) از همان پیشفرضهای موتور فرمول استفاده میکند؛ اگر «مبنای قیمت» را عوض کنید، مقدار سلول و فیلتر ممکن است کمی اختلاف جزئی داشته باشند.
فرمولنویسی — وقتی فیلتر سرستون کافی نیست
اگر نمیخواهید کد بنویسید، بخشی از همین کارها از قبل آماده است: فرمولهای آماده دیدهبان اختیار معامله فهرست ستونها و فیلترهای نصبشدنی با تنظیمات هرکدام است.
برای ساخت فرمول، به دیدهبان آپشن بروید، یا از طریق میزکار باکس دیدهبان اضافه کنید؛ سپس را بزنید. جزئیات فیلدها و توابع در راهنمای فرمولنویسی آمده است.
هر فرمول میتواند یکی از این نقشها را داشته باشد (یا هر دو):
- ستون محاسباتی — عدد یا متن جدید در هر ردیف
- فیلتر — فقط ردیفهایی که شرط برقرار است در جدول میمانند
خروجی باید با return برگردد. فیلدهای آماده روی option (قرارداد) و ua (نماد پایه) هستند — جزئیات در راهنمای فرمولنویسی.
مثال 1 — ستون: فاصله تا سر به سر
مثال 2 — فیلتر: نقدشونده با اسپرد تنگ
مثال 3 — فیلتر: کاوردکال اولیه
مثال 4 — ستون + نمودار استراتژی
با pos.add پاهای استراتژی را تعریف کنید و با return pos.build('نام') آیکون نمودار سود/زیان در سلول بسازید — با کلیک، نمودار استراتژی باز میشود. جزئیات در راهنمای pos.add.
فرمولها در کتابخانه شخصی ذخیره میشوند و میتوانید هر کدام را بهعنوان یا ستون سفارشی به دیدهبان اضافه کنید.
کار با جدول
| عمل | آیکون / نحوه دسترسی | توضیح |
|---|---|---|
| مرتبسازی | کلیک روی سرستون — صعودی/نزولی؛ برای ستونهای دوتایی (مقدار + ٪) سه حالت مرتبسازی | |
| فیلتر سرستون | روی سرستون | فیلتر سریع عددی (بین، بزرگتر از، …) — بخش فیلتر سرستون |
| عرض ستون | لبه سرستون | لبه سرستون را بکشید تا عرض عوض شود |
| جزئیات قرارداد | دوبار کلیک روی ردیف | کارت قرارداد و نماد پایه پایین صفحه باز میشود |
| ارتفاع جدول | دستگیره پایین | دستگیره پایین جدول را بکشید |
| سنجاق ردیف | ردیف را به بالای جدول میچسباند — حتی بعد از مرتبسازی جایش ثابت میماند | |
| ترتیب دستی | با دستگیره کنار ردیف، ترتیب ردیفهای سنجاقشده را عوض کنید |
راستکلیک روی نماد قرارداد
در ستون نماد (قرارداد اختیار)، علاوه بر خود نماد، میانبرهای سریع دارید. منو با راستکلیک روی نماد یا با (سهنقطه کنار نماد) باز میشود.
— نماد قرارداد در کلیپبورد کپی میشود (برای جستوجو در تابلو، پیام یا ثبت یادداشت).
| آیکون | گزینه | کجا هست؟ | چه میکند؟ |
|---|---|---|---|
| نمودار … | دیدهبان و میزکار | نمودار قیمت همان قرارداد در پنجره شناور — برای دیدن روند پرمیوم و کندل قبل از ورود | |
| افزودن به رصد ثابت | دیدهبان (نه واچلیست) | قرارداد همیشه در جدول میماند — حتی اگر فیلتر آن را حذف کند. اگر قبلاً اضافه شده باشد، این گزینه در منو نیست | |
| زنجیره … | فقط میزکار | باکس زنجیره با همان نماد پایه و سررسید — مقایسه strike بدون ترک دیدهبان | |
| افزودن به واچلیست | فقط میزکار | قرارداد به باکس واچلیست اضافه میشود — لیست دستی جدا از فیلتر | |
| نقشه بازار | فقط میزکار | باکس نقشه اختیار با محدوده همان زنجیره — نمای کلی IV یا حجم کنار جدول |
نکات کاربردی
- صفحه تکی دیدهبان: فقط نمودار و رصد ثابت — زنجیره، واچلیست و نقشه فقط در میزکار
- باکس واچلیست: گزینه «رصد ثابت» در منو نیست
- برچسب زنجیره شامل نماد پایه و سررسید است (مثلاً «زنجیره فولاد — 1405/03»)
- همین منو روی ردیفهای باکس زنجیره در میزکار هم کار میکند
در میزکار، گزینههای زنجیره، و نقشه باکس جدید میسازند. جزئیات: راهنمای میزکار (راستکلیک نماد، واچلیست، بورس کالا).
آلارم ورود رکورد جدید
روی میزکار همین آلارم تنظیمات بیشتری دارد (پایش در پسزمینه، شمارندهٔ نوار باکسها، سقف پایش همزمان) — راهنمای باکس دیدهبان در میزکار.
وقتی فیلترها را تنظیم کردید، را فعال کنید: اگر قراردادی تازه شرایط فیلتر را پیدا کند (مثلاً اولین معامله روز روی کال کمIV)، صدا یا اعلان مرورگر میگیرید. مرکز اعلانها () تاریخچه هشدارها را نگه میدارد.
در میزکار، با بخش پایش در پسزمینه آلارم حتی وقتی باکس مینیمایز است یا در تب میزکار دیگری هستید هم کار میکند — راهنمای آلارم میزکار.
لیست استراتژیهای ذخیرهشده
از در نوار بالا به سناریوهای ذخیرهشده دسترسی دارید — با سبد، تگ، بایگانی و متریک زنده. جزئیات: راهنمای لیست استراتژی.
محدودیتها
- دیدهبان جایگزین تصمیم معاملاتی نیست — داده لحظهای است و ممکن است در لحظه ورود به معامله با تابلو اختلاف جزئی داشته باشد.
- فیلتر سرستون روی ستونهای دستهای (نوع، وضعیت، …) نیست — از پنل فیلتر استفاده کنید.
- فرمولهای پیچیده (چند زنجیره، شرط متنی) همچنان نیاز به دارند.
- در موبایل، چیدمان کارتمحور است؛ فیلتر سرستون برای دسکتاپ بهینه شده.
جمعبندی
دیدهبان آپشنباز جدول زنده همه قراردادهای اختیار است — برای اسکن، مقایسه و پیدا کردن موقعیت مناسب قبل از ورود به معامله. با پنل فیلتر بازار را محدود کنید (باز/بسته و چیپ خلاصه)، با فیلتر سرستون (مثل «٪ سر به سر بین 0 تا 5») بدون کدنویسی دقیقتر شوید، و با فرمولنویسی ستون و فیلتر اختصاصی بسازید. با آلارم فرصتهای تازه را از دست ندهید.
برای شروع، به دیدهبان آپشن بروید، یا از طریق میزکار باکس دیدهبان اضافه کنید، یک دارایی پایه انتخاب کنید، روی ستون ٪ سر به سر فیلتر «بین» بگذارید و ببینید چند قرارداد در محدوده دلخواهتان میمانند — همان اولین قدم برای تبدیل داده خام به لیست معاملاتی.