فرمول‌های آماده دیده‌بان اختیار معامله | ستون و فیلتر آپشن بدون کدنویسی

نصب یک فرمول آماده سه قدم دارد و هیچ‌کدامشان کدنویسی نیست. به دیده‌بان آپشن بروید (راهنمای دیده‌بان)، یا از طریق میزکار باکس دیده‌بان اضافه کنید؛ سپس:

1. فرمول نویسی را از نوار بالای جدول بزنید.
2. در ستون چپ پنجره، تب آماده را انتخاب کنید. فهرست 21 فرمول را می‌بینید؛ کادر جست‌وجو روی عنوان و توضیح هر کدام کار می‌کند، پس می‌توانید مثلاً «سربه‌سر» را جست‌وجو کنید.
3. روی فرمول موردنظر بزنید تا توضیحش را ببینید، بعد «اضافه به فرمول‌های من» را بزنید.

برای ستون‌ها بعد از افزودن، پنجرهٔ تنظیمات خودش باز می‌شود تا عددها را همان‌جا تنظیم کنید. برای فیلترها باید یک قدم اضافه بردارید: فیلتر ساخته می‌شود ولی تا وقتی از پنل فیلتر، بخش «فیلترهای کاربر»، فعالش نکنید روی جدول اثری ندارد.

فرمول نصب‌شده یک کپی در کتابخانهٔ شخصی شماست، نه یک لینک. می‌توانید کدش را عوض کنید، اسمش را تغییر دهید یا حذفش کنید بدون اینکه روی نسخهٔ اصلی اثری بگذارد. اگر بعداً نسخهٔ تازه‌ای از همان فرمول منتشر شود، خبرش را کنار همان ردیف می‌بینید.

روی میزکار هر باکس دیده‌بان ستون‌ها و فیلترهای خودش را دارد، پس یک فرمول آماده را می‌توانید در یک باکس نصب کنید و باکس بغلی دست‌نخورده بماند.

هیچ‌کدام از این فرمول‌ها عدد ثابت ندارند. هر چیزی که ممکن است بخواهید عوضش کنید — آستانه‌ها، مبنای قیمت، اینکه کدام تکه در سلول دیده شود — به‌صورت یک تنظیم بیرون کشیده شده و از پنل قابل تغییر است، بدون اینکه به کد دست بزنید. جزئیات خود پنل در مدیریت خروجی و فیلتر فرمول و نحو نوشتنش در دستورالعمل رابط گرافیکی آمده است.

تنظیم‌ها سه دسته‌اند و در پنل هم همین‌طور گروه‌بندی می‌شوند:

یک نکتهٔ ریز ولی پرتکرار: در این فرمول‌ها مقدار خالی یعنی خاموش. اگر می‌خواهید فیلتری واقعاً روی صفر عمل کند، عدد کوچکی مثل 0.1 بگذارید نه صفر — چون صفر با «خالی» یکی گرفته می‌شود و فیلتر را خاموش می‌کند.

ستون‌های این کتابخانه فیلترهای خودشان را داخل خود فرمول دارند. دلیلش یک محدودیت واقعی است: آیکن فیلتر روی سرستون فقط برای ستون‌های داخلی جدول ساخته می‌شود و ستون فرمولی هرگز آن را نمی‌گیرد — فقط مرتب‌سازی دارد. پس اگر ستونی فیلتر داخلی نداشته باشد، هیچ راهی برای فیلتر روی مقدارش نمی‌ماند.

در انتهای فهرست تنظیمات هر ستون دو کلید هست که تعیین می‌کنند فیلترها اصلاً اجرا شوند یا نه. تا وقتی هیچ‌کدام روشن نشود، هر عددی که در فیلترها گذاشته‌اید بی‌اثر است — ستون همچنان مقدارش را برای همهٔ ردیف‌ها نشان می‌دهد:

«فیلتر جستجوی اصلی» ردیف‌ها را از جدول حذف می‌کند و «فیلتر در نمایش خروجی» ردیف‌ها را نگه می‌دارد ولی سلولِ نامنطبق را خالی می‌گذارد. اولی برای وقتی است که می‌خواهید جدول کوچک شود و دومی برای وقتی که می‌خواهید کل بازار جلوی چشمتان بماند و فقط توجهتان هدایت شود.

13 ستون، هر کدام یک عدد به هر ردیف جدول اضافه می‌کنند و بر همان عدد مرتب می‌شوند. برای هرکدام جدول تنظیماتش هم آمده است. آخرین ردیف این فهرست از بقیه قدیمی‌تر است و تنظیمی ندارد.

ارزش ذاتی و زمانی

پرمیوم را به دو تکه می‌شکند: ارزش ذاتی یعنی چقدرش همین حالا واقعاً در سود است، و ارزش زمانی یعنی چقدرش را فقط بابت زمان باقی‌مانده می‌پردازید. عدد سوم سهم ارزش زمانی از کل پرمیوم است و مرتب‌سازی ستون روی همان انجام می‌شود. سهم زمانی بالا یعنی اگر پایه تکان نخورد، همان بخش تا سررسید آب می‌رود — برای فروشنده جذاب و برای خریدار گران. جزئیات مفهوم در ارزش ذاتی و زمانی آمده است.

ارزش ذاتی هیچ‌وقت منفی نمی‌شود؛ ارزش زمانی می‌تواند منفی شود و آن یعنی قرارداد زیر ارزش ذاتی معامله می‌شود — همان چیزی که فیلتر «عرضه زیر ارزش ذاتی» پایین‌تر دنبالش می‌گردد.

فاصله تا اعمال

می‌گوید قیمت اعمال چند درصد بالاتر یا پایین‌تر از قیمت نماد پایه است. کاربردش انتخاب استرایک است: برای بستن اسپرد یا کاوردکال معمولاً نه قراردادِ چسبیده به قیمت را می‌خواهید نه استرایک‌های خیلی دور، و با دو عدد «حداقل» و «حداکثر» همان نوار میانی را جدا می‌کنید.

یک نکتهٔ مهم: فیلترهای فاصله بدون علامت کار می‌کنند و جهت را از فیلتر وضعیت می‌گیرید. اگر فاصله علامت‌دار فیلتر می‌شد، همان شرط روی اختیار فروش وارونه عمل می‌کرد. برچسب وضعیت از همان طبقه‌بندی ستون «وضعیت» می‌آید (وضعیت مالی قرارداد).

فاصله سربه‌سر به روز معاملاتی

فاصلهٔ درصدی قیمت پایه تا نقطهٔ سربه‌سر را بر روزهای باقی‌مانده تقسیم می‌کند و می‌گوید پایه باید «هر روز» چند درصد حرکت کند تا سررسید به سربه‌سر برسید.

چرا مهم است: بیست درصد فاصله با شصت روز فرصت و بیست درصد فاصله با پنج روز فرصت دو دنیای متفاوت‌اند، و ستون آمادهٔ «٪ سربه‌سری» جدول هر دو را یک عدد نشان می‌دهد. اگر سررسید همان روز باشد تقسیم معنا ندارد و به‌جای عدد، «سررسید امروز» نوشته می‌شود.

اختلاف با قیمت تئوری

قیمت بازار قرارداد را با قیمت تئوری بلک‌شولز مقایسه می‌کند: عدد منفی یعنی بازار ارزان‌تر از مدل قیمت‌گذاری کرده و مثبت یعنی گران‌تر — همان چیزی که معمولاً «حباب» می‌نامندش.

فیلتر اینجا برخلاف ستون قبلی علامت‌دار است، چون «زیر تئوری» برای اختیار خرید و اختیار فروش یک معنا دارد. توجه کنید که قیمت تئوری یک مدل است نه قیمت منصفانهٔ قطعی؛ اختلاف پایدار می‌تواند نشانهٔ نقدشوندگی پایین باشد نه فرصت.

بازده ماهانه وجه تضمین

برای فروشندهٔ قرارداد نوشته شده: اگر همین حالا این قرارداد را به سرخط تقاضا بفروشید، پولی که می‌گیرید نسبت به وجه تضمینی که بلوکه می‌شود چند درصد است — و آن را ماهانه‌شده می‌دهد تا سررسیدهای مختلف قابل مقایسه شوند. این همان عددی است که فروشندهٔ نیکد کال و نیکد پوت دنبالش است.

کارمزد روی کل مبلغ قرارداد کسر می‌شود، نه روی یک واحد — همین تفاوت جایی است که محاسبهٔ دستی معمولاً اشتباه می‌شود. بازده ماهانه‌شده یک نرمال‌سازی است نه پیش‌بینی: قرارداد کوتاه‌سررسید عدد بزرگ‌تری نشان می‌دهد چون درصدی کوچک بر روزی کم تقسیم شده. برای همین فیلتر «حداکثر روز تا سررسید» مکمل ضروری آن است.

ارزش سرخط عرضه و تقاضا

ارزش ریالی سفارش‌های ردیف اول صف را حساب می‌کند: قیمت ضربدر حجم ضربدر اندازهٔ قرارداد. ستون آمادهٔ «حجم عرضه» فقط تعداد قرارداد را می‌دهد و در بازار اختیار، ده قرارداد روی یک پرمیوم بزرگ و ده قرارداد روی یک پرمیوم ناچیز از نظر پولی هیچ ربطی به هم ندارند.

اگر می‌خواهید سفارش نسبتاً سنگین بگذارید، این ستون می‌گوید اصلاً چقدر جنس سر صف هست که بدون بالا بردن قیمت پر شوید (سنجش نقدشوندگی). سطری که در آن سمت سفارشی ندارد «بدون صف» نشان می‌دهد نه صفر، چون صفر در مرتب‌سازی با «کم‌عمق» اشتباه گرفته می‌شود.

روزهای صف تا هدف

می‌گوید نماد پایه چند روز صف پشت سر هم لازم دارد تا به قیمت اعمال یا به نقطهٔ سربه‌سر برسد، و آن را با روزهای معاملاتی باقی‌مانده مقایسه می‌کند: سبز یعنی از نظر دامنهٔ نوسان اصلاً شدنی است، قرمز یعنی حتی با صف پیوسته هم تا سررسید نمی‌رسد.

دامنه از خودِ نماد خوانده می‌شود نه از یک عدد ثابت، پس صندوق اهرمی و سهم عادی هرکدام درست حساب می‌شوند. برای بورس کالا و هر نمادی که دامنهٔ مجاز برایش منتشر نشده، به‌جای عدد «دامنه ندارد» می‌آید — چون دامنهٔ حدسی، عدد غلطِ باورپذیر تولید می‌کند.

احتمال رسیدن به سربه‌سر

با فرض توزیع لگ‌نرمال حساب می‌کند چقدر احتمال دارد قیمت نماد پایه تا سررسید از نقطهٔ سربه‌سرِ همین قرارداد عبور کند. برای اختیار فروش، مکمل عدد گرفته می‌شود چون سود آن در ریزش پایه است.

به درد مقایسهٔ قراردادهایی می‌خورد که پرمیوم‌های خیلی متفاوتی دارند: پرمیوم ارزان معمولاً یعنی احتمال کم، و این ستون آن معاوضه را عددی می‌کند. این یک تخمین آماری است نه پیش‌بینی — دامنهٔ نوسان و صف‌های بازار ایران را مدل نمی‌کند و سود قبل از سررسید را هم حساب نمی‌کند.

اختلاف کال و پوت هم‌اعمال

اختیار خرید و اختیار فروشِ دقیقاً هم‌اعمال و هم‌سررسید را کنار هم می‌گذارد و می‌گوید پرمیوم کال چند درصد بالاتر یا پایین‌تر از پوت است. عدد دوم قیمت «خرید مصنوعی پایه» است: اگر کال بخرید و پوت هم‌اعمال را بفروشید، عملاً پایه را خریده‌اید و این قیمت تمام‌شده‌اش می‌شود.

جفت با استرایک و سررسید دقیق پیدا می‌شود نه با ترتیب ردیف، چون نردبان کال و پوت همیشه هم‌شکل نیست و جفت‌کردن بر اساس اندیس بی‌صدا لگ اشتباه می‌دهد. قراردادی که جفت ندارد صریحاً «جفت ندارد» نشان می‌دهد.

جهش معاملات نسبت به دیروز

ارزش یا حجم معاملات امروزِ قرارداد را بر روز معاملاتی قبل تقسیم می‌کند. کاربردش پیدا کردن قراردادهایی است که ناگهان زنده شده‌اند.

مقدار روز قبل می‌تواند نامعلوم باشد — مثلاً بعد از چند روز تعطیلی — و در آن حالت به‌جای عدد «دیروز نامعلوم» نوشته می‌شود. اگر خالی را صفر فرض می‌کردیم نسبت بی‌نهایت می‌شد و همهٔ آن سطرها بالای جدول می‌نشستند.

جهت پول حقیقی و حقوقی

سرانهٔ خرید حقیقی را بر سرانهٔ فروش حقیقی تقسیم می‌کند: عدد بالای یک یعنی خریدارها درشت‌تر از فروشنده‌ها بوده‌اند. عدد دوم ورود یا خروج خالص حقوقی است.

پیش‌فرض روی نماد پایه است و باید هم باشد. چون این عدد مال پایه است، برای همهٔ قراردادهای یک زنجیره یکسان نشان داده می‌شود؛ این اشکال ستون نیست، ماهیت داده است. یک محدودیت را هم بدانید: سرانه اینجا بر مبنای تعداد است نه ریال، چون ارزش تفکیک‌شدهٔ حقیقی در فرمول‌نویسی در دسترس نیست — پس ممکن است با سرانهٔ ریالی سایت‌های دیگر دقیقاً یکی نباشد.

امتیاز جذابیت خرید

چهار معیارِ خرید قرارداد را در یک عدد از صد جمع می‌کند: نزدیکی به نقطهٔ سربه‌سر، احتمال رسیدن به آن، ارزانی نسبت به قیمت تئوری، و نقدشوندگی. خروجی با برچسب عالی، متوسط یا ضعیف می‌آید و ستون بر همان امتیاز مرتب می‌شود، پس با یک بار سورت صدها قرارداد به چند کاندید تبدیل می‌شوند.

وزن هر معیار قابل تغییر است. این ستون جای تحلیل را نمی‌گیرد — یک غربال اولیه است و امتیازش فقط نسبت به قراردادهای دیگرِ همین جدول معنا دارد، نه به‌عنوان یک عدد مطلق.

max pin

Max Pain آن قیمت اعمالی است که اگر پایه در سررسید همان‌جا بنشیند، مجموع زیان نویسندگان اختیار خرید و اختیار فروش — وزن‌داده‌شده با موقعیت باز — کمترین مقدار خود را دارد. ایدهٔ پشتش این است که سنگین‌ترین طرف بازار انگیزه دارد قیمت را به سمت آن اعمال بکشد.

خروجی ستون چهار تکه دارد: خود اعمال Max Pain، فاصلهٔ درصدی‌اش از قیمت فعلی پایه با فلش بالا یا پایین، موقعیت باز روی همان اعمال، و دو اعمال جایگزین بعدی که کمترین زیان را می‌سازند. چون محاسبه روی کل زنجیره انجام می‌شود، عدد برای همهٔ قراردادهای یک سررسید یکسان است.

این ستون از مجموعهٔ بالا قدیمی‌تر است و برخلاف بقیه هیچ تنظیمی ندارد؛ عددش را نمی‌شود از پنل چرخ‌دنده عوض کرد. عنوانش هم در فهرست به‌صورت «max pin» نوشته شده، پس با همان املا دنبالش بگردید. و مثل هر سنجهٔ مبتنی بر موقعیت باز، وقتی موقعیت باز زنجیره کم باشد عددش شکننده است.

8 فیلتر که ستون تازه‌ای نمی‌سازند و فقط ردیف‌ها را کم می‌کنند. بعد از افزودن، از پنل فیلتر بخش «فیلترهای کاربر» فعالشان کنید. دو ردیف آخر از بقیه قدیمی‌ترند و تنظیمی ندارند.

قابل معامله و نقدشونده

قراردادهایی را نگه می‌دارد که واقعاً می‌شود در آن‌ها معامله کرد: زنجیره باز است، هر دو سمت صف سفارش دارند، شکاف عرضه و تقاضا از حد شما بیشتر نیست، و امروز حداقلی از ارزش معاملات خورده است.

بخش بزرگی از جدول اختیار قراردادهایی‌اند که هیچ‌کس رویشان معامله نمی‌کند و عدد جذابشان روی کاغذ بی‌معنی است — شکاف پنجاه درصد یعنی همان لحظهٔ ورود نصف سود فرضی را داده‌اید. این فیلتر را معمولاً به‌عنوان پایه روشن می‌گذارید و بقیهٔ شرط‌ها را رویش سوار می‌کنید.

وضعیت صف نماد پایه

حالت پیش‌فرض «پایه قابل خرید» است: قراردادهایی را کنار می‌گذارد که نماد پایه‌شان در صف خرید قفل شده — دقیقاً همان چیزی که استراتژی‌های نیازمند خرید سهم مثل کاوردکال را روی کاغذ نگه می‌دارد، چون سهمی که نمی‌توانید بخرید استراتژی‌ای هم نمی‌سازد.

تشخیص صف از دامنهٔ مجاز واقعی همان نماد می‌آید، نه از یک درصد ثابت. برای نمادهایی که دامنهٔ مجاز برایشان منتشر نمی‌شود، حالت «قابل خرید» آن‌ها را نگه می‌دارد و حالت‌های صف کنارشان می‌گذارند، چون بدون دامنه نمی‌شود ادعا کرد نماد در صف است.

بازه قیمت قرارداد

قراردادها را بر اساس قیمت خودشان در یک بازهٔ ریالی نگه می‌دارد. ساده است ولی پرتکرارترین درخواست بوده: کسی که با سرمایهٔ مشخص کار می‌کند اول می‌خواهد بداند اصلاً چه قراردادهایی در بودجه‌اش هستند.

مهم‌تر اینکه با تغییر «قیمت مبنا» می‌توانید به‌جای آخرین معامله، سرخط عرضه را ملاک بگذارید — یعنی قیمتی که واقعاً باید بپردازید، نه قیمتی که ساعت‌ها پیش خورده است.

قراردادهای نزدیک پول

فقط قراردادهایی را نگه می‌دارد که قیمت اعمالشان در فاصلهٔ درصدی دلخواه شما از قیمت نماد پایه است. این همان کاری است که ستون «وضعیت» نمی‌تواند بکند: ITM و OTM برچسب‌اند و ATM فقط یک درصد اطراف قیمت را می‌گیرد، ولی اینجا می‌گویید «بین پنج تا پانزده درصد دور از قیمت».

به درد انتخاب پای اسپرد، کاوردکال و استرادل می‌خورد؛ همچنین برای دور ریختن قراردادهای بسیار دور که پرمیوم ناچیزشان جذاب به‌نظر می‌رسد ولی عملاً هیچ‌وقت به پول نمی‌رسند.

جهش حجم و ارزش معاملات

قراردادهایی را نشان می‌دهد که امروز معاملاتشان نسبت به روز معاملاتی قبل چند برابر شده. به‌جای گشتن در کل جدول، مستقیم قراردادهایی را می‌بینید که ناگهان روی آن‌ها حجم آمده.

شرط «حداقل مقدار امروز» عمداً پیش‌فرض دارد، چون قراردادی که دیروز دو معامله داشته و امروز شش تا، از نظر ریاضی سه برابر شده ولی از نظر معاملاتی هیچ اتفاقی نیفتاده. قراردادی که دادهٔ روز قبلش نامعلوم است کنار گذاشته می‌شود، نه اینکه صفر فرض شود.

عرضه زیر ارزش ذاتی

قراردادهای در سودی را پیدا می‌کند که سرخط عرضه‌شان پایین‌تر از ارزش ذاتی خودشان است — یعنی روی کاغذ می‌شود قرارداد را خرید، اعمال کرد و از همان اختلاف سود گرفت. معمولاً نزدیک سررسید یا روی قراردادهای کم‌معامله ظاهر می‌شود.

حتماً با «حداقل ارزش سرخط عرضه» ترکیبش کنید: تخفیف سی درصد روی سفارشی که فقط یک قرارداد حجم دارد عملاً قابل استفاده نیست. و قبل از اقدام، کارمزد معامله و کارمزد اعمال و مهلت تسویه را حساب کنید — این فیلتر فقط اختلاف قیمت را می‌بیند و هزینه‌ها می‌توانند کل تخفیف را ببلعند.

حجم

یک فیلتر تک‌خطی که فقط قراردادهایی را نگه می‌دارد که حجم معاملات امروزشان از هزار بیشتر باشد. قدیمی‌ترین ردیف این فهرست است و بیشتر نقش نمونهٔ آموزشی دارد تا ابزار: همین کار را بدون هیچ فرمولی هم می‌شود کرد — روی سرستون «حجم معاملات» آیکن فیلتر را بزنید و عدد دلخواهتان را بگذارید.

مزیت فیلتر سرستون این است که عددش را هر لحظه عوض می‌کنید؛ این فیلتر عدد هزار را داخل کدش دارد و برای تغییرش باید کد را ویرایش کنید.

فیلتر صندوق های etf

فقط قراردادهایی را نگه می‌دارد که نماد پایه‌شان صندوق قابل معامله (ETF) باشد — مثل صندوق‌های اهرمی و طلا — و سهام عادی را کنار می‌گذارد. آن هم یک تک‌خطی بدون تنظیمات است.

اگر فقط چند صندوق مشخص را می‌خواهید، پنل فیلتر دیده‌بان کار دقیق‌تری می‌کند: نماد پایه را مستقیم انتخاب کنید. این فیلتر وقتی به کار می‌آید که همهٔ صندوق‌ها را با هم می‌خواهید و نمی‌خواهید فهرستشان را دستی نگه دارید.

چند ترکیب که بیشتر از بقیه به کار می‌آیند:

فیلتر «قابل معامله و نقدشونده» تقریباً همیشه ارزش روشن بودن دارد؛ بقیه را رویش سوار کنید.

• ستون فرمولی آیکن فیلتر سرستون نمی‌گیرد. فیلتر همیشه از داخل خود فرمول و پنل چرخ‌دنده اعمال می‌شود.
• ستون‌ها نمی‌توانند نتیجهٔ همدیگر را بخوانند. اگر منطق مشترکی لازم دارید، یک فرمول از نوع «تابع» بسازید و از هر دو صدایش بزنید.
• دادهٔ تاریخی در دسترس نیست. فرمول‌ها فقط دادهٔ لحظه‌ای و چند فیلد محدود از روز معاملاتی قبل را می‌بینند، پس چیزی مثل «نوسان ده روز اخیر» با این ابزار ساخته نمی‌شود.
• دو فیلد مربوط به روز قبل می‌توانند نامعلوم باشند. فرمول‌هایی که به آن‌ها تکیه دارند در آن حالت صریحاً می‌گویند «دیروز نامعلوم» به‌جای اینکه صفر فرض کنند.
• دامنهٔ نوسان مجاز برای بورس کالا منتشر نمی‌شود، پس «روزهای صف تا هدف» آنجا عدد نمی‌دهد.
• قیمت تئوری و احتمال، خروجی مدل‌اند نه واقعیت. هر دو به نوسان ورودی حساس‌اند و با عوض کردن مبنای نوسان عددشان جابه‌جا می‌شود.

اگر چیزی می‌خواهید که در این فهرست نیست، خودتان بسازیدش: راهنمای فرمول‌نویسی همهٔ فیلدها و توابع در دسترس را با مثال پوشش می‌دهد.

همین حالا در دیده‌بان یکی از این فرمول‌ها را نصب کنید و عددهایش را با معیار خودتان تنظیم کنید.