استراتژی کاورد کال Covered Call در اختیار معامله

کاوردکال چه چیزی را عوض می‌کند؟

ساده‌ترین راه فهمیدن این استراتژی، مقایسهٔ آن با کاری است که همین حالا می‌کنید: نگه داشتن سهم.

وقتی فقط سهم را نگه می‌دارید، خط سود و زیان شما یک خط 45 درجه است که دقیقاً از قیمت خریدتان می‌گذرد. تا به آن قیمت نرسیده‌اید در زیانید و از آن بالاتر، هر ریال رشد سهم مستقیم به شما می‌رسد.

فروش یک اختیار خرید سه چیز را هم‌زمان عوض می‌کند:

• کل خط بالا می‌رود. پریمیوم همان روز اول به حساب شما می‌آید و در هر سناریویی — چه سهم بالا برود چه پایین — مال شماست.
• سربه‌سر پایین می‌آید. حالا لازم نیست سهم به قیمت خریدتان برگردد تا سر به سر شوید؛ کمی پایین‌تر از آن هم بی‌ضرر هستید.
• سود سقف می‌خورد. از قیمت اعمال به بعد، خط صاف می‌شود. سهم می‌تواند دو برابر شود؛ سود شما همان عدد سقف می‌ماند.

دو مورد اول به نفع شماست و مورد سوم به ضرر شما. اگر بازار را رِنج یا کمی صعودی می‌بینید، این معامله منطقی است. اگر منتظر جهش هستید، دارید ارزان‌ترین بخش تحلیلتان را می‌فروشید.

ساختار موقعیت

واژهٔ «کاورد» یعنی همان سهم، پوشش تعهد شماست. اگر قرارداد اعمال شود، سهمی را که از قبل دارید تحویل می‌دهید و لازم نیست چیزی از بازار بخرید. همین یک جمله، تفاوت این استراتژی با فروش اختیار خرید بدون پشتوانه (نیکد کال) است که در آن زیان سقف ندارد و باید وجه تضمین نقدی بگذارید.

در آپشن‌باز هم همین منطق در محاسبهٔ سرمایهٔ درگیر بازتاب دارد: چون خودِ سهم وثیقه است، مبنای بازده «قیمت سهم منهای پریمیوم» گرفته می‌شود، نه وجه تضمین نقدی. جزئیات این محاسبه در مقالهٔ پیاده‌سازی کاوردکال آمده است.

اگر هنوز با خود قرارداد اختیار خرید راحت نیستید، پیش از ادامه کال آپشن چیست؟ را بخوانید.

سه عددی که باید قبل از ورود بنویسید

هر سه عدد از یک جا می‌آیند: پریمیومی که می‌گیرید. اگر این سه را روی کاغذ ننویسید، در عمل نمی‌دانید وارد چه معامله‌ای شده‌اید.

«حاشیهٔ ایمنی» ترجمهٔ اصطلاح انگلیسی Cushion (یا Downside Cushion) است — تعبیری که در متون کاوردکال برای نقش پریمیوم در جبران چند درصد اولِ افت سهم به کار می‌رود.

یک نکتهٔ مهم که خیلی‌ها از قلم می‌اندازند: «قیمت تمام‌شدهٔ سهم» در این فرمول‌ها، قیمتی است که شما سهم را خریده‌اید، نه قیمت امروز بازار. اگر سهم را سال گذشته و خیلی ارزان‌تر خریده‌اید، سقف سود شما بسیار بزرگ‌تر از کسی است که همین امروز وارد می‌شود — و تصمیمتان دربارهٔ قیمت اعمال هم باید متفاوت باشد.

مثال عددی: یک میلیون سهم خودرو

محمدامین یک میلیون سهم خودرو دارد که هرکدام را 170 تومان خریده است. او خودرو را صعودی می‌بیند، ولی نه خیلی زیاد؛ تارگتش حدود 230 تومان است. گزینه‌اش این است: 1,000 قرارداد اختیار خرید با قیمت اعمال 240 تومان بفروشد که پریمیوم هرکدام 15 تومان است.

چرا اعمال 240؟ چون بالاتر از تارگت اوست. اگر خودرو واقعاً به 240 برسد، محمدامین با فروش سهم در آن قیمت کاملاً راضی است — و قاعدهٔ اول انتخاب اعمال دقیقاً همین است.

سه عدد کلیدی، قبل از هر چیز:

• بیشترین سود: (240 − 170) + 15 = 85 تومان برای هر سهم، یعنی 85,000,000 تومان.
• سربه‌سر: 170 − 15 = 155 تومان. تا خودرو زیر 155 نیامده، محمدامین ضرر نکرده است.
• حاشیهٔ ایمنی: 15 ÷ 170 ≈ 8.8٪؛ روی 60 روز، سالانه‌شدهٔ ساده‌اش حدود 54٪ می‌شود. همین عدد است که کاوردکال را جذاب می‌کند.

حالا سؤالی که ارزش کل استراتژی را روشن می‌کند: اگر محمدامین خودرو را صعودی می‌بیند، چرا خودش اختیار خرید نمی‌خرد؟ چون برای خرید اختیار خرید باید پول بدهد و صعود یک احتمال است نه قطعیت. با فروش قرارداد، پول را می‌گیرد؛ اگر تحلیلش هم درست از آب دربیاید، 85 تومان روی هر سهم می‌سازد. او دارد برای «حدس دقیقِ اینکه سهم خیلی بالا نمی‌رود» پول می‌گیرد — و اگر آن حدس غلط باشد، هزینه‌اش را در سناریوی آخر می‌بینید.

در سناریوی نزولی، 15 تومان پریمیوم قیمت تمام‌شدهٔ عملی او را به 155 رسانده است. اگر باز هم قرارداد در زیان بفروشد، این عدد دور بعد باز هم پایین‌تر می‌آید. بسیاری از سهامداران بلندمدت دقیقاً به همین دلیل ماه‌به‌ماه کاوردکال می‌فروشند.

این چرخهٔ تکرار یک اسم دارد: رول کردن (Rolling). نزدیک سررسید، قراردادِ رو به انقضا را با معاملهٔ معکوس می‌بندید و قرارداد سررسید بعد را می‌فروشید؛ چون قرارداد قبلی تا آن موقع ارزان شده و قرارداد جدید ارزش زمانی کامل دارد، این جابه‌جایی معمولاً «اعتباری» است و همان لحظه پول به حساب می‌آورد. حساب دقیق، انواع رول و اشتباه‌های رایجش در مقالهٔ رول کردن آمده است.

در سررسید چه اتفاقی می‌افتد؟

حالت سوم همان جایی است که بیشترین سوءتفاهم را می‌سازد. وقتی سهم بالای قیمت اعمال بسته می‌شود، خریدارِ قرارداد آن را اعمال می‌کند و شما سهم را با قیمت اعمال تحویل می‌دهید. این «ضرر» نیست — بیشترین سود ممکنِ شماست. ولی اگر ذهنی برای آن آماده نباشید، حس بدی دارد: می‌بینید سهم 300 شده و شما 240 گرفته‌اید.

راه درست فکر کردن این است: در لحظهٔ فروش قرارداد، شما پذیرفته‌اید که سهم را در آن قیمت بفروشید. اگر امروز حاضر نیستید سهم را در قیمت اعمال بفروشید، همین حالا معامله را باز نکنید.

انتخاب قیمت اعمال — تصمیم اصلی شما

کاوردکال یک استراتژی نیست، یک خانواده از موقعیت‌هاست. با جابه‌جا کردن یک عدد — قیمت اعمال — از یک سرِ طیف به سر دیگر می‌روید:

سه قاعدهٔ عملی که کار انتخاب را ساده می‌کند:

1. اعمال را از تارگت قیمتی خود دربیاورید، نه از بزرگی پریمیوم. قیمتی را انتخاب کنید که اگر سهم به آن برسد، از فروش آن راضی هستید.
2. هر چه پریمیوم عجیب‌تر، باید مشکوک‌تر باشید. پریمیوم غیرعادی روی یک قرارداد در زیان یعنی بازار احتمال صعود جدی می‌دهد. قبل از قاپیدن آن، دنبال خبر بگردید. اگر واقعاً به این نتیجه رسیدید که اشتباهِ بازار است، با خیال راحت وارد شوید.
3. سررسید خیلی دور، بیشتر از آنکه پریمیوم بدهد انعطاف می‌گیرد. ارزش زمانی در ماه آخر تندتر آب می‌شود؛ سررسیدهای نزدیک‌تر معمولاً بازدهِ زمانیِ بهتری می‌دهند و اجازه می‌دهند هر دوره تصمیم را بازبینی کنید.

زمان و نوسان این‌بار به سود شماست

در استراتژی‌های خریدار (مثل کال اسپرد صعودی یا خرید کال تنها) پول را جلوتر می‌دهید و هر روزی که هیچ اتفاقی نیفتد، بخشی از ارزش موقعیتتان آب می‌رود. کاوردکال دقیقاً برعکس است: شما فروشندهٔ قرارداد هستید، پس تتای مثبت دارید و فرسایش ارزش زمانی به جیب شما می‌رود.

نوسان هم قرینه می‌شود: شما وگای منفی دارید. بالا رفتن نوسان ضمنی، قرارداد فروخته‌شدهٔ شما را گران‌تر می‌کند و اگر بخواهید زودتر ببندید، گران‌تر تمام می‌شود. نتیجهٔ عملی ساده است — کال را وقتی نوسان ضمنی بالاست بفروشید، دقیقاً برعکس توصیه‌ای که به خریدار کال می‌شود.

یک قید مهم: تتای مثبت فقط تا قیمت اعمال به شما کمک می‌کند. بالای اعمال، به سقف رسیده‌اید و گذر زمان دیگر چیزی به شما اضافه نمی‌کند.

و اگر کل قیمت سهم برایتان سنگین است، همین ساختار یک نسخهٔ ارزان‌تر دارد که سهم را با یک اختیار خرید داخل پول جایگزین می‌کند: کاوردکال فقیر — پای بلندش میانه‌اش 32.8 درصد قیمت سهم است.

آن روی سکه: حاشیهٔ ایمنی است، نه سپر

این گران‌ترین بدفهمی دربارهٔ کاوردکال است و ارزش دارد صریح گفته شود: پریمیوم شما را در برابر ریزش محافظت نمی‌کند، فقط چند درصد اولِ آن را جبران می‌کند.

در مثال بالا، 8.8٪ حاشیهٔ ایمنی عدد خوبی است — تا وقتی خودرو 8٪ افت کند. اگر 30٪ بریزد، 21٪ آن کامل و بدون هیچ محافظتی به محمدامین می‌رسد. همان‌طور که در نمودار می‌بینید، بخش سبز در هر سه ردیف دقیقاً یک اندازه است؛ چیزی که بزرگ می‌شود بخش قرمز است.

پس اگر نگرانی اصلی شما ریزش است، ابزارش کاوردکال نیست:

• برای محافظت واقعی در برابر افت، پروتکتیو پوت ساخته شده — آنجا کف زیان شما واقعاً بسته می‌شود.
• اگر می‌خواهید هم‌زمان درآمد بگیرید و هم کف داشته باشید، ترکیب این دو را می‌سازند (کولار) که در آن پریمیوم کاوردکال هزینهٔ خرید پوت را می‌دهد.

و دقیقاً به همین دلیل، کاوردکال روی سهمی که به آن اعتقاد ندارید معنی ندارد. اگر سهم را نمی‌خواهید، بفروشیدش؛ فروش کال روی آن، فقط چند درصد از زیانتان کم می‌کند و در عوض سود احتمالیِ برگشت را هم می‌گیرد.

دلتا هج: مدیریت ریسکِ باقی‌مانده

سؤال طبیعی بعدی این است: اگر پریمیوم ریسک افت را پوشش نمی‌دهد، چه کار می‌شود کرد؟ پاسخ حرفه‌ای‌ها دلتا هج است — یعنی تنظیم اندازهٔ موقعیت طوری که حساسیت کل آن به حرکت سهم کنترل شود.

دلتا نشان می‌دهد با تغییر یک واحد در قیمت سهم پایه، قیمت قرارداد چقدر تغییر می‌کند. دلتای 0.65 یعنی با 1 تومان تغییر قیمت سهم، قیمت قرارداد 0.65 تومان تغییر می‌کند.

یعنی برای خنثی کردن حساسیت، به ازای یک قرارداد فروخته‌شده با دلتای 0.65 به 650 سهم نیاز دارید و 350 سهم باقی‌مانده در معرض حرکت قیمت است. به‌جای فروش سهم مازاد می‌توان قرارداد بیشتری فروخت یا از قراردادهای دیگر برای متعادل‌سازی استفاده کرد، ولی هر دو راه سرمایهٔ بیشتری می‌خواهند و ریسک جدید اضافه می‌کنند.

در آپشن‌باز می‌توانید دلتای مجموع موقعیت — سهم به‌علاوهٔ قرارداد فروخته‌شده — را روی نمودار سود و زیان استراتژی ببینید و در جدول قیمت×تاریخ بررسی کنید که در هر ترکیب قیمت و روز، موقعیت کجا می‌ایستد.

چهار نکته که مخصوص بازار ایران است

1. دامنهٔ نوسان و صف فروش، اجرای دقیق را سخت می‌کند. تکنیک‌هایی مثل دلتا هج فرض می‌کنند هر وقت خواستید می‌توانید بخرید و بفروشید. در صف فروش این فرض برقرار نیست؛ پس در سناریوهایتان همیشه فرض کنید ممکن است نتوانید به‌موقع تنظیم کنید.
2. افزایش سرمایه و سهام جایزه، اندازهٔ قرارداد را تعدیل می‌کند. بعد از مجمع، تعداد سهم و قیمت اعمال قرارداد تعدیل می‌شوند. اگر سهام جدید دیر به سبد شما اضافه شود و قرارداد اعمال گردد، مجبورید باقی سهام را از بازار بخرید تا نکول نکنید. این ریسک را از قبل در نظر بگیرید و تقویم مجامع نماد را ببینید.
3. خودِ سهم وثیقهٔ تعهد شماست. برخلاف فروش کال بدون پشتوانه، لازم نیست وجه تضمین نقدی جداگانه‌ای درگیر کنید — همین است که بازده مؤثر کاوردکال را در ایران جذاب می‌کند.
4. نقدشوندگی قرارداد را جدی بگیرید. پریمیوم روی کاغذ خوب، اگر شکاف خرید و فروش پهن باشد یا حجم نزدیک صفر باشد، عملاً قابل تحقق نیست. اگر بخواهید قبل از سررسید ببندید، همین شکاف بخش بزرگی از سودتان را می‌خورد.

شش اشتباه رایج

1. حساب کردن پریمیوم به‌عنوان «سود خالص». پریمیوم درآمد است، ولی هم‌زمان سهمتان ممکن است در حال ریزش باشد. همیشه نتیجهٔ کل موقعیت را ببینید، نه فقط پول دریافتی را.
2. فروش کال روی سهمی که نمی‌خواهید از دستش بدهید. اگر واگذاری سهم برایتان قابل قبول نیست، این معامله از پایه اشتباه است.
3. انتخاب اعمال بر اساس بزرگی پریمیوم. بزرگ‌ترین پریمیوم معمولاً روی قراردادی است که بازار بیشترین احتمال را برایش قائل است — یعنی همان که سهمتان را می‌برد.
4. تصور اینکه کاوردکال محافظ ریزش است. بخش حاشیهٔ ایمنی است، نه سپر را دوباره بخوانید؛ هزینهٔ این بدفهمی از هر اشتباه دیگری در این فهرست بیشتر است.
5. بی‌توجهی به مجامع و تعدیل قرارداد. قرارداد شما بعد از افزایش سرمایه همان قرارداد قبلی نیست.
6. نداشتن برنامه برای «قبل از سررسید». از قبل تصمیم بگیرید که اگر سهم زودتر از موعد به اعمال رسید یا خبری منتشر شد، می‌بندید، رول می‌کنید یا نگه می‌دارید. تصمیم گرفتن در لحظه، معمولاً بدترین تصمیم است.

کجا به کار می‌آید و کجا نه

کاوردکال وقتی بهترین ابزار است که:

• سهامدار بلندمدتی هستید و بازار رِنج می‌زند. سرمایهٔ راکد را به یک جریان نقدی دوره‌ای تبدیل می‌کنید بدون اینکه مالکیت را از دست بدهید.
• می‌خواهید قیمت تمام‌شده را تدریجی پایین بیاورید. رول دوره‌ای قراردادهای در زیان، ماه‌به‌ماه پای سهم را پایین می‌کشد.
• تصمیم به خروج گرفته‌اید و عجله ندارید. با اعمالی نزدیک قیمت هدف، هم پریمیوم می‌گیرید و هم در قیمتی که خودتان انتخاب کرده‌اید خارج می‌شوید.
• سهم تازه رشد سریعی کرده و به تارگت نزدیک شده. جایی که احتمال ادامهٔ صعود کم شده، سقف گذاشتن روی سود، هزینهٔ کمی دارد.

و وقتی ابزار درستی نیست که: منتظر جهش بزرگ یا خبر مثبتی هستید؛ نگران ریزش جدی هستید؛ یا اصلاً به سهم اعتقاد ندارید.

چند بستگیِ نزدیک که ممکن است بهتر با شرایط شما جور باشند: کاوردکال نسبتی (فروش بیش از یک قرارداد به ازای هر واحد سهم — پریمیوم بیشتر، ریسک بی‌سقف)، کاوردکال مصنوعی (همان شکل سود و زیان بدون نیاز به خرید سهم) و استراتژی ویل (چرخهٔ فروش پوت، تخصیص و بعد کاوردکال).

در آپشن‌باز چطور پیدایش کنم؟

لازم نیست دستی زنجیرهٔ اختیار را بگردید تا ببینید کدام قرارداد بهترین پریمیوم را می‌دهد. کاوردکال یکی از استراتژی‌های آمادهٔ دیده‌بان است و روی کل بازار اجرا می‌شود:

1. به دیده‌بان آپشن بروید و در نوار ابزار استراتژی را بزنید.
2. از فهرست، کاوردکال را انتخاب و «اضافه به فرمول‌های من» را بزنید تا ستونش ساخته شود. حالا برای هر قرارداد، پوشش سرمایه و بازده ماهانه را کنار هم می‌بینید.
3. روی آیکون نمودار هر سلول بزنید تا همان ترکیب — سهم پایه به‌علاوهٔ کال فروخته‌شده — در نمودار سود و زیان باز شود و سه عدد این مقاله را با ارقام واقعی ببینید.

راهنمای گام‌به‌گامِ تنظیمات، فیلترها و مرتب‌سازی این استراتژی: پیاده‌سازی کاوردکال در دیده‌بان آپشن‌باز. اگر می‌خواهید ستون را خودتان بنویسید: فرمول‌نویسی کاورد کال. فهرست کامل استراتژی‌ها: استراتژی‌های دیده‌بان · آموزش کار با دیده‌بان: راهنمای دیده‌بان.

ماشین حساب کاوردکال

سه عددی که این مقاله رویشان بنا شده — بیشترین سود، سربه‌سر و حاشیهٔ ایمنی — لازم نیست دستی حساب شوند. آپشن‌باز دو جای مختلف همان‌ها را با ارقام واقعیِ بازار می‌دهد، و کدام را باز کنید بستگی به این دارد که یک قرارداد را می‌سنجید یا دنبال بهترین قرارداد می‌گردید.

یک قرارداد مشخص را می‌سنجید؟ موقعیت را در نمودار سود و زیان استراتژی بسازید: سهم پایه به‌علاوهٔ کال فروخته‌شده. منحنی، هر دو نقطهٔ شکست و سقف سود را جلوی چشمتان می‌گذارد و دلتای مجموع موقعیت را هم می‌دهد. اگر می‌خواهید ببینید در هر ترکیب قیمت و روز کجا می‌ایستید، همان موقعیت را در جدول قیمت×تاریخ باز کنید.

دنبال بهترین قرارداد می‌گردید؟ آن‌وقت ماشین حساب کافی نیست و به غربال نیاز دارید: استراتژی آمادهٔ کاوردکال همین سه عدد را برای کل بازار یک‌جا حساب می‌کند و می‌توانید رویشان فیلتر و مرتب‌سازی بگذارید — مثلاً کف «درصد پوشش سرمایه» بگذارید و بر اساس «پوشش سرمایه» مرتب کنید تا محافظه‌کارانه‌ترین‌ها بالا بیایند. مسیرش همان سه قدم بخش قبل است.

یک هشدار که هیچ ماشین حسابی نمی‌دهد: خروجیِ هر سه ابزار به قیمت پریمیومی بستگی دارد که واقعاً بتوانید بگیرید. اگر شکاف خرید و فروش پهن باشد یا حجم نزدیک صفر، عددِ روی صفحه قابل تحقق نیست — این را با چشم خودتان روی عمق بازار همان قرارداد چک کنید.