کال آپشن (Call Option) یا اختیار خرید یک قرارداد است که به خریدار حق میدهد — نه اجبار — تا دارایی پایه را تا سررسید (یا در سررسید، بسته به سبک اعمال) با یک قیمت از پیشتعیینشده بخرد.
اگر تازه وارد آپشن شدهاید، این صفحه فقط روی کال تمرکز دارد. مفهوم کلی قرارداد: اختیار معامله چیست. برای دیدن هر چهار موقعیت (خرید/فروش کال و پوت): چهار موقعیتگیری.
به زبان خیلی ساده
فرض کنید سهمی الان حدود 10,000 تومان است. یک کال با قیمت اعمال 11,000 میخرید و بابت این حق، مبلغی به نام پریمیوم میپردازید.
- اگر تا سررسید سهم خیلی بالاتر از 11,000 برود، آن حق ارزشمند میشود — میتوانید از اختلاف قیمت سود ببرید (یا قرارداد را زودتر بفروشید و ببندید).
- اگر سهم بالا نرود، معمولاً کال بیارزش یا کمارزش میشود و زیان شما در بدترین حالت همان پریمیومی است که دادهاید — نه کل قیمت سهم.
یک تشبیه روزمره: مثل این است که برای «حق خرید خانه با قیمت ثابت» بیعانه بدهید. اگر قیمت خانه جهید، آن حق برایتان سود دارد؛ اگر نجهید، فقط بیعانه را از دست میدهید.
خریدار کال چه حقی دارد؟
- حق خرید دارایی پایه با قیمت اعمال مشخص
- اجبار به خرید ندارد — اگر بهنفعش نباشد، اعمال نمیکند
- حداکثر زیان (برای خریدار خالص): پریمیوم پرداختی (+ کارمزد)
- سود بالقوه: اگر پایه قویاً صعود کند، از نظر تئوری باز است (منهای هزینهٔ ورود)
مثال عددی کوچک
کال با اعمال 11,000، پریمیوم 200 تومان (به ازای هر واحد آموزشی؛ در بازار واقعی اندازه قرارداد را هم در نظر بگیرید).
- در سررسید پایه = 10,500 → کال معمولاً بیارزش؛ زیان ≈ 200
- در سررسید پایه = 11,200 → ارزش ذاتی تقریبی 200؛ تقریباً سر به سر (قبل از کارمزد) — جزئیات: نقطه سر به سر
- در سررسید پایه = 12,000 → ارزش ذاتی تقریبی 1,000؛ سود تقریبی 1,000 − 200 = 800
ارزش ذاتی و زمانی را جدا بخوانید: ارزش ذاتی و زمانی. وضعیت در پول / بیپول: وضعیت مالی قرارداد.
فروشنده کال چه میکند؟
طرف مقابل خریدار، فروشنده (نویسنده) کال است: پریمیوم میگیرد و در عوض تعهد میدهد اگر خریدار اعمال کند، سهم را با همان قیمت اعمال بفروشد. سود فروشنده محدود به پریمیوم است؛ ریسک صعود شدید پایه برای فروشندهٔ لخت بالاست. جزئیات موقعیتها: چهار موقعیتگیری.
کی سراغ خرید کال میروند؟
- انتظار صعود پایه، بدون اینکه کل پول خرید سهم را بگذارند
- میخواهند زیان را از قبل به اندازهٔ پریمیوم محدود کنند
- گاهی بهعنوان بخشی از اسپرد یا استراتژی پیچیدهتر (بعداً یاد میگیرید)
کال «شرط صعود» خام است؛ همیشه جهت، زمان تا سررسید و گرانی پریمیوم را با هم ببینید.
در آپشنباز از کجا ببینید؟
- در زنجیره قراردادها کالها معمولاً یک سمت جدول هستند — اعمال و پریمیوم زنده را بخوانید.
- یک پای خرید کال را در نمودار استراتژی بچینید تا منحنی سود/زیان را ببینید.
- قیمت تئوری و یونانیها: ماشین حساب بلکشولز.
بعد از این صفحه، جفتش را هم بخوانید: پوت آپشن چیست. نقشهٔ بزرگتر انواع: انواع قرارداد اختیار.
اشتباهات رایج مبتدی
- فکر کردن که «کال خریدم = حتماً سود میکنم اگر سهم کمی بالا برود» — باید از سر به سر هم رد شود.
- نادیده گرفتن زمان: کال نزدیک سررسید اگر حرکت نکند سریعتر آب میرود.
- قاطی کردن خرید کال با فروش کال — ریسکها کاملاً فرق دارد.
جمعبندی
کال حق خرید با قیمت ثابت است. خریدار برای این حق پریمیوم میدهد؛ اگر پایه خوب بالا برود سود میکند و اگر نه، معمولاً حداکثر همان پریمیوم را از دست میدهد. قدم بعدی: پوت و بعد چهار موقعیت.