در بازار اختیار معامله دو نوع قرارداد وجود دارد — اختیار خرید و اختیار فروش — و هر کدام را میشود خرید یا فروخت. همین ضرب ساده، چهار موقعیت پایه میسازد که هر ساختار پیچیدهتری از ترکیب همانها ساخته میشود. این مقاله هر چهار موقعیت را با یک مثال عددی از بازار سکه توضیح میدهد، شکل ریسک هرکدام را نشان میدهد، و میگوید چرا دو تای اول برای شروع مناسباند و دو تای دیگر نه.
نقشهٔ چهار موقعیت
هر موقعیت با دو انتخاب مشخص میشود: نوع قرارداد، و اینکه شما آن را میخرید یا میفروشید.
در هر چهار حالت، قیمت اعمال و اندازهٔ قرارداد از پیش مشخصاند و آنچه معامله میشود پرمیوم است.
دو طرفِ یک قرارداد
این چهار موقعیت در واقع دو جفتاند: هر قرارداد یک خریدار دارد و یک فروشنده، و آن دو دقیقاً طرف مقابل هماند.
خرید اختیار خرید
با این موقعیت، دارندهٔ قرارداد اختیار خرید میشوید: اختیار دارید در موعد سررسید، تعداد مشخصی دارایی را به قیمت اعمال بخرید. کسانی وارد این موقعیت میشوند که انتظار صعود دارند.
فرض کنید قیمت سکه در بازار نقدی 10 میلیون تومان است و شما اختیار خریدی با قیمت اعمال 11 میلیون تومان میخرید. اگر قیمت سکه صعودی شود و به 12 میلیون تومان برسد، در موعد سررسید قرارداد را اعمال میکنید: هر سکه را 11 میلیون میخرید و در بازار نقدی 12 میلیون میفروشید.
- حداکثر زیان به اندازهٔ پرمیوم پرداختی است، حتی اگر قیمت دارایی بهشدت افت کند.
- برای سود کردن، قیمت باید از قیمت اعمال بهعلاوهٔ پرمیوم بالاتر برود — همان نقطهٔ سربهسر.
- به دلیل وجود اهرم، با سرمایهٔ کمتری از تغییرات قیمت دارایی بهرهمند میشوید.
- گذر زمان به زیان شماست؛ هرچه به سررسید نزدیکتر شوید، ارزش زمانی کمتر میشود.
فروش اختیار خرید
اینجا واگذارکنندهٔ قرارداد اختیار خرید هستید: تعهد میدهید در موعد سررسید، دارایی را به قیمت اعمال به طرف مقابل بفروشید. کسانی این موقعیت را میگیرند که انتظار نزول یا بازار خنثی دارند.
اگر قیمت سکه 10 میلیون تومان باشد و انتظار نزول داشته باشید، میتوانید اختیار خریدی با قیمت اعمال 10 میلیون بفروشید و پرمیوم بگیرید. اگر در سررسید قیمت زیر 10 میلیون باشد، طرف مقابل اعمال نمیکند — دلیلی ندارد سکهای را که در بازار زیر 10 میلیون است، 10 میلیون از شما بخرد — و کل پرمیوم برای شما میماند.
- حداکثر سود برابر پرمیوم دریافتی است؛ بیشتر از آن ممکن نیست.
- زیان سقف ندارد: با افزایش قیمت دارایی، باید آن را به قیمت بازار بخرید و به قیمت اعمال تحویل دهید.
- این موقعیت ریسک بالایی دارد و بهتر است در ترکیبهای پیشرفتهتر، ریسکش محدود شود.
خرید اختیار فروش
با این موقعیت، دارندهٔ قرارداد اختیار فروش میشوید: اختیار دارید در سررسید، دارایی را به قیمت اعمال بفروشید. مناسب کسانی که انتظار نزول دارند.
اگر قیمت سکه 10 میلیون تومان باشد و اختیار فروشی با قیمت اعمال 11 میلیون بخرید، و قیمت به 9 میلیون برسد، در سررسید سکه را از بازار 9 میلیون میخرید و طبق قرارداد 11 میلیون میفروشید.
- امکان کسب سود در بازار نزولی، بدون نیاز به فروش استقراضی.
- حداکثر زیان به اندازهٔ پرمیوم پرداختی است.
- اینجا هم ارزش زمانی با نزدیک شدن به سررسید کم میشود، پس سرعتِ افت بهاندازهٔ خودِ افت اهمیت دارد.
فروش اختیار فروش
اینجا واگذارکنندهٔ اختیار فروش هستید: تعهد میدهید در سررسید، دارایی را به قیمت اعمال از طرف مقابل بخرید. کسانی این موقعیت را میگیرند که انتظار صعود دارند.
اگر قیمت سکه 11 میلیون تومان باشد و انتظار صعود داشته باشید، میتوانید اختیار فروشی با قیمت اعمال 11 میلیون بفروشید و پرمیوم بگیرید. اگر در سررسید قیمت بالای 11 میلیون باشد، طرف مقابل اعمال نمیکند و پرمیوم کامل برای شما میماند.
- حداکثر سود برابر پرمیوم دریافتی است.
- اگر دارایی بهشدت افت کند، باید آن را به قیمتی بسیار بالاتر از بازار بخرید.
- مثل فروش اختیار خرید، این موقعیت هم ریسک بالایی دارد و باید محدود شود.
خروج پیش از سررسید
در هیچکدام از این چهار حالت لازم نیست تا سررسید صبر کنید. هر موقعیت را میتوان با گرفتن موقعیت معکوس بست.
اگر قرارداد را گرانتر از قیمت خریدتان واگذار کنید سود کردهاید؛ و اگر فروخته بودید و ارزانتر بازخرید کنید، باز هم سود کردهاید.
آنچه فروختن لازم دارد
یک تفاوت عملی میان دو ستون جدول هست که در فهرست ریسکها دیده نمیشود: خرید فقط پرمیوم میخواهد، ولی فروش وجه تضمین میخواهد.
چهار موقعیت، دو شکلِ ریسک
از کجا شروع کنید
برای شروع بهتر است فقط در دو موقعیت خرید فعال باشید؛ دو موقعیت دیگر ریسک بالایی دارند و برای اجرا باید با موقعیتگیریهای پیشرفته ترکیب شوند تا ریسکشان محدود شود. شکل سود و زیان هر ترکیبی را میتوانید پیش از ورود در نمودار استراتژی بسازید و ببینید.