نقدشوندگی یعنی چقدر سریع و با چه قیمتی میتوانید از یک قرارداد بیرون بیایید. در آپشن این موضوع از سهام جدیتر است: ممکن است تحلیلتان درست از آب دربیاید ولی وقتی میخواهید ببندید، خریداری با قیمت منصفانه نباشد — و سودِ روی کاغذ همانجا بماند.
این مقاله سه نشانهای را که نقدشوندگی را میسنجند از هم جدا میکند — حجم و ارزش معاملات، موقعیت باز، و شکاف قیمتی — میگوید چرا هیچکدام بهتنهایی کافی نیستند، و نشان میدهد چطور در دیدهبان قراردادهای کمعمق را کنار بگذارید.
نقدشوندگی (Liquidity)
یکی از مفاهیم کلیدی در دنیای مالی است که برای تمام داراییها کاربرد دارد. این مفهوم به معنای سهولت تبدیل یک دارایی به پول نقد و برعکس است. به عبارت سادهتر، هر چه بتوانیم یک دارایی را سریعتر و با قیمت منصفانهتر به پول نقد تبدیل کنیم، آن دارایی از نقدشوندگی بالاتری برخوردار است
نقدشوندگی در معاملات آپشن به این معناست که شما چقدر راحت میتوانید یک قرارداد آپشن را بخرید یا بفروشید
و این مستقیماً روی اندازهٔ موقعیت اثر میگذارد: موقعیتی که نمیشود بست، هر عددی هم که باشد بزرگ است، چون تنها راه خروجش رسیدن به سررسید است — مدیریت سرمایه و اندازهٔ موقعیت.
یک آپشن نقدشونده (Liquid Option) قراردادی است که
- ✓ تعداد زیادی خریدار و فروشنده دارد
- ✓ حجم معاملات روزانه آن بالاست
- ✓ فاصله قیمت خرید و فروش آن کم است
- ✓ میتوانید سریعاً آن را با قیمت منصفانه معامله کنید
آپشن غیرنقدشونده (Illiquid Option) با این مشخصات شناخته میشود
- ✓ تعداد معاملهگران محدود است
- ✓ حجم معاملات روزانه بسیار پایین است
- ✓ فاصله قیمت پیشنهادی خرید و فروش زیاد است
- ✓ پیدا کردن طرف مقابل معامله دشوار است
💡چالشهای معامله آپشنهای غیرنقدشونده
- گیر افتادن در موقعیت: وقتی شما یک آپشن غیرنقدشونده دارید، ممکن است مجبور شوید تا سررسید آن را نگه دارید، حتی اگر بخواهید از موقعیت خارج شوید
- زیان ناخواسته: اگر نیاز فوری به نقد کردن داشته باشید، ممکن است مجبور شوید آپشن را با قیمتی بسیار پایینتر از ارزش واقعی بفروشید
- عدم امکان مدیریت ریسک: در شرایط نامساعد بازار، نمیتوانید سریعاً موقعیت خود را تغییر دهید
نقد کردن (Liquidation)
و وقتی چند پا روی یک قیمت اعمال بنشینند، کمعمق بودن همان یک قرارداد هر سه پا را با هم زمین میزند — نمونهاش در استریپ و استرپ، جایی که اندازهگیری نشان داد مشکل عمقِ مظنه نیست، تعدادش است.
- در حوزه شرکتها و ورشکستگی زمانی که شرکت قادر به پرداخت بدهیهای خود نیست تمام داراییهای شرکت را به پول نقد تبدیل میکنند و وجوه حاصل بین طلبکاران براساس اولویت قانونی توزیع میشود ودر صورت باقی ماندن وجهی به سهامداران پرداخت میشود
- در بازار سهام در زمان اعتبار گرفتن نیز زمانی که مشتری قادر به ایفای تعهد خود نباشد کارگزاری میتواند در مواردی سهام را به اجبار نقد کند
- در بازار مشتقات (آتی و آپشن) در صورت;عدم تأمین وجه تضمین یا;ناتوانی در پاسخگویی به افزایش وجه تضمین ، توسط کارگزار موقعیت های باز شخص به اجبار بسته خواهد شد
مراحل نقد کردن:
1. اخطار اولیه به مشتری (Margin Call)
2. مهلت تعیین شده برای تأمین وجه
3. اقدام به نقد کردن در صورت عدم تأمین وجه
4. تسویه بدهیها و برگشت مازاد وجوه به مشتری
بررسی المان های اصلی در تعیین نقدشوندگی قرارداد
و اینکه این سه نشانه برای سفارشِ فرستادهشدهٔ شما چه معنایی دارند — چه وقت پر میشود، چه وقت اصلاً نمیتواند پر شود — در انواع سفارش در تابلوی آپشن با عدد آمده است.
✅حجم و ارزش معاملات
وقتی حجم معاملات یک قرارداد آپشن بالاست، یعنی تعداد زیادی از معاملهگران به آن علاقه نشان میدهند و فعالانه در حال خرید و فروش آن هستند. این موضوع باعث میشود که ورود و خروج از موقعیتهای معاملاتی راحتتر شود و قیمتها منصفانهتر شکل بگیرند. برای مثال، اگر در یک روز بیش از 1000 قرارداد آپشن با قیمت اعمال مشخص معامله شود، این نشان میدهد که آن قرارداد از نقدشوندگی خوبی برخوردار است.
نکته مهم دیگر این است که حجم معاملات و نقدشوندگی یک قرارداد آپشن ارتباط مستقیمی با وضعیت مالی آن دارد. تجربه نشان داده است که وقتی یک قرارداد وارد وضعیت مالی بیتفاوت میشود، معمولاً حجم معاملات آن به طور قابل توجهی افزایش مییابد. در این شرایط، معاملهگران بیشتری به خرید و فروش آن قرارداد علاقه نشان میدهند که این امر باعث افزایش نقدشوندگی میشود
برای تصمیمگیری بهتر، باید به میانگین حجم معاملات در یک دوره زمانی، مثلاً یک هفته یا یک ماه نگاه کرد. همچنین مقایسه حجم معاملات یک قرارداد با سایر قراردادهای مشابه میتواند دید بهتری به ما بدهد. معاملهگران حرفهای معمولاً برای موقعیتهای بزرگ، قراردادهایی را انتخاب میکنند که به طور مداوم حجم معاملات بالایی دارند
و وقتی موقعیت روی دو سررسید پخش است، نقدشوندگیِ پای دورتر مهمتر از پای نزدیک است — چون همان است که باید ماهها نگهش دارید و بعد بتوانید ببندیدش: کاوردکال فقیر (PMCC).
✅موقعیت های باز
موقعیت باز در مقایسه با حجم معاملات روزانه، معیار پایدارتری برای سنجش نقدشوندگی است. در حالی که حجم معاملات میتواند روزانه نوسان زیادی داشته باشد، موقعیت باز تصویر جامعتری از وضعیت بازار ارائه میدهد. با این حال، بهترین رویکرد این است که هر دو معیار را با هم در نظر بگیریم
برای موفقیت در معاملات آپشن، معاملهگران باید به هر دو معیار حجم معاملات و موقعیتهای باز توجه کنند و همراه با سایر عوامل مانند شکاف قیمتی خرید و فروش و شرایط کلی بازار، تصمیمگیری کنند. این رویکرد جامع به آنها کمک میکند تا با دید بهتری وارد معاملات شوند و ریسکهای خود را بهتر مدیریت کنند
✅ شکاف قیمتی
و اندازهٔ واقعی این شکاف در بازار اختیار ایران سنجیده شده است: میانهاش حدود بیستویک درصد قیمت میانی است، در نیمی از قرارداد-روزها اصلاً یک طرفش وجود ندارد، و روی قراردادهای خیلی خارج از سود به شصتوهفت درصد میرسد — بازارگردان در بازار اختیار.
بررسی ارتباط نقدشوندگی با طول دوره قرارداد اختیار معامله
و یک تفکیک که از طول دوره هم مهمتر است: سمت اختیار فروش بهمراتب کمعمقتر است. تنها 21.7 درصد قراردادهای پوت هر دو طرف مظنه دارند در برابر 70.6 درصد کالها، و همین تعیین میکند کدام استراتژیها اصلاً قابل ساختناند — پوت بک اسپرد نسبتی.
در طی مطالعاتی متوجه شدیم که نقدینگی آپشنها در نزدیکی انقضا متمرکز است، زیرا معاملهگران به جای تحویل، موقعیتهای منقضی شده را بسته و جابجا میکنند. به عبارتی پوزیشنهای خود را roll میکنند (به دوره بعد منتقل میکنند)
به نمودار توجه کنید. در مورد اپشن های با دوره ی معاملاتی 3ماهه، بیشترین حجم معاملات در هفتههای نزدیک به تاریخ انقضا اتفاق میافتد و در سایر هفتهها، حجم معاملات بسیار کمتر است. در طول فصل که نقدشوندگی کم است، انجام معاملات بزرگ دشوار است و هزینه معاملات در دورههای کمحجم میتواند بالاتر باشد
