به روشهایی اشاره دارد که در آن اختیار معامله میتواند اجرا شود. این سبکها تعیینکننده زمان و شرایطی هستند که خریدار اختیار میتواند با توجه به ان ها از حق خود را برای خرید یا فروش دارایی پایه استفاده کنند
قراردادهای آپشن (اختیار معامله) را بنا بر سبک اعمال آنها میتوان تقسیمبندی کرد. سه مورد از سبکهای اعمال قراردادهای آپشن سبک اروپایی و سبک آمریکایی و سبک برمودایی میباشند که در ادامه توضیح داده میشوند اما علاوه بر این سه سبک، سبکهای دیگری نیز وجود دارند
سبک اعمال اروپایی در قراردادهای اختیار معامله
دارنده قرارداد تنها در موعد سررسید امکان اعمال قرارداد را دارد (قراردادهای بورس اوراق بهادار تهران تابحال همگی از این نوع بودهاند). به این معنی که اگر دارنده قرارداد باشید یا باید تا موعد سررسید قرارداد منتظر بمانید تا بتوانید آنرا اعمال کنید یا اینکه با موقعیت معکوس گرفتن قبل از رسیدن به زمان سررسید، آنرا به کس دیگری واگذار کنید و موقعیت خودتان را ببندید
ویژگیهای مهم
- خریدار اختیار فقط میتواند در تاریخ مشخصی (تاریخ انقضا) اقدام به اعمال اختیار کند. این محدودیت ممکن است به نفع یا ضرر معاملهگر باشد، بستگی به وضعیت بازار دارد
- به دلیل اینکه تنها در تاریخ انقضا امکان اجرا وجود دارد، محاسبات مرتبط با ارزش گذاری این نوع آپشنها نسبت به سایر سبکها سادهتر است
- معمولاً، قراردادهای اختیار با سبک اروپایی هزینههای کمتری نسبت به سبک آمریکایی دارند، زیرا انعطافپذیری کمتری ارائه میدهند. این کاهش هزینه میتواند به نفع معاملهگران باشد که میخواهند هزینههای معاملاتی را به حداقل برسانند
- بزرگترین نقطه ضعف سبک اروپایی عدم امکان اجرای اختیار در قبل از تاریخ انقضا است. این ویژگی میتواند به ضرر معاملهگران باشد، بهویژه در شرایطی که قیمت دارایی پایه به طور ناگهانی افزایش یا کاهش مییابد و فرصتهای سودآوری ایجاد میکند
- برای معاملهگرانی که از آپشنها به عنوان ابزار هجینگ (پوشش ریسک) استفاده میکنند، محدودیت در زمان اعمال میتواند بر روی اثربخشی این استراتژیها تأثیر منفی بگذارد
سبک اعمال آمریکایی در قراردادهای اختیار معامله
از زمان انعقاد قرارداد تا موعد سررسید، دارنده قرارداد هر زمان که تمایل داشته باشد، میتواند قرارداد را اعمال کند. در این قراردادهای با این سبک اعمال (که در بورس ما وجود ندارند) شما به عنوان دارنده قرارداد هر زمان که تمایل داشته باشید میتوانید قرارداد را اعمال کنید
ویژگیهای مهم
-
خریدار اختیار میتواند در هر زمانی که مناسب میبیند، به اجرا بپردازد. این به معاملهگران این امکان را میدهد که از نوسانات قیمت بازار بهرهبرداری کنند و استراتژیهای خود را بهبود بخشند
-
در شرایطی که قیمت دارایی پایه به شدت تغییر کند، این سبک میتواند به معاملهگر اجازه دهد که در بهترین زمان ممکن از اختیار خود استفاده کند. و زودتر از تاریخ انقضا از حق خود استفاده کند و سود بیشتری کسب کند
- بزرگترین مزیت سبک آمریکایی این است که خریدار اختیار میتواند در هر زمانی بین خرید و تاریخ انقضا اقدام به اعمال اختیار کند. این ویژگی به معاملهگران این امکان را میدهد که از نوسانات قیمت دارایی پایه بهرهبرداری کنند و تصمیمات معاملاتی خود را بر اساس تغییرات بازار اتخاذ کنند
- این سبک به معاملهگران اجازه میدهد تا ریسکهای خود را بهتر مدیریت کنند. در صورتی که شرایط بازار تغییر کند، معاملهگران میتوانند به سرعت تصمیم بگیرند که آیا باید از اختیار خود استفاده کنند یا خیر، که به کاهش زیانهای احتمالی کمک میکند
- معمولاً قراردادهای اختیار با سبک آمریکایی نسبت به سبک اروپایی هزینههای بیشتری دارند. این هزینهها ناشی از افزایش پیچیدگی و انعطافپذیری بیشتری است که این نوع آپشنها ارائه میدهند. بنابراین، معاملهگران باید این هزینهها را در نظر بگیرند و اطمینان حاصل کنند که ارزش آن را دارد
- با توجه به اینکه اختیار میتواند هر زمان اجرا شود، مدیریت موقعیتهای باز ممکن است پیچیدهتر باشد. معاملهگران باید دقت بیشتری به خرج دهند تا تصمیمات درستی بگیرند و از خطرات احتمالی جلوگیری کنند
سبک اعمال برمودایی در قراردادهای اختیار معامله
دارنده قرارداد علاوه بر تاریخ سررسید نهایی، در تاریخهای مشخص شدهای هم امکان اعمال دارد. برای مثال اول هر ماه، یا هر ده روز به ده روز
این نوع آپشنها ترکیبی از ویژگیهای سبکهای اروپایی و آمریکایی هستند و امکان انعطافپذیری بیشتری را برای معاملهگران فراهم میکنند
ویژگیهای مهم
- برخلاف سبک اروپایی که تنها در تاریخ انقضا میتواند اعمال شود و سبک آمریکایی که امکان اعمال در هر زمان تا تاریخ انقضا را فراهم میآورد، آپشنهای برمودایی این امکان را به دارنده میدهند که در تعدادی از تاریخهای مشخص، اختیار خود را اعمال کنند. این تاریخها معمولاً در قرارداد مشخص میشوند
- به دلیل وجود چندین تاریخ برای اعمال، محاسبات مربوط به ارزشگذاری آپشنهای برمودایی پیچیدهتر از آپشنهای اروپایی یا آمریکایی است. این امر نیازمند مدلهای پیچیدهتری برای محاسبه قیمت و ریسک است
سبک های اعمال غیر متعارف (اگزوتیک) در آپشن
سبک اعمال یک ویژگی قرارداد است، نه یک انتخاب معاملاتی؛ آنچه انتخاب میکنید سبک معاملهٔ خودتان است. سبک های مختلف معامله در آپشن تفاوت نگاه کوتاهمدت و نگهداری تا سررسید را باز میکند و توضیح میدهد هرکدام با چه سبک اعمالی جور درمیآید.
در یک دستهبندی کلی، آپشنهایی که ویژگیهای معمولی و عرفی و استاندارد دارند را آپشنهای معمولی (Vanilla Options) و آنهایی که ویژگیهای غیرعادی و غیرعرفی و غیر استاندارد دارند را آپشنهای نامتعارف (Exotic Options) نامیدهاند. در ادامه چند نمونه از آنها معرفی میشوند
هر قرارداد آپشن تعدادی بند دارد و بر اساس ماهیت آن بندها، یکسری ویژگیها بدست میآورد که آنرا از سایر آپشنها با بندهای متفاوت، متمایز میکند. به مرور زمان، فعالین بازارها، به منظور افتراق این قراردادها از یکدیگر، متناسب با ویژگیهای هر کدام بر روی آن نامی نهادهاند
برای مثال ویژگی متمایز آپشنی که نام آمریکایی بر آن نهادهاند، این است که در طول دوره معاملاتی، هر زمان میل داشتید میتوانید قرارداد را اعمال کنید و لزومی ندارد که حتماً تا تاریخ سررسید صبر کنید!
ویژگی متمایز آپشنی که اروپایی نامیده میشود، این است که فقط در تاریخ سررسیدِ ذکر شده در قرارداد، امکان اعمال آنرا دارید (آپشنهای رایج در بازار ما، تابحال همگی از این نوع بودهاند). میتوان گفت بندها و ویژگیهای آپشن اروپایی یک استاندارد و معیار برای قرارداد آپشن هستند
در بعضی بازارها، آپشنهایی وجود دارند که بندهای آنها بسیار غیرعادی و بدور از استاندارد هستند. برای مثال
آپشنهای انتخابگر (Chooser Options)
این ویژگی را دارند که به دارنده قرارداد اجازه میدهند در یک محدوده زمانی مشخص، پس از بستن قرارداد، بتواند اختیارِ خرید بودن یا اختیارِ فروش بودن قرارداد را انتخاب کند
آپشنهای مرکب (Compound Options)
ویژگی غیر عادی و نامتعارف آن ها این است که دارایی پایه آنها سهم، زعفران یا سکه نیست بلکه یک قرارداد آپشن دیگر است! یعنی قرارادی میبندید که مطابق آن اختیار خرید یا فروش یک قرارداد اختیارِ خرید یا اختیارِ فروش را به قیمت مشخص و در زمان مشخص، به دست میآورید!!
باینری آپشنها (Binary Options)
در ایران بیشتر فعالین بازار فارکس آنها را میشناسند، هم جزو آپشنهای نامتعارف محسوب میشوند. این آپشنها حالتی صفر و یکی یا «بله و خیر» دارند به همین خاطر باینری نامیده میشوند.
با یک مثال ویژگیشان را توضیح میدهیم
فرض کنید قیمت فعلی سهم وبصادر امروز ساعت 10، 400 تومان است. به نظر شما در ساعت 10:30 دقیقه، قیمت آن بالای 410 تومان (قیمت اعمال) خواهد شد یا خیر (یا زیر 410 تومان خواهد رفت)؟ اگر فرضاً پیشبینی کنید که زیر 410 خواهد رفت، میتوانید برای این پیشبینی خود نرخی تعیین کنید، برای مثال 100 هزار تومان. حالا در ساعت 10:30 (موعد سررسید) که آپشن منقضی میشود، اگر قیمت کمتر از 410 باشد، پیشبینیتان درست بوده است و 70 درصد از مبلغ طرف مقابل یعنی 70 هزار تومان بعلاوه مبلغ اولیه خودتان (100 هزار تومان) را میبرید. اما اگر در هنگام انقضای آپشن قیمت سهم بالای 410 تومان باشد، تمام 100 هزار تومانی را که سرمایهگذاری کرده بودید را از دست خواهید داد. در باینری آپشنها میزان ریسک کاملا مشخص است و هرگز فراتر از مقدار سرمایهگذاری نخواهد بود
آپشنهای نگاه به گذشته (Look-Back Options)
ویژگی آپشنهای نگاه به گذشته (Look-Back Options) این است که در هنگام بستن قرارداد قیمت اعمال آن مشخص نیست. فقط در موعد سررسید، با نگاه به گذشته حرکات سهم پایه در طول دوره قرارداد، قیمت اعمال مشخص میشود
آپشنهای سبدمحور (Basket Options)
ویژگی غیر عادی آپشنهای سبدمحور (Basket Options) این است که دارایی پایه آنها یک تک دارایی نیست، بلکه سبدی از داراییها است!
آپشنهای امتدادپذیر (Extendible Options)
ویژگی آپشنهای امتدادپذیر (Extendible Options) این است که میتوان در موعد سررسید، برای مدت زمان مشخصی، سررسید را تمدید کرد. این کار را هم دارنده و هم فروشنده آپشن میتوانند انجام بدهند
مثالها در اینباره زیاد هستند، با هر تغییر جزئی در بندهای قرارداد، خواص و ویژگیهای متفاوتی برای آن ظاهر میشود و نامی مطابق با آن ویژگیها بر آپشن نهاده میشود. دقیقاً مشابه عناصر اتمی که با اضافه شدن یک پروتون خواص و ویژگیهای آن تغییر کرده و نام متفاوتی میگیرد
در صورت تمایل میتوانید ویدئوی زیر درباره اختیار معامله آمریکایی و اروپایی را نیز مشاهده کنید: