عملیات تعرفه بر کاتد مس؛ واشنگتن در آستانه شلیک

1405/04/04 | گزارش تحلیلی

زمینه تاریخی و تأثیر تعرفه‌ها

در چارچوب سیاست‌های حمایتی قانون توسعه تجارت 1962، دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور ایالات متحده، تعرفه‌های سنگینی بر واردات محصولات مسی اعمال کرده است. در حالی که تعرفه 50% بر محصولات نیمه‌ساخته مسی از اوت 2025 اجرایی شده، کاتدهای مس تصفیه‌شده تاکنون از این تعرفه معاف مانده‌اند. اما مهلت بررسی نهایی این معافیت‌ها به نقطه حساس خود رسیده است.

30 ژوئن 2026، مهلت ارائه گزارش وزارت بازرگانی به رئیس‌جمهور است، نه موعد نهایی خود تصمیم. وزیر بازرگانی موظف است تا این تاریخ ارزیابی به‌روز شده‌ای از بازار داخلی مس، شامل ظرفیت ذوب و پالایش، به رئیس‌جمهور ارائه دهد. این گزارش تعیین خواهد کرد که آیا رئیس‌جمهور به سمت اعمال تعرفه پلکانی بر مس تصفیه‌شده حرکت خواهد کرد؟

تعرفه‌ای که احتمالا از 15% برای ژانویه 2027 آغاز و به 30% از ژانویه 2028 افزایش می‌یابد.

واکنش بازار و موجودی انبارها

نااطمینانی تعرفه‌ای، شکاف قیمتی (premium) میان COMEX و LME را به سطوح قابل‌توجهی رسانده است. بر اساس داده‌های فعلی، شکاف COMEX-LME حدود 400 دلار در هر تن است و برخی گزارش‌ها از شکاف 300 دلاری نیز حکایت دارند. قیمت هر پوند مس در COMEX در اوایل ژوئن حدود 6.40 دلار بوده است. این شکاف نشان می‌دهد بازار ریسک قابل‌توجهی را برای اعمال تعرفه بر مس تصفیه‌شده قیمت‌گذاری کرده است. تحلیلگران ING بر این باورند که در صورت اعمال تعرفه پلکانی 15% از ژانویه 2027، احتمالا شکاف COMEX-LME افزایش خواهد یافت.

سیاست تعرفه‌ای منجر به هجوم گسترده مس به انبارهای آمریکا شده است. آمارها نشان می‌دهد:

مجموع موجودی مس در COMEX تا اواسط ژوئن به حدود 590,044 تن رسیده است.

کل موجودی آشکار جهانی از مرز 1 میلیون تن عبور کرده - رقمی که برای اولین بار در دو دهه اخیر ثبت شده.

کل موجودی مس در آمریکا (با تقریبی از موجودی‌های گزارش‌نشده) به 800 هزار تن نزدیک می‌شود.

موجودی انبار LME نیز در همین بازه به حدود 364,100 تن کاهش یافته است.

سناریوهای محتمل

بر اساس تحلیل‌های موجود، سه سناریوی اصلی پیش‌روست:

سناریوی اول

اعمال تعرفه پلکانی: رئیس‌جمهور بر اساس گزارش وزارت بازرگانی، تعرفه‌ای پلکانی از 15% (ژانویه 2027) به 30% (ژانویه 2028) اعمال می‌کند. این سناریو شکاف COMEX-LME را افزایش می‌دهد، قیمت‌های جهانی را تحت فشار قرار می‌دهد و جریان‌های تجاری را به سمت بازارهای آسیایی منحرف می‌کند.

سناریوی دوم

تداوم معافیت: دولت تصمیم می‌گیرد معافیت فعلی کاتدهای مس را تمدید کند. این تصمیم شکاف قیمتی را کاهش می‌دهد و حجم عظیم مس انبارشده در آمریکا را به بازارهای جهانی بازمی‌گرداند.

سناریوی سوم

به‌تعویق‌افتادن: دولت تصمیم‌گیری نهایی را موکول می‌کند و نااطمینانی در بازار ادامه می‌یابد.

ابعاد اقتصادی و ژئوپلیتیکی

مس به عنوان فلز حیاتی در انتقال انرژی، خودروهای الکتریکی، زیرساخت‌های دیجیتال و صنایع دفاعی، نقشی محوری دارد. بر اساس داده‌های EIA و WBMS:

مصرف سالانه مس تصفیه‌شده در آمریکا حدود 1.6 میلیون تن است.

تولید داخلی حدود 900 هزار تن در سال است و کسری ساختاری سالانه حدود 850 هزار تن وجود دارد.

واردات کل مس آمریکا در سال 2025 حدود 1.4 میلیون تن بوده - رقمی که 730 هزار تن افزایش نسبت به سال قبل را نشان می‌دهد.

برآوردها نشان می‌دهد بازار جهانی مس در سال 2026 با کسری حدود 35 هزار تنی مواجه خواهد شد.

تأثیر بر سرمایه‌گذاران ایرانی

تصمیم ترامپ در مورد تعرفه مس از چند جهت بر بازار ایران تأثیر می‌گذارد:

تأثیر بر قیمت جهانی مس

اعمال تعرفه بر کاتد مس می‌تواند قیمت‌های جهانی را افزایش دهد که به نفع تولیدکنندگان داخلی و دارندگان موقعیت‌های بلندمدت است، در حالی که صنایع پایین‌دست (کابل‌سازی و الکترونیک) با فشار هزینه‌ای مواجه می‌شوند.

نقش نرخ ارز

قیمت جهانی مس به دلار است و نوسان نرخ ارز و انتظارات تورمی در ایران می‌تواند اثر قیمت جهانی را تشدید کند. سرمایه‌گذاران باید همبستگی قیمت مس با نرخ ارز را در تحلیل‌های خود لحاظ کنند.

فرصت‌های سرمایه‌گذاری

ابزارهای مالی مبتنی بر مس در ایران مانند گواهی سپرده کالایی و صندوق‌های سرمایه‌گذاری بخشی، امکان مشارکت غیرمستقیم در نوسانات قیمت جهانی مس را بدون نیاز به مالکیت فیزیکی فراهم می‌کنند.

توصیه‌ها

بازار مس در دوراهی قرار دارد؛

تقاضای بلندمدت قوی ناشی از گذار انرژی سبز و فناوری‌های نوظهور، پتانسیل رشد ساختاری را حفظ کرده، اما نوسانات تعرفه‌ای کوتاه‌مدت بر آن سایه افکنده است.

اگر ریسک‌پذیرید: بدانید افتِ قیمت در پی تعویق تعرفه یک شوک خبری است، نه تغییر در تراز عرضه و تقاضا؛ همان خبر می‌تواند در جهت عکس هم منتشر شود.

اگر محافظه‌کارید: تا وقتی گزارش وزارت بازرگانی منتشر نشده، شکاف COMEX-LME قیمتِ یک نااطمینانی است نه قیمتِ مس — و با رفع نااطمینانی، بدون آنکه تقاضای واقعی عوض شود، جمع می‌شود.

تنوع‌بخشی در سبد دارایی‌های کالایی و رصد مستمر اخبار واشنگتن ضروری است.

آخرین گلوله یا آتش‌بس؟

تصمیم روزهای آینده ترامپ نه تنها بر «طلای سرخ» بلکه بر زنجیره تامین جهانی صنایع وابسته تأثیر خواهد گذاشت. با نزدیک شدن به مهلت 30 ژوئن، فعالان بازار باید با نگاهی واقع‌بینانه و مبتنی بر داده، خود را برای تحولات پیش‌رو آماده سازند. نااطمینانی تعرفه‌ای اگرچه ریسک‌هایی ایجاد می‌کند، اما برای سرمایه‌گذاران آگاه، فرصت‌های سودآوری نیز به همراه دارد.

این تحلیل بر پایه گزارش‌های رسمی، داده‌های بازار و منابع معتبر در تاریخ 1405/04/04 تدوین شده و صرفا جنبه اطلاع‌رسانی دارد. برای تصمیم‌گیری‌های سرمایه‌گذاری، مشورت با متخصصان مالی توصیه می‌شود.