پوت اسپرد نزولی (Bear Put Spread) یعنی یک اختیار فروش با قیمت اعمال بالاتر بخرید و همزمان یک اختیار فروش با اعمال پایینتر بفروشید. پای فروختهشده بخشی از هزینهٔ پای خریداریشده را برمیگرداند؛ در عوض سود شما از آن نقطه به پایین دیگر رشد نمیکند.
نتیجه یک موقعیت نزولی با سود محدود و زیان محدود است: بیشترین چیزی که میتوانید از دست بدهید همان مبلغی است که روز اول پرداختهاید. این راهنما نشان میدهد چطور اسکنر آمادهٔ آن را در دیدهبان فعال کنید، خروجی را بخوانید و تکتک تنظیمات، فیلترها و گزینههای مرتبسازیاش را ببندید.
مفهوم استراتژی: Bear Put Spread · اگر میخواهید خودتان فرمولش را بنویسید: فرمولنویسی پوت اسپرد نزولی · فهرست: استراتژیهای آمادهٔ دیدهبان.
فعالسازی قدمبهقدم
- به دیدهبان آپشن بروید (راهنمای دیدهبان)، یا از میزکار یک باکس دیدهبان اضافه کنید.
- در نوار ابزار را بزنید.
- از کتابخانه «پوت اسپرد نزولی» را پیدا و اضافه کنید. یک ستون تازه به جدول اضافه میشود.
- روی کلیک کنید تا پنل تنظیمات باز شود.
- دستکم حداقل ارزش سفارش هر پایه را تنظیم کنید — بدون آن، ردیفهایی میبینید که در عمل قابل معامله نیستند.
هر ردیف جدول یک پایه است و ستون میتواند برای آن پایه چند ترکیب اسپرد نشان دهد. اگر میخواهید خودتان این فرمول را از صفر بنویسید یا تغییرش دهید، فرمولنویسی پوت اسپرد نزولی و راهنمای فرمولنویسی را ببینید.
خواندن ستون خروجی
| نشانه | نام | معنی |
|---|---|---|
| 4060 | پایهٔ دوم | شمارهٔ قیمت اعمالِ پوتی که فروخته میشود (اعمال اول، پایینتر). یک ردیف میتواند چند ترکیب بدهد. |
| 💰 …٪ | بیشترین سود | بازده در بهترین حالت — قیمت پایه در سررسید زیر اعمال اول بنشیند. ماهیانه یا سالانه، بسته به تنظیمات. |
| 📍 …٪ | موقعیت فعلی | بازده اگر قیمت پایه تا سررسید همینجا بماند. منفی بودنش برای یک ورود تازه طبیعی است. |
| 📉 … | بیشترین ضرر | پرداختی خالص ورود به ازای هر قرارداد — سقف زیان. درصدش داخل تولتیپ است. |
| 1️⃣ 2️⃣ 3️⃣ | نقاط قیمتی | بهترتیب اعمال اول، سربهسر و اعمال دوم. نوار گرافیکی جای قیمت فعلی را میان این سه نشان میدهد. |
| 🎯 …٪ | احتمال موفقیت | احتمال آنکه قیمت در سررسید زیر نقطهٔ سربهسر بنشیند. |
| ⚖️ … | نسبت سود به ضرر | بیشترین سود تقسیم بر بیشترین زیان. |
در ردیف «نقاط قیمتی» درصد کنار هر عدد فاصلهٔ فعلی پایه تا آن نقطه است، و رنگ پسزمینه میگوید پایه در کدام ناحیه نشسته: سبز یعنی ناحیهٔ سود، آبی روشن یعنی هنوز میان اعمال اول و سربهسر، صورتی یعنی در زیان و قرمز پررنگ یعنی بالای اعمال دوم.
در یک نگاه
پوت اسپرد نزولی برای وقتی است که فکر میکنید قیمت پایه پایین میآید — نه لزوماً سقوط میکند، ولی یک نزول واقعی و قابلاندازهگیری در راه است. اگر فقط فکر میکنید «بالا نمیرود»، این استراتژی انتخاب درستی نیست و باید سراغ کال اسپرد نزولی بروید؛ در بخش مقایسه دقیقاً به همین میپردازیم.
| دیدگاه بازار | نزولی — انتظار افت واقعی قیمت پایه |
| ساختار | خرید پوت با اعمال بالاتر + فروش پوت با اعمال پایینتر، روی یک سررسید |
| جریان نقدی ورود | پرداخت خالص (اسپرد بدهی) |
| بیشترین سود | اختلاف دو قیمت اعمال منهای پرداختی و کارمزدها |
| بیشترین زیان | همان پرداختی خالص ورود — نه یک ریال بیشتر |
| نقطهٔ سربهسر | اعمال خریداریشده منهای پرداختی خالص |
| گذر زمان | علیه شما — تا وقتی پایه نریخته باشد |
| سرمایهٔ درگیر | پرداختی خالص؛ بهعلاوهٔ وجه تضمین پای فروش اگر گزینهٔ وثیقه خاموش باشد |
شکل سود و زیان
دو پا را جدا ببینید و بعد جمعشان کنید. پای خریداریشده همان چیزی است که ریزش را برایتان میخرد؛ پای فروختهشده هزینه را کم میکند و در ازایش سقف سود میگذارد.
ترتیب اعمالها را در ذهن نگه دارید، چون کل خروجی دیدهبان با همین نامگذاری حرف میزند: اعمال اول پوتِ فروختهشده با اعمال پایینتر است و اعمال دوم پوتِ خریداریشده با اعمال بالاتر. اگر این دو را جابهجا بخوانید، هر فیلتری که ببندید نتیجهٔ عکس میدهد.
در سررسید بیشترین ارزشی که این موقعیت میتواند داشته باشد اختلاف دو قیمت اعمال است. آن نوار ثابت است؛ تنها چیزی که شما کنترل میکنید این است که چه سهمی از آن را بابت ورود بپردازید. هرچه پرداختی کمتر، سهم سود بیشتر — ولی احتمال موفقیت هم پایینتر، چون پرداختی کم یعنی اعمال خریداریشده از قیمت فعلی دور است.
این تفاوت را دستکم نگیرید: چون پول را جلوتر دادهاید، «ثابت ماندن قیمت» برای شما یک سناریوی بازنده است. در استراتژیهای اعتباری، ثابت ماندن قیمت بهترین اتفاق ممکن است؛ اینجا بدترین حالت را رقم میزند.
چهار ناحیهٔ قیمتی
فرمول برای هر ترکیب حساب میکند که قیمت فعلی پایه در کدام ناحیه نشسته است. این عدد هم رنگهای ستون «نقاط قیمتی» را میسازد و هم چیزی است که فیلتر محدودهٔ قیمتی روی آن کار میکند.
| ناحیه | قیمت پایه کجاست | یعنی چه |
|---|---|---|
| 1 | زیر اعمال اول | موقعیت به بیشترین سود رسیده و قفل شده است. جای ورود نیست؛ جای بستن زودتر از سررسید است. |
| 2 | بین اعمال اول و سربهسر | هنوز در سود، ولی نه سود کامل. بخشی از راه طی شده است. |
| 3 | بین سربهسر و اعمال دوم | در زیان، ولی نه زیان کامل. سناریوی معمول ورود تازه. |
| 4 | بالای اعمال دوم | زیان کامل اگر همینجا بماند. ارزانترین ورود و درعینحال کماحتمالترین. |
یک قاعدهٔ سرانگشتی: برای پیدا کردن موقعیتهایی که هنوز جا دارند ناحیهٔ 3 و 4 را انتخاب کنید، و برای دیدن موقعیتهایی که به هدف رسیدهاند ناحیهٔ 1 و 2 را.
پوت اسپرد یا کال اسپرد نزولی؟
هر دو نزولیاند، هر دو سود و زیان محدود دارند و هر دو در کتابخانهٔ آپشنباز اسکنر آماده دارند. تفاوتشان در شرط برد است.
| اگر… | سراغ این بروید |
|---|---|
| انتظار افت مشخص و نسبتاً سریع دارید | پوت اسپرد نزولی — سود بزرگتری میدهد |
| فقط فکر میکنید بالاتر نمیرود | کال اسپرد نزولی — زمان به نفع شماست |
| میخواهید نسبت سود به ضرر بالای 1 باشد | پوت اسپرد نزولی |
| میخواهید احتمال موفقیت بالا باشد | کال اسپرد نزولی |
اگر دیدگاهتان صعودی است، آینهٔ همین ساختار کال اسپرد صعودی است. برای انتخاب بین همهٔ ساختارها نقشهٔ استراتژیها را ببینید.
مثال عددی کامل
فرض کنید پایه روی 584 ریال است و روی یک سررسید دو پوت انتخاب میکنید. اندازهٔ هر قرارداد 1000 سهم است.
| پا | قیمت اعمال | قیمت معامله | جریان نقدی |
|---|---|---|---|
| خرید پوت (اعمال دوم) | 600 | 45 ریال | −45,000 ریال |
| فروش پوت (اعمال اول) | 550 | 18 ریال | +18,000 ریال |
| خالص | — | 27 ریال | −27,000 ریال |
حالا سه عدد کلیدی:
- بیشترین زیان = 27,000 ریال — همان پرداختی. رخ میدهد اگر پایه در سررسید بالای 600 بماند.
- سربهسر = 600 − 27 = 573 ریال. یعنی پایه باید از 584 حدود 1.9٪ بریزد تا فقط سر به سر شوید.
- بیشترین سود = (600 − 550) × 1000 − 27,000 = 23,000 ریال. رخ میدهد اگر پایه به زیر 550 برسد، یعنی افتی حدود 5.8٪.
نسبت سود به ضرر میشود 23,000 ÷ 27,000 ≈ 0.85. اگر بهجای 550 پوتِ ارزانتری با اعمال پایینتر بفروشید، پرداختی کمتر و این نسبت بالای 1 میرود — به قیمت آنکه پایه باید بیشتر بریزد. همین بدهبستان است که با فیلتر «فاصله تا اعمال اول» کنترلش میکنید.
سه سناریوی سررسید:
| قیمت پایه در سررسید | تغییر | سود / زیان |
|---|---|---|
| 540 ریال | −7.5٪ | +23,000 (بیشترین سود) |
| 573 ریال | −1.9٪ | صفر (سربهسر) |
| 584 ریال — بدون تغییر | 0٪ | −11,000 |
| 610 ریال | +4.5٪ | −27,000 (بیشترین زیان) |
ردیف سوم همان درسی است که باید با خود ببرید: هیچ اتفاقی نیفتادن هم برای شما هزینه دارد. اگر پایه دقیقاً همانجا بماند، حدود 40٪ پرداختیتان از بین میرود.
منطق محاسبه در آپشنباز
فرمول برای هر پایه، همهٔ جفتهای پوت روی یک سررسید را میگردد و ترکیبهایی را نگه میدارد که این شروط را داشته باشند:
- اعمال پوتِ خریداریشده بالاتر از پوتِ فروختهشده باشد.
- هر دو پا سرخط معتبر داشته باشند — برای پای خرید سرخط فروش و برای پای فروش سرخط خرید. ترکیبی که یک طرفش خالی است اصلاً وارد محاسبه نمیشود.
- جریان خالص واقعاً بدهی باشد (پرداختی مثبت).
- بیشترین سود پس از کسر کارمزدها مثبت بماند. ترکیبی که حتی در بهترین حالت زیان میدهد، حذف میشود.
قیمتها از سرخط برداشته میشوند نه از آخرین معامله: پای خرید با قیمت سرخط فروش و پای فروش با قیمت سرخط خرید حساب میشود — یعنی همان قیمتی که واقعاً میتوانید همین حالا معامله کنید. برای احتمال موفقیت هم از میانگین نوسان ضمنی دو پا استفاده میشود؛ نتیجه احتمال نشستن قیمت زیر نقطهٔ سربهسر در سررسید است.
تنظیمات محاسبه — یکییکی
| گزینه | پیشفرض | چه میکند و کِی عوضش کنید |
|---|---|---|
| محاسبه با وثیقه قرارداد | روشن | مخرج کسر بازده را تعیین میکند. روشن: فقط پرداختی خالص ورود. خاموش: وجه تضمین پای فروش بهعلاوهٔ پریمیوم پرداختی و کارمزدها. اگر میخواهید بدانید بازده نسبت به پولی که کارگزار واقعاً بلوکه میکند چقدر است، خاموشش کنید. نکته: در حالت روشن، «بیشترین ضرر» همیشه 100٪− نمایش داده میشود. |
| محاسبه سود YTM | خاموش | بازده را بهجای ماهیانه بهصورت سالانه (مرکب تا سررسید) نشان میدهد. برای مقایسهٔ سررسیدهای خیلی متفاوت مفید است. برای سررسیدهای زیر 30 روز بازده خام گزارش میشود تا عدد سالانهٔ اغراقآمیز نسازد. |
| محاسبه کارمزد معامله | روشن | کارمزد خرید و فروش هر دو پا را به هزینهٔ ورود اضافه میکند. در اسپردهای کمعرض کارمزد سهم معناداری از پرداختی است — روشن نگهش دارید. |
| محاسبه کارمزد اعمال | روشن | کارمزد اعمال هر دو پا را از بیشترین سود کم میکند. اگر قصد دارید موقعیت را پیش از سررسید ببندید و به اعمال نرسانید، خاموش کردنش تصویر واقعبینانهتری میدهد. |
| نمایش خطی | خاموش | خروجی هر ترکیب را در یک خط فشرده میکند. وقتی چند ترکیب برای یک پایه برمیگردد و ارتفاع ردیفها آزاردهنده میشود، روشنش کنید. |
تنظیمات نمایش — یکییکی
| گزینه | پیشفرض | چه میکند و کِی عوضش کنید |
|---|---|---|
| اطلاعات سود و زیان | روشن | سهگانهٔ 💰 بیشترین سود، 📍 موقعیت فعلی و 📉 بیشترین ضرر. هستهٔ خروجی است؛ معمولاً روشن میماند. |
| نمایش گرافیکی موقعیت فعلی | روشن | نوار افقی که جای قیمت فعلی را میان سه نقطهٔ کلیدی نشان میدهد. سریعترین راه برای فهمیدن اینکه موقعیت چقدر تا هدف فاصله دارد. |
| نقاط قیمتی مهم | خاموش | سه عدد اعمال اول، سربهسر و اعمال دوم را با درصد فاصله و رنگ ناحیه نشان میدهد. اگر میخواهید اعداد دقیق را ببینید نه فقط نوار گرافیکی، روشنش کنید. |
| احتمال موفقیت | روشن | عدد 🎯 بر مبنای میانگین نوسان ضمنی دو پا. برای غربال اولیه بسیار کاربردی است. |
| نسبت سود به ضرر | روشن | عدد ⚖️. در این استراتژی میتواند بالای 1 باشد و همین آن را از نسخههای اعتباری متمایز میکند. |
| نمودار استراتژی | روشن | آیکون نمودار؛ با کلیک، همین موقعیت در نمودار سود و زیان استراتژی ساخته میشود تا پیش از سفارش کامل ببینیدش. |
فیلترها — یکییکی
بدون فیلتر، ستون هر ترکیب ممکنی را نشان میدهد و بیشترشان به درد نمیخورند. اینجا جایی است که اسکنر واقعاً کار میکند.
| گزینه | پیشفرض | چه میکند و کِی عوضش کنید |
|---|---|---|
| حداقل سود | 1 | ترکیبهایی با بازده کمتر از این حذف میشوند. عدد با همان مبنایی سنجیده میشود که در تنظیمات انتخاب کردهاید — ماهیانه یا YTM. صفر یعنی بدون محدودیت. |
| حداقل ارزش سفارش هر پایه (M) | 10 | برحسب میلیون ریال، بر مبنای قیمت و حجم سرخط. هر دو پا باید جداگانه این حد را پاس کنند، بنابراین ترکیبی که یک پایش نقدشونده نیست حذف میشود. مهمترین فیلتر عملی این استراتژی — اسپردی که نتوانید هر دو پایش را با هم ببندید روی کاغذ زیباست و در عمل بیفایده. |
| محدوده قیمتی | 1،2،3،4 | چندانتخابی روی همان چهار ناحیهٔ بالا. برای ورود تازه 3 و 4 و برای رصد موقعیتهای بههدفرسیده 1 و 2 را نگه دارید. |
| فاصله تا سر به سری | خالی | حداقل درصد فاصلهٔ قیمت فعلی تا نقطهٔ سربهسر. چون سربهسر معمولاً زیر قیمت فعلی است این عدد منفی میشود؛ برای اینکه فقط ترکیبهایی را ببینید که سربهسرشان دستکم 3٪ پایینتر است، −3 بگذارید. خالی یعنی بدون محدودیت. |
| فاصله تا اعمال اول | خالی | حداقل درصد فاصله تا اعمال فروختهشده (پایینتر). علامتدار است: عدد منفی یعنی «دستکم اینقدر پایینتر از قیمت فعلی باشد» و عدد مثبت یعنی «دستکم اینقدر بالاتر». با آن عمق اسپرد را کنترل میکنید. |
| حداقل احتمال موفقیت | خالی | ترکیبهایی با 🎯 کمتر از این حذف میشوند. در این استراتژی احتمالها ذاتاً پایینترند؛ عدد خیلی بالا گذاشتن، خروجی را کاملاً خالی میکند. |
| فیلتر در نمایش خروجی | خاموش | روشن که باشد، فیلترهای بالا واقعاً روی خروجی اعمال میشوند. تا وقتی خاموش است فیلترها فقط تعریف شدهاند و اثری ندارند — این را زیاد فراموش میکنند. |
| فیلتر جستجوی اصلی | خاموش | ستون را به یک فیلتر سطر تبدیل میکند: بهجای نمایش ترکیبها، فقط پایههایی در جدول میمانند که دستکم یک ترکیب قابلقبول دارند. برای باریک کردن کل دیدهبان عالی است. |
نکته: دو گزینهٔ آخر کارشان با هم فرق دارد. «فیلتر در نمایش خروجی» ترکیبهای بد را از داخل ستون حذف میکند؛ «فیلتر جستجوی اصلی» ردیفهای بیفایده را از کل جدول بیرون میاندازد. برای غربال یک بازار بزرگ معمولاً هر دو را روشن میکنند.
مرتبسازی
گزینهٔ مرتبسازی بر اساس تعیین میکند وقتی یک پایه چند ترکیب دارد، کدام اول بیاید — و مهمتر از آن، سرستون جدول روی همان معیار مرتب میشود.
| معیار | کِی به کار میآید |
|---|---|
| سود ماهیانه (پیشفرض) | پرسودترین ترکیب در بهترین حالت. شروع منطقی. |
| فاصله تا سربهسری | وقتی میخواهید ترکیبی را که کمترین افت را لازم دارد پیدا کنید. |
| فاصله تا اعمال اول | کنترل عمق سود — تا کجا باید بریزد تا به سود کامل برسید. |
| فاصله تا اعمال دوم | کنترل نقطهٔ شروع پوشش. |
| نسبت سود به ضرر | وقتی معیارتان کیفیت ریسک است نه بزرگی سود. |
| ضرر | ارزانترین ورودها؛ نسبت پرداختی به سرمایهٔ درگیر. |
| موقعیت فعلی | ترکیبهایی که همین حالا وضعشان بهتر است. |
| احتمال موفقیت | محافظهکارانهترین غربال. |
گزینهٔ جهت مرتبسازی (صعودی / نزولی) هم هست، چون این استراتژی برای هر پایه چند ترکیب برمیگرداند و ترتیب داخل یک سلول اهمیت دارد. برای مرتب کردن خودِ ردیفهای جدول کافی است روی سرستون کلیک کنید.
سه چیدمان آماده
| هدف | تنظیمات |
|---|---|
| غربال روزانهٔ کل بازار | فیلتر جستجوی اصلی روشن · حداقل ارزش سفارش 20 · محدودهٔ قیمتی 3 و 4 · حداقل احتمال موفقیت 30 · مرتبسازی بر اساس نسبت سود به ضرر |
| دنبال بهترین نسبت ریسک | فیلتر در نمایش خروجی روشن · فاصله تا سربهسری −2 · نمایش «نقاط قیمتی مهم» روشن · مرتبسازی بر اساس نسبت سود به ضرر، نزولی |
| رصد موقعیتهای باز | محدودهٔ قیمتی فقط 1 و 2 · حداقل سود 0 · مرتبسازی بر اساس موقعیت فعلی — تا ببینید کدام اسپرد به سود کامل رسیده و وقت بستن است |
چند اشتباه رایج
- فیلترها را تنظیم میکنند ولی «فیلتر در نمایش خروجی» را روشن نمیکنند. نتیجه: هیچکدام از فیلترها اثر ندارند. اولین چیزی که باید چک کنید همین است.
- اعمال اول و دوم را جابهجا میخوانند. اعمال اول همیشه پوتِ فروختهشده و پایینتر است. اگر فیلتر فاصله نتیجهٔ عجیب میدهد، احتمالاً همین است.
- نقدشوندگی پای دوم را نمیبینند. فیلتر ارزش سفارش هر دو پا را جدا میسنجد؛ اگر آن را صفر کنید، ترکیبهایی میبینید که هرگز نمیتوانید ببندید.
- انتظار دارند ثابت ماندن قیمت سودده باشد. این اسپرد بدهی است؛ ثابت ماندن قیمت یعنی از دست دادن تدریجی پرداختی.
- کارمزد اعمال را روشن میگذارند ولی قصد اعمال ندارند. اگر برنامهتان بستن زودتر است، خاموش کردن آن تصویر دقیقتری میدهد.