اندازه قرارداد در اختیارمعامله

بررسی جامع اندازه قرارداد در اختیارمعامله. آشنایی با مفهوم، اهمیت و تأثیر اندازه قرارداد بر ریسک و بازده معاملات. نحوه محاسبه و کاربرد آن در استراتژی‌های معاملاتی آپشن‌ها.

نویسنده: بخش محتواتاریخ انتشار: 1400/02/01آخرین به‌روزرسانی: 1405/05/219 دقیقه مطالعه

اشتراک‌گذاری:

اندازهٔ قرارداد تعداد واحدهایی از دارایی پایه است که با اعمالِ یک قرارداد جابه‌جا می‌شود — در بیشتر نمادهای بورس ایران 1,000 سهم. یعنی هر عددی که روی تابلو می‌بینید باید در همین عدد ضرب شود تا به پول واقعی برسید: پرمیوم 200 تومانی، 200,000 تومان است. این اندازه ثابت هم نمی‌ماند و اقدام شرکتی وسط عمر قرارداد عوضش می‌کند. این مقاله می‌گوید اندازه را چه کسی تعیین می‌کند، در چه نمادهایی چقدر است، چرا بعضی اندازه‌ها رقم گرد ندارند، و کجاها باید حسابش کنید.

اندازهٔ قرارداد چیست

اندازهٔ قرارداد به تعداد واحدهایی از دارایی پایه اشاره دارد که طبق قرارداد در روز سررسید میان خریدار و فروشنده مبادله می‌شود. این عدد را سازمان بورس تعیین می‌کند و در ابتدای تخصیص، در غالب موارد 1,000 است.

هر عددی که در تابلو می‌بینید برای یک واحد است — رایج‌ترین اشتباه تازه‌واردها همین یک ضربِ فراموش‌شده است.

همین ضریب در خرید و فروش هم اعمال می‌شود: مبلغ معامله برابر است با پرمیوم ضربدر اندازهٔ قرارداد. برای خرید یک قرارداد با پرمیوم 10 تومان و اندازهٔ 1,000، باید 10,000 تومان بپردازید.

در اعمال چه چیزی جابه‌جا می‌شود

اگر یک قرارداد اختیار خرید با اندازهٔ 1,000 داشته باشید، در روز سررسید و پس از اعمال، هزار سهم به پرتفوی شما منتقل می‌شود.

برای اعمال باید بهای همان تعداد سهم را داشته باشید — شمردنِ تعداد قرارداد کافی نیست، باید در اندازه ضرب شود.

پس مبلغی که برای اعمال لازم دارید، قیمت اعمال ضربدر اندازهٔ قرارداد ضربدر تعداد قراردادهاست — و اگر کال فروخته‌اید، تعداد سهمی که برای پوشش لازم دارید از همین ضرب به دست می‌آید. وجه تضمین موقعیت‌های فروش هم به همین ترتیب مقیاس می‌گیرد.

در بازار ایران چه اندازه‌هایی هست

اندازه بین بازارها و دارایی‌های مختلف فرق می‌کند و «همیشه هزار» فرض درستی نیست:

اندازه به دارایی پایه بستگی دارد — فرضِ «همیشه هزار» روی قراردادهای کالایی، هزار برابر خطا می‌سازد.

اندازهٔ هر قرارداد کنار بقیهٔ مشخصاتش در زنجیرهٔ قراردادها نوشته شده؛ خواندن این جدول در راهنمای زنجیره آمده است.

چرا بعضی اندازه‌ها گرد نیستند

در فهرست قراردادها به اندازه‌هایی مثل 1,075 یا 1,371 یا 1,422 برمی‌خورید. این‌ها خطای داده نیستند.

اندازهٔ غیرگرد نشانهٔ خطا نیست، نشانهٔ تعدیل است — یعنی این نماد مجمعی داشته که اندازهٔ قرارداد را در یک نسبت ضرب کرده.

افزایش سرمایه یا تقسیم سودِ سهم پایه، وسط عمر قرارداد، هم قیمت اعمال و هم اندازهٔ قرارداد را در یک نسبت تغییر می‌دهد — و آن نسبت لزومی ندارد عدد گردی باشد. فرمول و مثال عددی کاملش در تعدیل قیمت اعمال و اندازهٔ قرارداد است.

ارزش اسمی در برابر مبلغ پرداختی

اندازهٔ قرارداد در دو عدد مختلف ضرب می‌شود و این دو را نباید با هم اشتباه گرفت:

فاصلهٔ ارزش اسمی و مبلغ پرداختی همان اهرم است — ولی ریسک شما به عددِ بزرگ وابسته است، نه به مبلغی که پرداخته‌اید.

اندازهٔ قرارداد مستقیماً روی ریسکی که می‌پذیرید اثر می‌گذارد: قرارداد بزرگ‌تر یعنی تغییرات کوچکِ قیمت سهم به تغییرات مالی بزرگ‌تری تبدیل می‌شوند. برای همین پیش از ورود باید بدانید ارزش اسمی موقعیتتان چقدر است، نه فقط پرمیومی که پرداخته‌اید.

کارمزد و اندازهٔ قرارداد

یک تصور رایج این است که قراردادهای کوچک‌تر هزینهٔ نسبیِ بیشتری دارند، چون کارمزدِ پایهٔ ثابتی وجود دارد که روی معاملهٔ کوچک سنگین‌تر می‌نشیند. در بازار ما این‌طور نیست.

کارمزد نرخی روی ارزش معامله است و کارمزدِ پایهٔ ثابتی در کار نیست — پس قرارداد کوچک‌تر هزینهٔ نسبیِ بیشتری ندارد.

کارمزد معاملات اختیار نرخی است روی ارزش معامله؛ کارمزد اعمال هم نرخی است روی ارزش اعمال. هیچ‌کدام جزء ثابت، حداقل یا سقف ندارند. پس درصدِ هزینه برای قرارداد کوچک و بزرگ یکی است — آنچه با اندازه بزرگ می‌شود، مبلغ مطلق کارمزد است، نه سهم آن از معامله.

کوچک‌ترین موقعیت ممکن

قرارداد واحدِ تقسیم‌ناپذیر است: نصفِ یک قرارداد وجود ندارد. پس اندازهٔ قرارداد، کفِ ورود به آن نماد را تعیین می‌کند.

قرارداد تقسیم نمی‌شود، پس اندازه کفِ ورود را تعیین می‌کند — اگر همان کف از سقف ریسکِ شما بزرگ‌تر باشد، آن نماد برای شما نیست.

روی نمادی که قیمت سهمش بالاست، همین کف می‌تواند برای سرمایه‌گذار خرد سنگین باشد و عملاً دسترسی به آن بازار را محدود کند. این یکی از دلایلی است که در بازارهای دیگر قراردادهای کوچک‌تر (مینی) تعریف می‌شود.

اندازهٔ قرارداد و مدیریت سرمایه

تکنیک‌های رایج مدیریت سرمایه — مثل قاعدهٔ یک یا دو درصد، که فقط درصد معینی از کل سرمایه را در هر معامله به خطر می‌اندازد — وقتی به یک واحد تقسیم‌ناپذیر می‌رسند، به یک تصمیم دوگزینه‌ای تبدیل می‌شوند:

اگر بهای یک قرارداد از سقف ریسکتان بیشتر شد، یا قرارداد ارزان‌تری بگیرید یا معامله را رها کنید — راه سومی به نام «فقط این یک بار» وجود ندارد.

کجاها باید در اندازه ضرب کنید

اندازه در هر چهار محاسبهٔ اصلی وارد می‌شود — یک بار در ابتدا ببینیدش، به‌ویژه روی نمادی که مجمع داشته است.