ورود پول حقیقی عددی است که می‌گوید در یک روز معاملهٔ یک سهم یا یک قرارداد اختیار معامله، اشخاص حقیقی از حقوقی‌ها بیشتر خریده‌اند یا بیشتر به آن‌ها فروخته‌اند: ارزش خرید حقیقی منهای ارزش فروش حقیقی. عدد مثبت یعنی حقیقی‌ها خالص خریدار بوده‌اند و منفی یعنی خالص فروشنده.
این راهنما می‌گوید این عدد چطور حساب می‌شود، چرا همیشه درست برابر «خروج پول حقوقی» است، «سرانه» و «قدرت خرید» کنارش چه می‌گویند، و چرا در آپشن باید آن را با دو خط‌کش خواند: بر پایهٔ پرمیوم و مفهومی.
ورود پول حقیقی چیست؟
بورس برای هر نماد، معاملات هر روز را میان دو گروه تقسیم می‌کند و در TSETMC منتشر می‌کند: حقیقی، یعنی کدهای معاملاتی اشخاص، و حقوقی، یعنی شرکت‌ها، صندوق‌ها، بانک‌ها و بازارگردان‌ها. برای هر گروه چهار عدد می‌آید: حجم خرید، حجم فروش، تعداد کد خریدار و تعداد کد فروشنده.
ورود پول حقیقی از همین چهار عدد ساخته می‌شود: ارزش ریالی خریدهای حقیقی منهای ارزش ریالی فروش‌های حقیقی در همان روز. اگر حقیقی‌ها 600 قرارداد خریده و 400 قرارداد فروخته باشند، خالص 200 قرارداد خریده‌اند و ورود پول حقیقی، ارزش همین 200 قرارداد است.
نامش «ورود» است، ولی پولی از بیرون وارد بازار نمی‌شود. هر معامله یک خریدار و یک فروشنده دارد، پس جمع خریدهای روز با جمع فروش‌ها برابر است و هر قراردادی که حقیقی‌ها خالص خریده‌اند، حقوقی‌ها خالص فروخته‌اند. ورود پول حقیقی همیشه دقیقاً برابر خروج پول حقوقی است. عدد فقط می‌گوید سهم یا قرارداد در این روز از دست کدام گروه به دست گروه دیگر رفته است.
ورود پول حقیقی چطور حساب می‌شود؟
بورس در طول جلسه برای هر گروه فقط حجم و تعداد کد را منتشر می‌کند، نه ارزش ریالی. پس ارزش هر سمت با میانگین قیمت امروز برآورد می‌شود: ارزش معاملات امروز تقسیم بر حجم امروز. در قرارداد اختیار، این میانگین ارزش یک قرارداد کامل است و اندازهٔ قرارداد را از قبل در خود دارد.
مثال: یک قرارداد اختیار خرید با اندازهٔ 1,000 سهم، امروز 1,000 قرارداد معامله شده و ارزش معاملاتش 500,000,000 ریال است. پس هر قرارداد به‌طور میانگین 500,000,000 ÷ 1,000 = 500,000 ریال معامله شده است، یعنی 500 ریال برای هر سهم. حقیقی‌ها 600 قرارداد را با 10 کد خریده‌اند و 400 قرارداد را با 20 کد فروخته‌اند. قیمت سهم پایه 20,000 ریال است.
| عدد | تعریف | در این مثال |
|---|---|---|
| ورود پول حقیقی | ارزش خرید حقیقی منهای ارزش فروش حقیقی | (600 − 400) × 500,000 = 100,000,000 |
| سرانهٔ خرید حقیقی | ارزش خرید حقیقی تقسیم بر تعداد کد خریدار حقیقی | 600 × 500,000 ÷ 10 = 30,000,000 |
| سرانهٔ فروش حقیقی | ارزش فروش حقیقی تقسیم بر تعداد کد فروشندهٔ حقیقی | 400 × 500,000 ÷ 20 = 10,000,000 |
| قدرت خرید حقیقی | سرانهٔ خرید حقیقی تقسیم بر سرانهٔ فروش حقیقی | 30,000,000 ÷ 10,000,000 = 3 |
| خرید حقیقی ٪ | سهم حقیقی‌ها از حجم خرید روز | 600 ÷ 1,000 = 60% |
| ورود پول مفهومی (فقط اختیار) | خالص قرارداد خریده‌شدهٔ حقیقی‌ها × اندازهٔ قرارداد × قیمت سهم پایه | 200 × 1,000 × 20,000 = 4,000,000,000 |
همهٔ ستون سوم به ریال است، جز قدرت خرید که نسبت است و درصد خرید. در این مثال ورود پول حقیقی 100 میلیون ریال است و حقوقی‌ها دقیقاً همین‌قدر خروج پول داشته‌اند.
قدرت خرید 3 یعنی هر خریدار حقیقی به‌طور میانگین سه برابر هر فروشندهٔ حقیقی معامله کرده است: عده‌ای کم با حجم درشت خریده‌اند و عده‌ای بیشتر با حجم خرد فروخته‌اند. قدرت خرید دربارهٔ اندازهٔ هر معامله‌گر است، نه تعدادشان. بیشتر از 1 یعنی خریدارها درشت‌ترند و کمتر از 1 یعنی فروشنده‌ها.
در اختیار معامله: بر پایهٔ پرمیوم یا مفهومی؟
در سهم، ارزش هر سهم همان قیمتش است و یک عدد کافی است. در آپشن دو عدد معنای جدا دارند. بر پایهٔ پرمیوم می‌گوید چند ریال واقعاً دست‌به‌دست شده است، یعنی پولی که بابت پرمیوم قراردادها پرداخت شده. مفهومی می‌گوید چه مقدار سهم پایه از طریق این قراردادها به سمت حقیقی‌ها رفته است: خالص قرارداد ضرب در اندازهٔ قرارداد و قیمت سهم پایه، همان ارزش مفهومی.
در مثال بالا ورود پول 100 میلیون ریال است و مفهومی 4 میلیارد ریال، یعنی 40 برابر. هر چه قرارداد ارزان‌تر باشد، این فاصله بزرگ‌تر می‌شود. مفهومی دلتا را هم نمی‌بیند: یک قرارداد خیلی خارج از پول را هم‌وزن یک قرارداد در پول می‌شمارد، در حالی که قیمت اولی با سهم پایه خیلی کمتر حرکت می‌کند.
دو عدد حتی ممکن است در جهت مخالف باشند. یک جابه‌جایی رایج در روز سررسید این است: قرارداد سررسید نزدیک فروخته می‌شود و قرارداد سررسید بعدی خریده می‌شود. فرض کنید سهم پایه 700 ریال است و اندازهٔ قرارداد 1,000:
| قرارداد | کار حقیقی‌ها | بر پایهٔ پرمیوم، میلیارد ریال | مفهومی، میلیارد ریال |
|---|---|---|---|
| سررسید نزدیک، پرمیوم 30 ریال | خالص فروش 70,000 قرارداد | خروج 2.1 | خروج 49 |
| سررسید بعدی، پرمیوم 80 ریال | خالص خرید 40,000 قرارداد | ورود 3.2 | ورود 28 |
| خالص روز | خالص فروش 30,000 قرارداد | ورود 1.1 | خروج 21 |
بر پایهٔ پرمیوم، حقیقی‌ها برای قراردادهای گران‌تر بیشتر پول داده‌اند تا از فروش قراردادهای ارزان گرفته‌اند، پس روز «ورود پول» است. با خط‌کش مفهومی، حقیقی‌ها خالص 30,000 قرارداد فروخته‌اند و روز را با کال کمتری به پایان برده‌اند، پس «خروج» است. هر دو درست‌اند و به دو سؤال جدا جواب می‌دهند.
این فقط مثال کتابی نیست. در 8 مهر 1405 جمع کال‌های بورس و فرابورس بر پایهٔ پرمیوم حدود 209 میلیارد ریال ورود پول حقیقی داشت و مفهومی حدود 303 میلیارد ریال خروج. بزرگ‌ترین سهم را کال‌های خودرو داشتند: حقیقی‌ها حدود 7.5 میلیون قرارداد از کالی را که همان روز سررسید می‌شد، با قیمت میانگین حدود 34 ریال فروختند و حدود 3.5 میلیون قرارداد از کال سررسید آبان را با قیمت میانگین حدود 76 ریال خریدند.
خرید حقیقی در آپشن یعنی بازار صعودی است؟
نه لزوماً. خریدِ یک قرارداد کال ممکن است باز کردن موقعیت خرید باشد، یا بستن موقعیت فروشی که قبلاً گرفته شده است (چهار موقعیت‌گیری اصلی). فروش کال هم ممکن است گرفتن سود باشد، یا کاوردکال روی سهمی که معامله‌گر دارد. ورود پول حقیقی این دو را از هم جدا نمی‌کند. برای همین آن را کنار تغییر موقعیت باز همان قرارداد بخوانید:
| حقیقی‌ها خالص | موقعیت باز | برداشت محتمل |
|---|---|---|
| خریدار | بیشتر شده | حقیقی‌ها موقعیت خرید تازه گرفته‌اند و حقوقی‌ها، بیشتر بازارگردان‌ها، فروشندهٔ تازه شده‌اند. |
| خریدار | کمتر شده | حقیقی‌ها موقعیت فروشی را که از قبل داشتند بسته‌اند. |
| فروشنده | بیشتر شده | حقیقی‌ها موقعیت فروش تازه گرفته‌اند، مثلاً کاوردکال یا فروش پوت. |
| فروشنده | کمتر شده | حقیقی‌ها موقعیت خریدی را که داشتند بسته‌اند، با سود یا زیان. |
«محتمل» به این خاطر است که هر دو عدد خالص‌اند: در یک روز ممکن است گروهی از حقیقی‌ها موقعیت باز کنند و گروه دیگری ببندند و فقط تفاضلشان دیده شود.
دو تفاوت دیگر با بازار سهام هم هست:
- طرف مقابل بیشتر بازارگردان است. در اختیار معامله، بخش بزرگی از حجم حقوقی کار بازارگردانهاست که هر دو طرف را می‌گیرند و ریسکشان را جای دیگر پوشش می‌دهند. پس خروج پول حقوقی در یک قرارداد معمولاً «فروش آگاهانهٔ نهادها» نیست؛ بیشتر یعنی بازارگردان سفارش حقیقی‌ها را پر کرده است (چه کسانی در بازار اختیار معامله فعال‌اند).
- پوت برعکس کال خوانده می‌شود. ورود پول حقیقی به پوت‌ها یعنی حقیقی‌ها بیمه یا شرط نزولی خریده‌اند، یا فروش پوت قبلی را بسته‌اند. جمع کال و پوت را با هم جمع نزنید؛ جدا نگاهشان کنید.
قدرت خرید هم در آپشن حساس‌تر است. در قراردادی که فقط چند کد معامله‌اش کرده‌اند، یک معامله‌گر درشت عدد را چند برابر می‌کند. قدرت خرید را روی قراردادهای پرمعامله جدی بگیرید.
تراز حقیقی چیست؟
ورود پول حقیقی کار یک روز را می‌گوید. تراز حقیقی حاصل جمع روزهاست، ولی به تعداد قرارداد: جمع خالص خرید حقیقی‌ها (خرید منهای فروش) از اولین روز معاملهٔ قرارداد تا امروز. اگر روز اول حقیقی‌ها خالص 200 قرارداد خریده باشند و روز دوم خالص 40 قرارداد فروخته باشند، تراز بعد از دو روز 160 قرارداد است.
چون هر قرارداد باز یک خریدار و یک فروشنده دارد، این عدد دقیقاً موقعیت خالص همهٔ کدهای حقیقی است. مثبت یعنی حقیقی‌ها روی هم بیشتر خریدار این قرارداد هستند و منفی یعنی بیشتر فروشنده (نویسنده). تراز حقوقی همیشه منفی همین عدد است و قدر مطلق تراز هیچ‌وقت از موقعیت باز قرارداد بیشتر نمی‌شود.
تراز با موقعیت باز یکی نیست: موقعیت باز می‌گوید چند قرارداد باز است، و تراز می‌گوید حقیقی‌ها در آن چند قرارداد کدام طرف‌اند. با ورود پول هم فرق دارد: ورود پول یک روز را می‌سنجد و تراز همهٔ روزها را روی هم می‌گذارد.
تراز فقط وقتی دقیق است که هیچ روزی از عمر قرارداد کم نباشد. اگر آمار حقیقی و حقوقی یک روز نرسیده باشد یا با حجم همان روز نخواند، همهٔ ترازهای بعد از آن روز جابه‌جا می‌شوند. برای همین به‌جای عدد تقریبی «—» می‌بینید. اختیار بورس کالا آمار حقیقی و حقوقی ندارد و تراز هم ندارد. در طول جلسه، تراز دیشب با خالص حقیقی امروز جمع می‌شود، و شب‌ها با آمار پایان روز بورس دوباره ساخته می‌شود.
در ساعت بازار، تراز جزو اشتراک حرفه‌ای است؛ پس از پایان ساعت معاملات برای همه باز است.
ورود پول حقیقی را کجا در آپشن‌باز ببینیم؟
همه‌جا یک تعریف به کار رفته است، پس عدد هر جا یکی است:
- کارت جزئیات قرارداد و کارت نماد پایه: زیر جدول حقیقی و حقوقی، یک خط با «ورود پول حقیقی»، «قدرت خرید» و «سرانه» (خرید / فروش) می‌آید. در کارت قرارداد یک خط «تراز حقیقی» هم هست، با «تغییر» همان روز. در منوی «نمودارها»ی کارت نماد پایه، ردیف «روند جریان پول حقیقی اختیار» ورود پول روزانهٔ کال‌ها و پوت‌های آن نماد را نشان می‌دهد (راهنمای کارت جزئیات نماد پایه).
- دیده‌بان آپشن: ستون‌های «ورود پول حقیقی»، «ورود پول مفهومی»، «خرید حقیقی ٪»، «قدرت خرید حقیقی»، «تراز حقیقی» و «تغییر تراز». به‌طور پیش‌فرض خاموش‌اند و با دکمهٔ «ستون‌ها» روشن می‌شوند (راهنمای دیده‌بان).
- زنجیره: ستون‌های «ورود پول»، «خرید حقیقی ٪»، «قدرت خرید»، «تراز حقیقی» و «تغییر تراز» برای کال و پوت، و معیارهای «ورود پول حقیقی» و «تراز حقیقی» در نقشهٔ حرارتی: آبی یعنی حقیقی‌ها خالص خریدار بوده‌اند و نارنجی یعنی خالص فروشنده (راهنمای زنجیره).
- دیده‌بان نماد پایه: برای خود سهم «ورود پول حقیقی»، «سرانهٔ خرید حقیقی»، «سرانهٔ فروش حقیقی» و «قدرت خرید حقیقی»، و برای همهٔ قراردادهای اختیار روی همان سهم «پول حقیقی کال‌ها»، «پول حقیقی پوت‌ها»، «مفهومی کال‌ها» و «مفهومی پوت‌ها» (راهنمای دیده‌بان نماد پایه).
- نبض بازار اختیار در صفحهٔ اصلی: کارت «جریان پول حقیقی اختیار» با نمودار روز کال و پوت، عدد مفهومی، و جدول کد، ارزش و سرانهٔ حقیقی و حقوقی (راهنمای نبض بازار اختیار).
- نبض بازار سهام: نمودارهای «روند ورود پول حقیقی» و «روند قدرت خریدار به فروشندهٔ حقیقی» در طول روز (راهنمای نبض بازار).
- فرمول‌نویسی دیده‌بان: تابع‌های
realMoneyIn،realPower،realBalance،realBalanceChange،realBuyPercent،realBuyPerCapitaوrealSellPerCapitaهمین عددها را می‌دهند. وقتی نماد آمار حقیقی و حقوقی ندارد، جوابشان null است.
📱 در موبایل: جزئیات قرارداد در برگه‌ای از پایین صفحه باز می‌شود؛ خط «ورود پول حقیقی» زیر جدول حقیقی و حقوقی در زبانهٔ «اختیار» و «نماد پایه» است.
محدودیت‌های ورود پول حقیقی
- عدد امروز برآورد است. ارزش هر سمت از حجم ضرب در میانگین قیمت امروز ساخته می‌شود، نه از ارزش ریالی هر معامله. برای جهت و اندازهٔ نسبی معتبر است، نه برای حسابداری ریال به ریال.
- اختیار بورس کالا تفکیک ندارد. برای این قراردادها آمار حقیقی و حقوقی منتشر نمی‌شود و همهٔ این عددها خط تیره‌اند.
- «حقوقی» یک گروه یک‌دست نیست. صندوق، شرکت سرمایه‌گذاری و بازارگردان همه حقوقی‌اند و انگیزه‌هایشان فرق دارد. حقیقی هم همیشه خرد نیست؛ یک شخص حقیقی ممکن است حجمی بزرگ‌تر از یک صندوق معامله کند.
- یک روز، یک عکس است. ورود پول یک روز ممکن است فقط جابه‌جایی سررسید یا بستن موقعیت‌های یک نفر باشد. جهتی که چند روز پشت سر هم تکرار شود، بیشتر از عدد یک روز می‌گوید.
- آمار لحظه‌ای ممکن است بعداً کمی عوض شود. TSETMC گاهی عدد پایان روز را با آنچه در طول جلسه منتشر کرده بود کمی متفاوت ثبت می‌کند.
جمع‌بندی
ورود پول حقیقی فقط می‌گوید در یک روز سهم یا قرارداد از کدام گروه به کدام گروه رفته است، و همیشه برابر خروج پول حقوقی است. سرانه و قدرت خرید می‌گویند معامله‌گرهای هر سمت چقدر درشت بوده‌اند، و تراز می‌گوید حقیقی‌ها روی هم در هر قرارداد کدام طرف ایستاده‌اند. در اختیار معامله، عدد را هم بر پایهٔ پرمیوم و هم مفهومی ببینید و کنار تغییر موقعیت باز بخوانید. برای شروع، روی میزکار در باکس دیده‌بان ستون «ورود پول حقیقی» را روشن کنید و آن را کنار ستون «موقعیت باز» و درصد تغییرش بخوانید.