آربیتراژ در آپشن

آربیتراژ (Arbitrage) یعنی بهره گرفتن از تفاوت قیمت میان دو یا چند بازار برای کسب سود. این سود زمانی به وجود می‌آید که کالایی مشابه در دو بازار مختلف — یا در دو قالب متفاوت — عرضه می‌شود ولی قیمت‌های یکسانی ندارد.

آربیتراژ نتیجهٔ ناکارآمد بودن بازار است و در عین حال سازوکاری می‌سازد که نمی‌گذارد قیمت‌ها در درازمدت به‌طور قابل‌توجه از ارزش منصفانه‌شان منحرف شوند. در بازار آتی هم همین منطق برقرار است: وقتی قیمت آتی به‌قدر کافی بالاتر از نقد باشد، معامله‌گر دارایی را در بازار نقد می‌خرد و هم‌زمان معادلش را در بازار آتی می‌فروشد، و فاصلهٔ این دو نرخ سود ناخالص اوست.

یک برداشت اشتباه رایج هست که باید همین اول کنار گذاشته شود: خریدنِ قراردادی که قیمت سر‌به‌سرش از قیمت خودِ سهم کمتر است، اعمال کردنش، و بعد فروش سهمی که به پرتفوی آمده، آربیتراژ نیست. یک اعمال ساده است.

آربیتراژ تعریف مشخصی دارد: معامله باید هم‌زمان در دو بازار انجام شود. اگر میان دو پا فاصلهٔ زمانی بیفتد، در آن فاصله قیمت آزاد است و شما ریسک بازار را پذیرفته‌اید — هرچقدر هم که حساب اولیه جذاب بوده باشد.

آربیتراژگری صد هزار سهم خودرو دارد. روز سررسید (موعد اعمال فیزیکی) قیمت سهم خودرو 450 تومان است و اختیار خریدی با قیمت اعمال 200 تومان — یعنی در سود — با پرمیوم 235 تومان معامله می‌شود.

او هم‌زمان دو کار می‌کند: صد هزار سهم خودرو را به قیمت 450 تومان در بازار سهام می‌فروشد، و صد قرارداد اختیار خرید را با پرمیوم 235 تومان در بازار آپشن می‌خرد. بعد قراردادها را اعمال می‌کند؛ هزینهٔ نهایی هر سهم از این مسیر 435 تومان می‌شود.

در پایان همان صد هزار سهم خودرو را دارد، به‌علاوهٔ یک‌ونیم میلیون تومان سود — یعنی 15 تومان روی هر سهم، بدون در نظر گرفتن کارمزد.

حالت دوم از سمت وجه نقد شروع می‌شود. روز سررسید قیمت سهم خودرو 400 تومان است و اختیار فروشی با قیمت اعمال 500 تومان — باز هم در سود — با پرمیوم 80 تومان معامله می‌شود.

آربیتراژگر هم‌زمان صد هزار سهم خودرو را به قیمت 400 تومان می‌خرد و صد قرارداد اختیار فروش را با پرمیوم 80 تومان. بعد قراردادها را اعمال می‌کند؛ هزینهٔ نهایی هر سهم 480 تومان می‌شود و اعمال، همان سهم را به 500 تومان می‌فروشد.

در پایان سهمی در دست ندارد و دو میلیون تومان سود کرده — 20 تومان روی هر سهم. سرمایهٔ درگیر این معامله 48 میلیون تومان است (صد هزار سهم در 400 تومان، به‌علاوهٔ پرمیوم صد قرارداد)، پس بازده یک‌روزه‌اش حدود چهار درصد می‌شود.

نکتهٔ ظریف مثال اول این است که آربیتراژگر با همان تعداد سهم شروع کرد و با همان تعداد سهم تمام کرد.

آربیتراژ در زمرهٔ روش‌های سرمایه‌گذاری تقریباً بدون ریسک است، و این «تقریباً» جای مشخصی دارد: اعمال قرارداد و انتقال سهم به پرتفوی معمولاً یک روز کاری زمان می‌برد و گاهی به دلیل مشکلات سیستمی به دو روز یا بیشتر می‌کشد.

آنچه اینجا آمد شکل ساده و ابتدایی آربیتراژ با آپشن است. ساختارهای پیچیده‌تری هم وجود دارند که سودهای کوچک‌تر اما پایدارتری می‌دهند و بر برابری کال و پوت بنا شده‌اند؛ کانورژن نمونهٔ کلاسیک آن‌هاست.

اعداد بالا بدون کارمزد محاسبه شده‌اند، در حالی که این معامله سه کارمزد جداگانه دارد: فروش یا خرید سهم، خرید قرارداد، و اعمال.

وقتی حاشیه 15 تومان روی سهمی 450 تومانی است، این سه رقم را باید پیش از ورود حساب کرد نه بعد از آن. نرخ‌ها در کارمزد معاملات اختیار معامله آمده است.

غربالگری اولیه ساده است و با یک فیلتر در دیده‌بان انجام می‌شود:

نحوهٔ نوشتن این فیلتر در راهنمای دیده‌بان توضیح داده شده است. اگر امروز چنین فرصتی در بازار نیست — که بیشتر روزها همین‌طور است — ساده‌ترین روش نوسان‌گیری نشان می‌دهد در همان روزها چه می‌شود کرد و مرز این دو کجاست.

در ویدیوی اول، نحوهٔ انتخاب قرارداد مناسب به دید آربیتراژ در روز سررسید توضیح داده شده است:

و در ویدیوی دوم، پیدا کردن قرارداد اختیار معامله با بازدهی مناسب از راه فرمول‌نویسی: