نیکد پوت یعنی فروش اختیار فروش بدون پوشش: پرمیوم را امروز میگیرید و متعهد میشوید اگر پایه تا سررسید زیر قیمت اعمال ماند، سهم را در همان قیمت بخرید. سؤال عملی این است: میان صدها قرارداد بازار، کدامیک بهترین بازده را نسبت به وجه تضمینی که بلوکه میکند میدهد؟
ستون آمادهٔ نیکد پوت در دیدهبان همین را برای کل بازار حساب میکند و کنارش میگوید پایه چقدر تا اعمال فاصله دارد و با چند روز صف فروش به آن میرسد. این راهنما نشان میدهد چطور فعالش کنید و تکتک 17 تنظیم، فیلتر و گزینهٔ مرتبسازیاش را میبندد.
خودِ استراتژی، ریسکها و مثالهای تئوریک: استراتژی نیکد پوت · آینهٔ نزولی: پیادهسازی نیکد کال · فهرست: استراتژیهای دیدهبان.
فعالسازی قدمبهقدم
- به دیدهبان آپشن بروید (راهنمای دیدهبان)، یا از طریق میزکار باکس دیدهبان اضافه کنید.
- در نوار ابزار را بزنید.
- از کتابخانه «نیکد پوت» را انتخاب کنید؛ توضیح کوتاه و نمونهٔ خروجی را ببینید و «اضافه به فرمولهای من» را بزنید.
- روی سرستون کلیک کنید. برخلاف بیشتر استراتژیها، اینجا یک فیلتر از قبل عدد دارد — حداقل سود 1 — که بهمحض روشن کردن کلیدهای فیلتر شروع به کار میکند.
برای آشنایی کلی با پنل تنظیمات ویژوال، مدیریت خروجی و فیلتر فرمول را ببینید.
خواندن ستون خروجی
| نشانه | نام | معنی |
|---|---|---|
| 💰 …٪ | بازده ماهیانه | پرمیوم دریافتی نسبت به وجه تضمین بلوکهشده، تبدیلشده به ماهانه. با «بازده کل» میتوانید به بازده کل دوره تغییرش دهید. |
| 📍 …٪ | موقعیت فعلی | اگر همین امروز سررسید بود چه بازدهی داشتید. وقتی پایه بالای اعمال است با 💰 برابر میشود — توضیح کامل. |
| [ … ~ … ~ … ] | براکت فاصلهها | بهترتیب: درصد فاصله تا سربهسری، درصد فاصله تا قیمت اعمال، و خود عدد ریالی سربهسر. |
| 📅 … | روزهای صف فروش | چند روز افت پیاپی در کف دامنه لازم است تا پایه به قیمت اعمال برسد — توضیح کامل. |
| ITM / OTM | وضعیت قرارداد | بهصورت پیشفرض خاموش است. |
| 📈 | نمودار استراتژی | دکمهٔ باز کردن نمودار سود و زیان با موقعیت فروش پوت. |
اگر بهجای عدد پیام دیدید، یکی از دو شرط اولیه برقرار نبوده: ردیف باید اختیار فروش باشد و پوت باید سرخط خرید داشته باشد — یعنی خریداری وجود داشته باشد که شما به او بفروشید. بدون تقاضا، این استراتژی روی کاغذ میماند.
بازده روی وجه تضمین حساب میشود
این مهمترین تفاوت خواندن این ستون با بقیهٔ استراتژیهاست. در کاوردکال یا پروتکتیو پوت، مخرج کسر بازده «پول درگیرشده در سهم» است؛ اینجا سهمی در کار نیست و آنچه واقعاً از حساب شما قفل میشود وجه تضمین است — همان عددی که کارگزار و بورس اعلام میکنند و هر روز بازمحاسبه میشود.
نتیجهٔ عملی: درصدهای این ستون ذاتاً بزرگتر از استراتژیهای سهممحور به نظر میرسند. این «بهتر بودن» نیست، «مخرج کوچکتر» است. همیشه کنار 💰 عدد فاصله تا اعمال را هم ببینید تا بدانید بابت آن بازده چه ریسکی برداشتهاید.
تفاوت «بازده» با «موقعیت فعلی»
💰 سناریوی موفقیت است: پایه بالای اعمال بماند و کل پرمیوم برای شما بماند. 📍 اما وضعیت امروز را میگوید — اگر همین حالا سررسید بود، با احتساب ارزش ذاتی قرارداد چه چیزی نصیبتان میشد.
- پایه بالای اعمال: این دو عدد برابرند. قرارداد ارزش ذاتی ندارد و شما در بهترین حالت ایستادهاید.
- پایه زیر اعمال: 📍 از «قیمت اعمال منهای قیمت پایه» حساب میشود و میتواند منفی شود. فاصلهٔ گرفتن 📍 از 💰 دقیقاً یعنی موقعیت به سمت تخصیص سهم حرکت کرده است.
برای پایش روزانهٔ موقعیتهای باز، 📍 عددی است که باید نگاه کنید — نه 💰.
در یک نگاه
| دیدگاه بازار | صعودی ملایم یا خنثی — «پایین نمیرود» |
| ساختار | فروش یک اختیار فروش، بدون سهم و بدون پای پوششی |
| جریان نقدی ورود | دریافت پرمیوم |
| بیشترین سود | همان پرمیوم دریافتی |
| بیشترین زیان | (قیمت اعمال − پرمیوم) × اندازهٔ قرارداد، اگر پایه به صفر برسد |
| نقطهٔ سربهسر | قیمت اعمال − پرمیوم |
| گذر زمان | به نفع شما |
| سرمایهٔ درگیر | وجه تضمین — متغیر و روزانه بازمحاسبهشونده |
شکل سود و زیان، انتخاب قیمت اعمال و مقایسه با کاوردکال در مقالهٔ استراتژی نیکد پوت آمده است؛ اینجا فقط به آنچه ستون نشان میدهد میپردازیم.
مثال عددی کامل
پایه روی 20,000 ریال، پوت با اعمال 18,000 و سررسید 60 روز بعد:
| مقدار | عدد | از کجا میآید |
|---|---|---|
| سرخط خرید پوت | 600 ریال | قیمتی که همین حالا میتوانید بفروشید |
| اندازهٔ قرارداد | 1,000 سهم | مشخصات قرارداد |
| پرمیوم دریافتی | 600,000 ریال | 600 × 1,000 |
| وجه تضمین | 3,000,000 ریال | از تابلو — متغیر است |
| بازده کل | 20٪ | 600,000 ÷ 3,000,000 |
| بازده ماهیانه (💰) | 10٪ | 20٪ × 30 ÷ 60 |
| سربهسر | 17,400 ریال | 18,000 − 600 |
| فاصله تا سربهسری | −13٪ | پایه اینقدر جا برای ریزش دارد |
| فاصله تا اعمال | −10٪ | اعمال 10٪ زیر قیمت روز است |
هر دو درصد فاصله منفیاند و این طبیعی است: برای یک پوت خارج از سود، هم قیمت اعمال و هم نقطهٔ سربهسر زیر قیمت روز قرار دارند. عدد منفی بزرگتر یعنی حاشیهٔ امن بیشتر.
و همیشه کنار این جدول یک عدد دیگر هم بنویسید که ستون نشانش نمیدهد: بیشترین زیان، یعنی 17,400 × 1,000 = 17,400,000 ریال. نسبت آن به 600,000 ریال سود، تصویر واقعی این معامله است.
منطق محاسبه در آپشنباز
| مقدار | محاسبه |
|---|---|
| پرمیوم دریافتی | سرخط خرید پوت × اندازهٔ قرارداد |
| سرمایهٔ درگیر | وجه تضمین لازم همان قرارداد |
| بازده کل | پرمیوم دریافتی ÷ وجه تضمین × 100 |
| بازده ماهیانه | بازده کل ÷ (روز تا سررسید ÷ 30) |
| سربهسر | قیمت اعمال − سرخط خرید − کارمزد معامله |
| فاصلهها | درصد تغییر لازم در قیمت پایه تا رسیدن به سربهسر و به اعمال |
قیمت از سرخط خرید برداشته میشود نه از آخرین معامله — یعنی همان رقمی که واقعاً میتوانید همین حالا بفروشید. اگر سرخط خرید خالی باشد، ردیف پیام «تقاضایی برای این اختیار وجود ندارد» میگیرد.
روزهای صف فروش تا اعمال
این شمارنده جواب یک سؤال ساده است: «چند روز بد پشت سر هم لازم است تا موقعیت من به خطر بیفتد؟» فرض میکند پایه هر روز در کف دامنهٔ مجاز بسته شود و میشمارد چند روز طول میکشد تا به قیمت اعمال برسد.
ضریب افت از دامنهٔ واقعی همان نماد گرفته میشود، نه یک عدد ثابت: برای سهام معمولی حدود 3٪ و برای صندوقهای اهرمی بیشتر. اگر دادهٔ دامنه معتبر نباشد، 3٪ پیشفرض جایگزین میشود. وقتی پایه از قبل زیر قیمت اعمال باشد، این عدد نمایش داده نمیشود.
عدد کوچک اینجا هشدار است، نه اطلاعات جانبی. «2 روز» یعنی یک موج فروش دو روزه کافی است تا سهم به شما تخصیص یابد — حتی اگر 💰 عدد جذابی نشان بدهد.
تنظیمات محاسبه — یکییکی
| گزینه | پیشفرض | چه میکند و کِی عوضش کنید |
|---|---|---|
| کارمزد معامله | روشن | کارمزد فروش قرارداد را در نقطهٔ سربهسر لحاظ میکند و آن را کمی پایینتر میبرد. روی درصد بازده اثر محسوسی ندارد، ولی روشن نگه داشتنش سربهسر را واقعبینانهتر میکند. نرخها: کارمزد معاملات اختیار. |
| بازده کل | خاموش | خاموش یعنی بازده ماهانه (پیشفرض)، روشن یعنی بازده کل دورهٔ نگهداری. برای مقایسهٔ قراردادهایی با سررسیدهای متفاوت، ماهانه منصفانهتر است؛ وقتی همهٔ گزینهها روی یک سررسیدند، بازده کل صادقانهتر است. مفهوم بازده دورهای: بازده تا سررسید. |
تنظیمات نمایش — یکییکی
| گزینه | پیشفرض | چه میکند و کِی عوضش کنید |
|---|---|---|
| اطلاعات سود و زیان | روشن | دو عدد 💰 و 📍. هستهٔ خروجی است؛ با خاموش کردنش عملاً ستون بیمعنا میشود. |
| اطلاعات فاصله تا اعمال و سربهسر | روشن | براکت سهتایی: درصد فاصله تا سربهسری، درصد فاصله تا اعمال و عدد ریالی سربهسر. برای غربال ریسک از خود 💰 مهمتر است. |
| روزهای صف فروش تا اعمال | روشن | شمارندهٔ 📅. اگر پایه از قبل زیر اعمال باشد چیزی نشان داده نمیشود. توضیح کامل بالا. |
| وضعیت ITM/OTM/ATM | خاموش | برچسب رنگی وضعیت قرارداد. اگر با فیلتر وضعیت کار میکنید، روشن کردنش کمک میکند مطمئن شوید فیلتر همان کاری را میکند که انتظار دارید. |
| نمودار استراتژی | روشن | دکمهٔ نمودار؛ با کلیک، موقعیت فروش پوت در نمودار سود و زیان استراتژی ساخته میشود. |
فیلترها — یکییکی
| گزینه | پیشفرض | چه میکند و کِی عوضش کنید |
|---|---|---|
| حداقل سود | 1 | کف عدد 💰 با همان مبنایی که انتخاب کردهاید (ماهانه یا کل). تنها فیلتری است که از پیش عدد دارد، پس بهمحض روشن کردن کلیدهای فیلتر، ترکیبهای زیر 1٪ بیصدا حذف میشوند. |
| حداقل ارزش معاملات | خالی | برحسب میلیون ریال، روی ارزش معاملات همان پوت در روز جاری. سریعترین راه بیرون انداختن قراردادهای بیمعاملهای که نه میشود واردشان شد و نه از آنها خارج شد. |
| حداقل پرمیوم دریافتی | خالی | کف قیمت سرخط خرید. قراردادهایی که چند ریال پرمیوم دارند، ریسک کامل را میآورند بدون آنکه چیزی بپردازند — این فیلتر همانها را کنار میگذارد. |
| حداکثر روز تا سررسید | خالی | سقف روز باقیمانده. فروشندگان معمولاً سررسیدهای نزدیک را ترجیح میدهند، چون ارزش زمانی در هفتههای آخر تندتر آب میشود و تعهد کوتاهتری میگیرید. |
| فاصله تا اعمال | خالی | برحسب درصد و روی قدرمطلق عدد. مقدار 10 یعنی «قیمت اعمال دستکم 10٪ زیر قیمت روز باشد». مستقیمترین کنترل ریسک این ستون است — نمودار بالا. |
| فاصله تا سر به سری | خالی | همان ایده روی نقطهٔ سربهسر بهجای قیمت اعمال، و چون سربهسر پایینتر از اعمال است، سختگیرانهتر. اگر فقط یکی از این دو را تنظیم میکنید، این را انتخاب کنید. |
| فیلتر وضعیت | همه | چهار حالت: همه، ITM، OTM و ATM. برای فروش با هدف درآمد، OTM انتخاب رایج است. پیشفرض «همه» یعنی هیچ دستهای کنار گذاشته نمیشود. |
| فیلتر در نمایش خروجی | خاموش | تا وقتی این خاموش است، هیچکدام از فیلترهای بالا اثری ندارند. روشن که شود، ردیفهای ناموفق در جدول میمانند ولی سلولشان خالی میشود. |
| فیلتر جستجوی اصلی | خاموش | ستون را به فیلتر سطر تبدیل میکند: فقط نمادهایی در جدول میمانند که دستکم یک قرارداد قابلقبول دارند. برای غربال کل بازار در یک نگاه، همین گزینه را روشن کنید. |
مرتبسازی
| معیار | کِی به کار میآید |
|---|---|
| بازده (پیشفرض) | پربازدهترین قراردادها. مراقب باشید: بالاترین بازده معمولاً نزدیکترین اعمال به قیمت روز را دارد. |
| فاصله تا سربهسری | پهنترین حاشیهٔ امن — پیشنهاد ما برای شروع. |
| فاصله تا اعمال | کنترل جای قیمت اعمال نسبت به قیمت روز. |
برای هر ردیف فقط یک نتیجه ساخته میشود، پس این گزینه در عمل تعیین میکند جدول با کلیک روی سرستون بر اساس کدام عدد مرتب شود. جهت مرتبسازی را هم از همان سرستون عوض میکنید.
سه چیدمان آماده
| هدف | تنظیمات |
|---|---|
| درآمد محافظهکارانه | فیلتر جستجوی اصلی روشن · فیلتر وضعیت OTM · فاصله تا اعمال 12 · حداقل ارزش معاملات 20 · حداکثر روز تا سررسید 45 · مرتبسازی بر اساس فاصله تا سربهسری |
| خرید سهم با تخفیف | فیلتر وضعیت OTM · فاصله تا اعمال 5 · حداقل پرمیوم دریافتی عددی معنادار · مرتبسازی بر اساس بازده — و بعد فقط روی نمادهایی کار کنید که واقعاً میخواهید بخرید |
| غربال سریع کل بازار | فیلتر جستجوی اصلی روشن · حداقل سود 3 · حداقل ارزش معاملات 50 · فاصله تا سربهسری 10 — فهرست کوتاه میشود ولی هرچه میماند قابل اجراست |
مدیریت ریسک — بخشی که نباید رد کنید
این ستون بازده را نشان میدهد، ولی ریسک را اندازه نمیگیرد. چهار چیز که دیدهبان به شما نمیگوید و باید خودتان حساب کنید:
- بیشترین زیان ریالی. (قیمت اعمال − پرمیوم) × اندازهٔ قرارداد. این عدد را کنار کل سرمایهتان بگذارید، نه کنار پرمیوم.
- نقدینگی لازم برای تخصیص. اگر قرارداد اعمال شود باید بهای کامل سهم را بپردازید — نه فقط وجه تضمین را. محاسبهٔ وجه لازم · اعمال و تسویهٔ فیزیکی.
- افزایش وجه تضمین. با ریزش پایه و بالا رفتن نوسان، وجه تضمین بزرگتر میشود؛ اندازهٔ موقعیت را با فرض دو برابر شدن آن انتخاب کنید.
- برنامهٔ خروج. از قبل بنویسید در چه قیمتی میبندید و در چه حالتی تخصیص را میپذیرید.
اگر همین دیدگاه صعودی را با زیان بسته میخواهید، پوت اسپرد صعودی همان فروش پوت است بهعلاوهٔ خرید یک پوت پایینتر. و اگر بعد از تخصیص میخواهید روی سهم درآمد بسازید، استراتژی ویل و کاوردکال ادامهٔ طبیعی این مسیرند.