قیمت اعمال در قراردادهای اختیار معامله

قیمت اعمال قیمتی است که خرید یا فروش دارایی پایه بر مبنای آن انجام می‌گیرد. طرفین قرارداد از پیش روی آن توافق می‌کنند و تا پایان عمر قرارداد ثابت می‌ماند:

• خریدار اختیار خرید می‌تواند دارایی پایه را به قیمت اعمالِ توافق‌شده از فروشنده بخرد، و فروشنده متعهد است تعداد مشخصی از دارایی پایه را در روز اعمال با همان قیمت تحویل دهد.
• خریدار اختیار فروش می‌تواند دارایی پایه را به قیمت اعمالِ توافق‌شده بفروشد، و فروشنده متعهد است آن را با همان قیمت تحویل بگیرد.

در صورت عدم ایفای تعهدات در روز تسویه و اعمال فیزیکی، موضوع مشمول نکول در اختیار معامله و جریمه‌های قانونی مربوط به آن خواهد شد.

تنها چیزی که این عدد را جابه‌جا می‌کند، اقدام شرکتی است — تقسیم سود یا افزایش سرمایه، که هم قیمت اعمال و هم اندازهٔ قرارداد را تعدیل می‌کند.

قیمت اعمال در کدام معاملات وجود دارد؟ فقط در قراردادهای اختیار معامله — اختیار خرید، اختیار فروش و اختیار فروش تبعی. قیمت اعمال مال قراردادی است که یک طرفش «حق» دارد و طرف دیگر «تعهد». در قرارداد آتی هر دو طرف متعهدند و روی قیمت آتی توافق می‌کنند، و معاملهٔ نقدی سهم هم با قیمت همان لحظه انجام می‌شود؛ هیچ‌کدام قیمت اعمال ندارند.

قیمت اعمال مستقیماً تعیین می‌کند که قرارداد «در سود» (In the Money) است یا «در زیان» (Out of the Money):

• اختیار خرید وقتی قیمت فعلی دارایی بالاتر از قیمت اعمال باشد در سود است؛ اگر پایین‌تر باشد در زیان است و ارزش ذاتی ندارد.
• اختیار فروش وقتی قیمت فعلی دارایی پایین‌تر از قیمت اعمال باشد در سود است؛ اگر بالاتر باشد در زیان است.

فرض کنید یک اختیار خرید دارید که به شما اجازه می‌دهد سهم شرکت «الف» را به قیمت اعمال 100 ریال بخرید و قیمت فعلی بازار 120 ریال است. می‌توانید از حق خود استفاده کنید، سهم را 100 ریال بخرید و بلافاصله 120 ریال بفروشید.

در سمت مقابل، اختیار فروشی که به شما اجازه می‌دهد سهم شرکت «ب» را به قیمت اعمال 150 ریال بفروشید در حالی که بازار 130 ریال است، همان الگو را در جهت معکوس دارد.

در هر دو حالت اختلاف 20 ریال است — ولی این عدد سود شما نیست.

از همین‌جا معلوم می‌شود که نقطهٔ سر‌به‌سر روی قیمت اعمال نیست: برای خریدار اختیار خرید، به اندازهٔ پرمیوم بالاتر از آن است و برای خریدار اختیار فروش، به اندازهٔ پرمیوم پایین‌تر.

در هر دورهٔ معاملاتی که برای یک دارایی پایه معرفی می‌شود، چندین قرارداد وجود دارد که هر کدام قیمت اعمال متفاوتی دارند — از قیمت‌هایی به‌مراتب پایین‌تر از قیمت فعلی سهم تا قیمت‌هایی به‌مراتب بالاتر.

بسته به تحلیلتان از جهت و قدرت روند سهم پایه، می‌توانید در هر کدام از این قراردادها موقعیت خرید یا فروش بگیرید. برای دیدن دوره‌های معاملاتی و قراردادهای هر دوره از زنجیرهٔ قراردادها استفاده کنید؛ نحوهٔ خواندن این جدول در راهنمای زنجیره آمده است.

یک نکتهٔ ساده که زیاد اشتباه گرفته می‌شود: در یک لحظهٔ واحد و با یک قیمت واحد برای سهم پایه، بعضی قراردادها در سودند و بعضی در زیان.

هرچه قیمت اعمال از قیمت فعلی سهم دورتر باشد، پرمیوم کمتری دارد. این تخفیف نیست — بهای احتمالِ کمترِ رسیدن به آن قیمت تا سررسید است.

نوسان‌پذیری همین را جابه‌جا می‌کند: وقتی بازار پرنوسان‌تر می‌شود، رسیدن به قیمت‌های دور محتمل‌تر به نظر می‌رسد و ارزش زمانی همان قراردادهای دور هم بالا می‌رود.

انتخاب قیمت اعمال یکی از تعیین‌کننده‌ترین تصمیم‌های معاملات اختیار است و سه ورودی دارد:

• نظر شما دربارهٔ روند — صعودی، نزولی یا خنثی بودنِ سهم پایه، و اینکه انتظار دارید حرکت تا کجا برسد.
• زمان مانده تا سررسید — هرچه کمتر باشد، رسیدن به قیمت اعمالِ دور سخت‌تر است.
• نوسان‌پذیری بازار — دامنهٔ حرکتی که واقع‌بینانه می‌شود انتظار داشت؛ قیمت اعمالی که بیرون این دامنه بنشیند، به حرکتی نیاز دارد که بازار معمولاً نمی‌دهد.

چطور این سه را کنار هم بگذارید و به یک قرارداد مشخص برسید، با مثال در انتخاب قرارداد اختیار معاملهٔ مناسب آمده است.

قیمت اعمالِ قراردادی که دارید عوض نمی‌شود. آنچه می‌توانید عوض کنید، خودِ قرارداد است — کاری که به آن رول کردن می‌گویند.