قاعده تاکتیکی سبد | بک تست میانگین متحرک، مومنتوم و VIX

در صفحهٔ پرتفوی، تب بک‌تست سبد را باز کنید و بالای آن قاعدهٔ تاکتیکی را بزنید. ردیف قاعده هفت گزینه دارد و زیرش یک جمله می‌گوید قاعدهٔ انتخاب‌شده آخر هر ماه چه می‌کند. ردیف دارایی می‌گوید قاعده دربارهٔ چه چیزی تصمیم بگیرد: شاخص کل، شاخص کل هم‌وزن، طلا، یا هر سهم و صندوقی که با جست‌وجوی نماد اضافه کنید. قاعده‌های چرخشی چند دارایی می‌گیرند.

بعد پارامتر همان قاعده را انتخاب کنید، مثلاً میانگین 50، 100 یا 200 روز، و اجرا کن را بزنید. بیرون از دارایی، پول همیشه در درآمد ثابت می‌ماند: میانهٔ بازده روزانهٔ شش صندوق درآمد ثابت، همان سری‌ای که در بک‌تست سبد هم هست.

جواب در یک یا دو ثانیه می‌آید: چند جملهٔ خلاصه، کارت سیگنال امروز، جدول روزهای درون و بیرون از دارایی، فهرست جابه‌جایی‌ها، و همان گزارش کامل بک‌تست سبد برای دو خط: خود قاعده، و نگه‌داشتن همیشگی همان دارایی.

همهٔ قاعده‌ها ماهانه‌اند. هر قاعده روی قیمت پایانی آخرین روز معاملاتی هر ماه شمسی تصمیم می‌گیرد و جابه‌جایی با قیمت پایانی روز معاملاتی بعد انجام می‌شود.

بیشتر بک‌تست‌های کتابی با همان قیمتی معامله می‌کنند که تصمیم از آن خوانده شد. در بازاری با دامنهٔ نوسان و صف خرید و فروش، آن قیمت را عملاً کسی نمی‌گیرد: وقتی قیمت پایانی معلوم شد، بازار بسته است. یک روز فاصله بک‌تست را کمی بدتر می‌کند، ولی آنچه نشان می‌دهد را واقعاً می‌شود اجرا کرد.

هر جابه‌جایی کارمزد خرید و فروش همان نماد را می‌دهد، روی همان مبلغی که جابه‌جا شده است. ورود اول بی‌کارمزد است، مثل بک‌تست سبد. تغییر وزن کمتر از 5 واحد درصد جابه‌جایی حساب نمی‌شود: قاعدهٔ هدف‌گذاری نوسان هر ماه چند صدم وزنش را عوض می‌کند، و این تغییرها نه ارزش یک معامله را دارند، نه ارزش یک پیام. این 5 واحد با وزنی سنجیده می‌شود که قاعده از آخرین جابه‌جایی نگه داشته، نه با تصمیم ماه قبل؛ پس چند تغییر کوچک پشت سر هم، وقتی روی هم به 5 واحد برسند، یک جابه‌جایی می‌شوند.

میانگین متحرک و مومنتوم دو ایدهٔ قدیمی دنبال کردن روندند: قیمتی که بالای میانگینش است یا در چند ماه اخیر رشد کرده، به‌طور متوسط کمی بیشتر به همان راه ادامه می‌دهد. مومنتوم دوگانه، که گری آنتوناچی معرفی کرد، دو سؤال را با هم می‌پرسد: کدام دارایی قوی‌تر است، و آیا اصلاً از درآمد ثابت قوی‌تر است؟ هدف‌گذاری نوسان روند را دنبال نمی‌کند؛ وقتی بازار پرنوسان می‌شود سهم آن را کم می‌کند، چون ریزش‌های بزرگ معمولاً در دوره‌های پرنوسان می‌آیند.

با گزینهٔ فرمول خودتان شرط را خودتان می‌نویسید. آخر هر ماه فرمول خوانده می‌شود و جوابش این‌طور معنا می‌شود:

• درست یا نادرست: درست یعنی همه در دارایی، نادرست یعنی همه در درآمد ثابت. مثلاً price > sma(200) همان قاعدهٔ میانگین متحرک 200 روزه است.
• عددی بین 0 و 1: سهم دارایی. min(1, 0.2 / vol(60)) همان هدف‌گذاری نوسان 20٪ است. عدد بیشتر از 1 همان 1 حساب می‌شود و عدد منفی همان 0.

زیر کادر فرمول، چند نمونهٔ آماده هست، مثل میانگین و VIX (price > sma(200) && vix < 0.8) یا تقاطع دو میانگین (sma(50) > sma(200)). با چه چیزهایی در فرمول هست؟ فهرست کامل باز می‌شود:

اگر با فرمول‌نویسی دیده‌بان کار کرده باشید، نوشتن این فرمول‌ها برایتان آشناست: همان عددها، مقایسه‌ها و علامت‌های منطقی. ولی این زبان جداست و فقط همین فهرست را می‌شناسد، چون هر فرمول ذخیره‌شده آخر هر ماه روی سرور اجرا می‌شود. سه قاعده دارد که بهتر است بدانید:

• عدد داخل پرانتز ساده است. sma(200) درست است و sma(100 + 100) نه؛ تا میانگین 1000 روز و بازده 36 ماه.
• تصمیم فقط وقتی هست که همهٔ ورودی‌ها باشند. در price > sma(200) && vix < 0.8 اجرا از اولین ماهی شروع می‌شود که هم میانگین 200 روزه و هم VIX داده دارند، حتی وقتی بخش اول به‌تنهایی جواب را معلوم می‌کرد.
• فرمول خراب اجرا نمی‌شود. اگر چیزی در فرمول شناخته نشود، به‌جای نتیجه یک جمله می‌آید که می‌گوید کجا مشکل دارد، مثل «فرمول نیمه‌کاره تمام شده است».

VIX عددی است که از قیمت قراردادهای اختیار معامله درمی‌آید و می‌گوید بازار برای ماه‌های آینده چقدر نوسان انتظار دارد. در آپشن باز، VIX بازار ایران میانگین سادهٔ نوسان ضمنی همهٔ نمادهایی است که در بازار سهام اختیار فعال دارند، و در بیشتر روزها بین 50 تا 100٪ است. قاعدهٔ VIX بازار وقتی VIX بالاست، یعنی وقتی بازار نگران است، بیرون می‌ماند.

تاریخچهٔ این عدد از آخر فروردین 1404 است. پس قاعده‌ای که VIX می‌خواند، چه گزینهٔ VIX بازار و چه فرمولی که vix دارد، فقط حدود هفده تصمیم آخر ماه دارد. وقتی بک‌تستی کمتر از 36 تصمیم داشته باشد، بالای گزارش یک کادر زرد می‌گوید فرق نتیجه با نگه‌داشتن همیشگی بیشتر شانس است تا نشانهٔ برتری قاعده. این هشدار برای سهم یا صندوقی که تازه عرضه شده هم می‌آید.

• خلاصه: رشد سالانه و بیشترین افت قاعده در برابر نگه‌داشتن همیشگی؛ چند درصد روزها در دارایی بود و چند بار جابه‌جا شد؛ و در روزهایی که بیرون بود، قاعده و نگه‌داشتن همیشگی هر کدام چه کردند.
• سیگنال امروز: آخرین تصمیم آخر ماه، روی قیمت پایانی کدام روز، و اینکه قاعده الان چه وزنی می‌خواهد.
• درون و بیرون از دارایی: جدولی با دو ردیف. ردیف دوم مهم‌تر است: در روزهایی که قاعده در درآمد ثابت بود، نگه‌داشتن همیشگی چقدر سود یا زیان کرد. اگر آنجا عدد منفی بزرگی هست، قاعده از ریزش فرار کرده؛ اگر مثبت بزرگی هست، بیرون ماندن گران تمام شده.
• جابه‌جایی‌ها: هر تصمیمی که وزن را دست‌کم 5 واحد عوض کرد، با روز تصمیم، روز اجرا و وزن تازه، تازه‌ترین بالا.
• گزارش کامل: همان جدول‌ها و نمودارهای بک‌تست سبد، با شاخص کل به‌عنوان معیار: بازده ماهانه و سالانه، افت‌ها، دوره‌های بحران، پنجره‌های غلتان و بقیه.

«نگه‌داشتن همیشگی» برای قاعده‌های تک‌دارایی یعنی همان دارایی، همیشه. برای قاعده‌های چرخشی یعنی همهٔ دارایی‌ها با وزن مساوی، که در همان روزهای اجرا به وزن مساوی برمی‌گردند. پایین گزارش، کادر زرد یادآوری می‌کند که این بک‌تست قاعده را روی گذشته می‌سنجد، و اگر بازه از سال دیرتری شروع شده، می‌گوید تاریخچهٔ کدام دارایی آن را محدود کرده است.

آخرین تصمیم آخر ماه را همه می‌بینند؛ همان آخرین ردیف جدول جابه‌جایی‌هاست. با اشتراک حرفه‌ای دو چیز دیگر هم هست:

• اگر روی آخرین قیمت پایانی می‌سنجید: قاعده روی آخرین قیمت پایانی چه می‌گوید، پیش از اینکه ماه تمام شود. تا وقتی بازار باز است، این قیمت پایانی روز قبل است، چون قیمت امروز هنوز نهایی نشده. اگر با آخرین تصمیم فرق دارد، یعنی اگر قیمت‌ها تا آخر ماه همین‌جا بمانند، تصمیم بعدی عوض می‌شود.
• هشدار تلگرام: با دکمهٔ هشدار تلگرام برای این قاعده زیر کارت سیگنال، همان قاعده‌ای که اجرا کرده‌اید ذخیره می‌شود و دکمه به «خاموش کردن هشدار تلگرام» تغییر می‌کند. آخر هر ماه، اگر تصمیمش دست‌کم 5 واحد با آخرین پیامی که گرفته‌اید فرق داشته باشد (پیش از اولین پیام، با وزنی که قاعده نگه داشته)، صبح اولین روز معاملاتی ماه تازه، پیش از باز شدن بازار، یک پیام تلگرام می‌گیرید: قاعده تا امروز چه وزنی داشت و از امروز چه وزنی می‌خواهد. اگر تصمیم عوض نشده باشد پیامی نمی‌آید، یعنی همان جای قبلی بمانید.

تا پنج قاعده را می‌شود ذخیره کرد. اگر چند قاعده در یک ماه عوض شوند، همه در یک پیام می‌آیند. قاعده‌های ذخیره‌شده زیر فرم، در فهرست هشدارهای تلگرام، دیده می‌شوند: هر ردیف می‌گوید آخرین بار کی بررسی شد و آخرین پیامش برای کدام تصمیم بود، و با دکمهٔ حذف کنارش برداشته می‌شود. برای اینکه پیام برسد، حساب باید به بات تلگرام آپشن باز وصل باشد؛ اگر نباشد، زیر دکمه کارت اتصال تلگرام می‌آید. اگر اشتراک حرفه‌ای تمام شود، قاعده‌ها سر جایشان می‌مانند ولی پیامی نمی‌رود تا اشتراک دوباره فعال شود.

هشدار از همان کدی حساب می‌شود که بک‌تست را می‌سازد. پس پیام آخر ماه همان جابه‌جایی‌ای است که اگر فردا دوباره بک‌تست را اجرا کنید، در جدول جابه‌جایی‌ها می‌بینید.

این جدول پنج قاعده را روی شاخص کل نشان می‌دهد، با همین ابزار و با تاریخچهٔ تا مهر 1405. چون سری درآمد ثابت از اسفند 1398 شروع می‌شود، هر قاعده از اولین ماهی شروع شده که هم درآمد ثابت و هم ورودی‌های خودش را داشته است. ستون آخر نگه‌داشتن همیشگی شاخص کل در همان بازه است.

چند نکته از همین اعداد: میانگین 200 روزه در این بازه از نگه‌داشتن هم کمتر رشد کرد و هم افت بیشتری داشت، چون چند بار درست بعد از یک ریزش بیرون رفت و درست بعد از برگشت دوباره وارد شد. هدف‌گذاری نوسان کمی بیشتر رشد کرد، با افتی بسیار کمتر. قاعدهٔ فصلی با افت 8٪ در برابر 47٪ چشمگیر است، ولی دو ماهش را کسی انتخاب کرده که تاریخچه را دیده بود. قاعدهٔ VIX فقط هفده تصمیم دارد و بازهٔ کوتاهش با یکی از تندترین رشدهای شاخص هم‌زمان بوده است.

• قاعده‌ای که روی همین داده انتخاب شده، روی همین داده خوب است. اگر ده قاعده و پارامتر را امتحان کنید و بهترینش را نگه دارید، بخشی از برتری‌اش شانس همان انتخاب است. برای سنجیدن این اثر، قاعده را روی دارایی دیگری یا بازهٔ دیگری هم اجرا کنید؛ همین ایده در بک‌تست گام‌به‌گام برای وزن‌های سبد آمده است.
• قیمت پایانی همیشه گرفتنی نیست. اجرا با قیمت پایانی روز بعد است، ولی در روزی با صف فروش سنگین، فروش به آن قیمت ممکن است نشود.
• درآمد ثابت یک سری است، نه یک صندوق. میانهٔ شش صندوق است و صندوقی که شما می‌خرید کمی متفاوت است.
• مالیات و فاصلهٔ تسویه حساب نمی‌شود. کارمزد معامله حساب می‌شود، ولی پولی که از فروش آزاد می‌شود در بک‌تست همان روز در درآمد ثابت است.
• آینده را پیش‌بینی نمی‌کند. برای دیدن پخش آینده‌های ممکن یک سبد ثابت، شبیه‌سازی آیندهٔ سبد را ببینید.

قاعدهٔ تاکتیکی تصمیم «کی در بازار باشم» را از احساس جدا می‌کند و آن را به یک جملهٔ ساده و آزمودنی تبدیل می‌کند. این ابزار هفت قاعده، از جمله فرمول خودتان، را روی تاریخچهٔ واقعی بازار ایران می‌آزماید، با تصمیم آخر ماه و اجرای روز بعد. با اشتراک حرفه‌ای، سیگنال امروز را می‌بینید و تغییر تصمیم آخر ماه با تلگرام به دستتان می‌رسد. برای شروع، قاعدهٔ تاکتیکی را باز کنید، میانگین متحرک 200 روزه را روی شاخص کل اجرا کنید و ردیف «بیرون، در درآمد ثابت» جدول درون و بیرون را بخوانید. اینکه یک سبد ثابت در گذشته چه کرد در بک‌تست سبد آمده است.