پرتفوی دفتر معاملات واقعی شماست: هر خرید، فروش، واریز و برداشت را یک بار ثبت میکنید و سود و زیان، بهای تمامشده، موجودی نقد و منحنی سرمایه خودشان ساخته میشوند. این با لیست استراتژیهای ذخیرهشده یکی نیست: آنجا نقشه است — موقعیتی که فکر میکنید خوب است و میخواهید تحلیلش کنید. اینجا واقعیت است — چیزی که با پول واقعی انجام دادید، با قیمت و کارمزد و تاریخ خودش.
این مقاله همهٔ صفحه را میگردد: ساخت سبد، شروع از سبدی که همین حالا دارید، سیزده نوع رویداد، جدول پوزیشنها، چرخهٔ عمر اختیار، منحنی سرمایه، اکسپوژر و یونانیها، ایمپورت اکسل کارگزاری و تنظیمات. مرورِ رفتاری همین معاملات کار ژورنال است و جداگانه توضیح داده شده.
برای شروع به پرتفوی بروید.
باز کردن پرتفوی و ساخت سبد
پرتفوی یک صفحهٔ مستقل است و از منوی ابزارها یا مستقیم از نشانی پرتفوی باز میشود. اولین باری که واردش میشوید سبدی به نام پیشفرض برایتان ساخته شده و سه راه ورود جلویتان است:
- دارایی فعلی من — اگر همین حالا سهم یا قرارداد دارید. آنچه دارید را یک بار مینویسید و بقیه خودکار ساخته میشود. این متداولترین حالت است و بخش بعدی همین را قدمبهقدم میگوید.
- ثبت دستی — رویداد به رویداد. برای کسی که از امروز شروع میکند یا میخواهد یک معاملهٔ تازه را ثبت کند.
- ایمپورت اکسل کارگزاری — گردش معاملات را میدهید، ستونها را یک بار نگاشت میکنید و بقیه خودکار است.
برای ثبت هر رویداد تازه، دکمهٔ بالای صفحه است. روی موبایل همین دکمه به شکل شناور پایین صفحه میآید.
زیر کارتهای بالای صفحه یک کارت قدم بعدی هست که همیشه میگوید الان چه کاری مانده: سبدی که هنوز خالی است، معاملهای که در ژورنال منتظر مرور است، یا اینکه از این به بعد هر معامله را همان روز ثبت کنید. وقتی کاری نمانده باشد، خودش کنار میرود. تبهای گروهها، سررسیدها و اکسپوژر هم وقتی ظاهر میشوند که دادهای برایشان باشد: اولین قرارداد اختیار در سبد، یا اولین استراتژی که با «ثبت در سبد» وارد شده.
سبد دوم لازم دارید؟ به تب سبدها بروید. هر سبد نام، رنگ، برچسب کارگزاری و روش بهای تمامشدهٔ خودش را دارد. معمولترین دلیل داشتن چند سبد، چند کارگزاری است.
شروع از سبد فعلی: ثبت دارایی اولیه
تقریباً هیچکس روزی که با پرتفوی آشنا میشود تازه معاملهگر شده؛ از قبل سهم و قرارداد دارد. چون پرتفوی پوزیشن را فقط از روی رویداد میسازد، دارایی قدیمی هم باید یک بار به شکل رویداد وارد شود. ثبت دارایی اولیه همین کار را در یک پنجره انجام میدهد: شما مینویسید چه چیزی دارید و چقدر نقد، و رویدادهایی که آن وضعیت را میسازند برایتان نوشته میشوند. یک بار انجام میشود و کمتر از پنج دقیقه وقت میگیرد.
پنجره از دو جا باز میشود. اگر سبدتان خالی است، اولین کارت صفحهٔ خوشآمد دارایی فعلی من است و تا وقتی سبدی بدون رویداد دارید، دکمهٔ بالای صفحه هم هست. بعد از آن از تب سبدها روی کارت هر سبد دکمهٔ ثبت دارایی اولیه را دارید — مثلاً برای سبدی که تازه برای کارگزاری دوم ساختهاید.
قبل از شروع، پنل کارگزاریتان را باز کنید. سه چیز از آنجا لازم دارید: فهرست داراییها با تعداد و میانگین قیمت هرکدام، موجودی نقد حساب، و اگر فروش تعهدی دارید مبلغ وجه تضمین بلوکه. (فروش تعهدی یعنی فروختن قراردادی که ندارید — همان فروش اختیار — و کارگزاری در ازایش بخشی از نقد شما را بهعنوان وجه تضمین قفل میکند.)
چرا موجودی نقد اجباری است
سؤال طبیعی این است: چرا یک جدول ساده نیست که بنویسم «10,000 سهم خودرو دارم» و تمام؟ چون پوزیشن بهتنهایی نمیگوید آن سهم را با چه پولی خریدید. در دفتر رویدادها هر خرید، پول را از نقد کم میکند — همانطور که در واقعیت هم شد. اگر خریدها ثبت شوند ولی پولی که پرداختشان کرده ثبت نشود، نقد سبد منفی میشود و از آنجا به بعد ارزش کل، درصد بازدهی و کل منحنی سرمایه غلط میشوند — بیآنکه هیچ خطایی ببینید.
برای همین موجودی نقد در این پنجره اجباری است؛ اگر واقعاً نقد ندارید، صفر بنویسید. مبلغ واریز از یک حساب ساده میآید: نقدی که گفتید + پولی که خریدها خرج کردهاند − پولی که فروشهای تعهدی آوردهاند. نتیجه این است که بعد از ثبت، موجودی نقد سبد دقیقاً همان عددی است که نوشتید. قبل از ثبت، پایین پنجره خلاصهای میآید که دقیقاً میگوید چه چیزی ساخته میشود — مثلاً «2 دارایی، جمعاً 56,000,000 خرید» و «یک واریز 556,000,000 تا موجودی نقد دقیقاً 500,000,000 شود». هیچ چیزی پشت پرده اتفاق نمیافتد.
فیلدها
| فیلد | پیشفرض | چه میکند و کِی عوضش کنید |
|---|---|---|
| سبد | اولین سبد | داراییها در این سبد ثبت میشوند. اگر با چند کارگزاری کار میکنید، برای هرکدام یک بار جدا این کار را انجام دهید تا موجودی نقد هر سبد درست بماند. |
| تاریخ شروع | امروز | روزی که این «عکس» از حسابتان را میگیرید. همهٔ رویدادها با همین تاریخ نوشته میشوند. تنها تصمیم واقعی این پنجره است؛ پایینتر توضیح داده شده. |
| موجودی نقد (ریال) | خالی — اجباری | پول آزاد حساب در همان تاریخ. بعد از ثبت، موجودی نقد سبد دقیقاً همین عدد میشود. اگر صفر است، صفر بنویسید. |
| وجه تضمین بلوکه (ریال) | خالی | اگر فروش تعهدی باز دارید و کارگزاری بخشی از نقدتان را قفل کرده، همان مبلغ را بنویسید. از موجودی نقد کم نمیشود، فقط در کارت «موجودی نقد» جدا نشان داده میشود. نمیتواند از کل نقد بیشتر باشد. |
هر دارایی یک ردیف در جدول داراییهای فعلی است؛ دکمهٔ ردیف ردیف تازه اضافه میکند و آیکون سطل، ردیف را برمیدارد.
| ستون | چه میخواهد |
|---|---|
| نماد | با نوشتن چند حرف فهرست پیشنهاد باز میشود و هم نماد پایه و هم قرارداد اختیار را پیدا میکند. بعد از انتخاب، زیر فیلد مینویسد چه چیزی شناسایی شده و برای اختیار، اندازهٔ قرارداد را هم میگوید. نمادی که در فهرست ما نباشد هم پذیرفته میشود و بهعنوان سهم ثبت میشود؛ فقط قیمت زنده نخواهد داشت. |
| وضعیت | دارم یا فروش تعهدی. برای سهم فقط «دارم» فعال است؛ سهم را نمیشود تعهدی نگه داشت. |
| تعداد | برای سهم، تعداد سهم. برای اختیار، تعداد قرارداد نه تعداد برگه — ضرب در اندازهٔ قرارداد خودکار انجام میشود. |
| میانگین قیمت | همان عددی که کارگزاری بهعنوان میانگین خرید نشان میدهد، به ریال. |
کارمزد را جدا وارد نکنید. میانگینی که کارگزاری نشان میدهد کارمزد خرید را در خودش دارد، پس اگر دوباره کارمزد اضافه شود بهای تمامشده بالاتر از واقعیت میرود. به همین دلیل رویدادهای این پنجره با کارمزد صفر ثبت میشوند.
تاریخ شروع را کجا بگذارم
پیشنهاد عملی: اگر میخواهید از حالا عملکردتان را بسنجید، تاریخ امروز را بگذارید؛ ژورنالتان از روز اول تمیز شروع میشود. اگر میخواهید تاریخچهٔ واقعی سبدتان را داشته باشید و بهای تمامشده دقیقاً با کارگزاری بخواند، تاریخ خرید واقعی را بزنید. اگر میانگین قیمتتان را نمیدانید، تاریخ امروز را بگذارید و میانگین را همان قیمت امروز بزنید؛ سود باز از صفر شروع میشود و هر چه از این به بعد ساخته شود واقعی است.
محافظها و برگرداندن اشتباه
- ثبت دوباره متوقف میشود. اگر سبد در تاریخ شروع یا پیش از آن رویدادی داشته باشد، ثبت میایستد و پیام میگوید چند رویداد آنجاست — وگرنه پوزیشنها دو برابر میشدند. یا تاریخ شروع را عقبتر ببرید، یا اگر مطمئنید تداخلی نیست، دکمهٔ میدانم، ثبت کن را بزنید. اگر برای سبدی قبلاً دارایی اولیه ثبت شده باشد، بالای پنجره یک هشدار زرد هم میبینید.
- سه محافظ کوچکتر: هر نماد فقط یک ردیف؛ سهم را نمیشود «فروش تعهدی» ثبت کرد؛ وجه تضمین بلوکه از کل نقد بیشتر نمیشود.
- هیچچیز قفل نیست. رویدادها با برچسب منبع «دارایی اولیه» در تب تاریخچه مینشینند و مثل هر رویداد دیگری ویرایش و حذف میشوند؛ حذف هم قابل بازگرداندن است. عدد یک ردیف را اشتباه زدید؟ همان رویداد را ویرایش کنید. کلاً میخواهید از نو شروع کنید؟ همان رویدادها را حذف و دوباره ثبت کنید.
در ژورنال این پوزیشنها برچسب دارایی اولیه میگیرند، نشانهٔ رفتاری نمیگیرند و در مبنای مقایسهٔ اندازه نمیآیند، چون تصمیم ورودشان اینجا گرفته نشده؛ ولی سود و زیانشان کاملاً واقعی است و در همهٔ گزارشها میآید.
اگر گردش معاملات چند ماه گذشته را از کارگزاری دارید، بهجای این پنجره میتوانید مستقیم ایمپورت اکسل کنید و تاریخچهٔ واقعی را بیاورید؛ در آن حالت هم موجودی نقد را باید جدا ثبت کنید، چون گردش معاملات واریز و برداشت ندارد.
شش کارت بالای صفحه
بالای صفحه شش عدد نشستهاند که با هم کل وضعیت را میگویند. سهتایشان زندهاند و با قیمت بازار تکان میخورند، سهتای دیگر فقط با ثبت رویداد عوض میشوند.
| کارت | چه میگوید |
|---|---|
| ارزش کل سبد | نقد بهعلاوهٔ ارزش روز پوزیشنها. عددی که اگر همین حالا همهچیز را میفروختید در حسابتان میماند. |
| سود امروز | تغییر ارزش پوزیشنها نسبت به قیمت پایانی دیروز. درصدش هم کنارش است. |
| سود باز | سود یا زیانی که روی پوزیشنهای باز نشسته و هنوز محقق نشده. درصدش روی بهای تمامشده حساب میشود. |
| موجودی نقد | کل نقد، با تفکیک آزاد و بلوکه. «بلوکه» همان وجه تضمین فروش تعهدی است: از حساب بیرون نرفته، فقط قفل است. |
| سود تحققیافته | سودی که با بستن معامله قفل شده. کارمزد از آن کسر شده و زیرش نوشته میشود چقدر کارمزد دادهاید. |
| پوزیشنهای باز | تعداد پوزیشنهای زنده و زیرش تعداد کل رویدادهای ثبتشده. |
اگر برای پوزیشنی قیمت پیدا نشود (نمادی که در فهرست ما نیست، یا قراردادی که خیلی وقت است معامله نشده)، آن پوزیشن به بهای تمامشده ارزشگذاری میشود نه صفر، و زیر کارت «سود باز» تعداد پوزیشنهای بدون قیمت نوشته میشود. این عمدی است: بهتر است سبد بگوید «نمیدانم» تا اینکه دارایی شما را بیارزش نشان دهد.
پرتفوی در یک نگاه
زیر کارتها یک پنل سهحالته نشسته که کل سبد را در یک تصویر میگوید. هر سه حالت یک پول را از سه زاویه نشان میدهند:
| حالت | سؤالی که جواب میدهد |
|---|---|
| ترکیب | پول کجاست. هر دارایی چه سهمی از کل سبد دارد؛ نقد آزاد هم یک برش است. میتوانید به تفکیک نماد، نوع دارایی، دارایی پایه یا سبد ببینیدش. |
| ارزش | تا امروز چه شد. همان منحنی سرمایه به شکل خلاصه، با سود و زیان دوره، بازدهی و بیشترین افت. دکمهٔ منحنی کامل به تب منحنی میبرد. |
| ریسک | اگر بازار تکان بخورد. کل سبد را مثل یک استراتژی واحد میبیند: اگر همهٔ داراییهای پایه با هم چند درصد بالا یا پایین بروند، سود باز شما چه میشود. جواب سؤالی که جدول پوزیشنها نمیدهد — «اگر بازار 10٪ بریزد کجا میایستم؟» |
حالتی که انتخاب میکنید میماند، پس صفحه دفعهٔ بعد همانطور باز میشود که رهایش کردید.
سبد چیست و چرا همان سبد استراتژی است
سبد ظرف حساب شماست: نقد، رویدادها و پوزیشنها داخل آن زندگی میکنند. اگر با دو کارگزاری کار میکنید، دو سبد بسازید تا موجودی نقد هرکدام درست بماند.
نکتهای که معمولاً غافلگیرکننده است: سبدهایی که قبلاً برای دستهبندی استراتژیهایتان ساخته بودید، همین سبدها هستند. وقتی اولین بار پرتفوی را باز میکنید، هر سبد استراتژی به یک سبد پرتفوی با همان نام و رنگ تبدیل میشود و استراتژیهای داخلش سر جایشان میمانند. یعنی یک مفهوم بیشتر یاد نمیگیرید؛ همان ظرفِ آشنا حالا نقد و رویداد هم دارد. جزئیات دستهبندی استراتژیها در مقالهٔ لیست استراتژیهای ذخیرهشده است.
بالای صفحه یک نوار انتخاب سبد هست: میتوانید یک سبد، همهٔ سبدها یا هر ترکیبی را انتخاب کنید. همهٔ تبهای صفحه و کل ژورنال از همین انتخاب پیروی میکنند. نقد و وجه تضمین همیشه متعلق به سبد خودشان میمانند، ولی سود و زیان روی هم جمع زده میشود.
در تب سبدها میتوانید سبد بسازید، نام و رنگ و کارگزاری (اختیاری) را عوض کنید، ترتیبشان را جابهجا کنید و یکی را سبد پیشفرض کنید. هنگام حذف سبد، از شما میپرسد رویدادها به کدام سبد انتقال پیدا کنند؛ اگر تیک رویدادها هم حذف شوند (غیرقابل برگشت) را بزنید، با خود سبد پاک میشوند.
رویدادها: تنها چیزی که وارد میکنید
این مهمترین ایدهٔ کل صفحه است و اگر یک چیز از این مقاله بماند، همین باشد: شما پوزیشن وارد نمیکنید، رویداد وارد میکنید. پوزیشنها، معاملات، موجودی نقد و منحنی سرمایه همگی از روی همان رویدادها ساخته میشوند.
سودش این است که هیچوقت دو جا با هم اختلاف پیدا نمیکنند. اگر ماه پیش قیمت یک خرید را اشتباه وارد کرده باشید، کافی است همان یک رویداد را اصلاح کنید؛ بهای تمامشده، سود باز، سود تحققیافته، معاملهٔ ژورنال و منحنی سرمایه همه با هم درست میشوند.
سیزده نوع رویداد وجود دارد. لازم نیست همه را بلد باشید — بیشتر کاربران فقط با پنجتای اولش کار دارند.
| رویداد | کِی ثبتش میکنید | چه چیزی میخواهد |
|---|---|---|
| واریز | پول وارد حساب شد | مبلغ |
| برداشت | پول از حساب خارج شد | مبلغ |
| خرید | سهم یا قرارداد خریدید | نماد، تعداد، قیمت هر واحد، کارمزد |
| فروش | فروختید یا فروش تعهدی باز کردید | نماد، تعداد، قیمت هر واحد، کارمزد |
| کارمزد | هزینهای جدا از معامله | مبلغ |
| تنظیم موجودی | اصلاح تا برابر شدن با صورتحساب کارگزاری | مبلغ (منفی هم میشود) |
| بلوکه وجه تضمین | بخشی از نقد برای فروش تعهدی قفل شد | مبلغ |
| آزادسازی وجه تضمین | همان قفل باز شد | مبلغ |
| انقضا | اختیار بیارزش سررسید شد | نماد |
| اعمال | اختیارِ خریداریشده را اجرا کردید | نماد، تعداد، کارمزد تحویل سهم |
| تخصیص | اختیارِ فروختهشده به شما تخصیص خورد | نماد، تعداد، کارمزد تحویل سهم |
| تسویهٔ نقدی | قرارداد نقدی تسویه شد | نماد، تعداد، قیمت تسویهٔ هر واحد |
| مجمع / افزایش سرمایه | سهم جایزه یا حق تقدم به پوزیشن اضافه شد | نماد، تعداد سهام جدید، قیمت هر سهم |
اثر هرکدام روی موجودی نقد از قبل معلوم است و همانجا محاسبه و ذخیره میشود:
ثبت یک رویداد، قدمبهقدم
دکمهٔ ثبت رویداد یک فرم باز میکند که بالایش نوع رویداد را انتخاب میکنید. بسته به نوع، فیلدهای لازم عوض میشوند — برای «واریز» فقط مبلغ میخواهد و برای «خرید» نماد و تعداد و قیمت.
- سبد را انتخاب کنید. اگر یک سبد بیشتر ندارید، از قبل انتخاب شده است.
- نماد را بنویسید. با نوشتن چند حرف، فهرست پیشنهاد باز میشود و هم نماد پایه و هم قراردادهای اختیار را در بر میگیرد. بعد از انتخاب، زیر فیلد نوشته میشود چه چیزی شناسایی شده: نوع ابزار، دارایی پایه، اندازهٔ قرارداد، قیمت اعمال و سررسید.
- اگر نماد در فهرست ما نباشد پیام «این نماد در فهرست ما نیست» میآید و آنوقت خودتان نوع ابزار و اندازهٔ قرارداد را مشخص میکنید. رویداد ثبت میشود، ولی چون قیمت زندهای برایش نداریم، پوزیشنش به بهای تمامشده ارزشگذاری میماند.
- تعداد و قیمت هر واحد (ریال). برای اختیار، تعداد یعنی تعداد قرارداد نه تعداد برگه؛ ضرب در اندازهٔ قرارداد خودکار انجام میشود.
- کارمزد (ریال) خودکار از نرخهای رسمی حساب میشود. اگر کارگزاریتان عدد دیگری داده، دستی عوضش کنید.
- تاریخ (شمسی) و ساعت. تاریخ واقعی اجرا را بزنید، نه تاریخ امروز — همهٔ محاسبات بر اساس همین زمان مرتب میشوند.
- یادداشت (اختیاری) برای خودتان، مثلاً «نصف پوزیشن، بعد از افت 3٪».
اگر بخواهید سهمی را بفروشید که خریدش را ثبت نکردهاید، ثبت رد میشود با این پیام: «موجودی این نماد برای فروش کافی نیست. اگر خرید قبلی را ثبت نکردهاید، اول آن را وارد کنید.» این همان دلیلی است که ثبت دارایی اولیه اولین کار هر کسی است که از قبل دارایی دارد.
از صفحهٔ استراتژی هم میشود مستقیم رویداد ساخت: در نمودار سود و زیان استراتژی دکمهٔ ثبت در سبد پاهای استراتژی را بهصورت رویداد پیشنهاد میدهد و شما فقط قیمت و تاریخ واقعی را تأیید میکنید. لینک دوطرفه میماند، پس بعداً معلوم است این معامله از کدام استراتژی آمده.
جدول پوزیشنها
تب پوزیشنها وضعیت فعلی را نشان میدهد: هر نماد یک سطر، با قیمت زنده. وقتی بازار باز است هر 20 ثانیه بهروز میشود و بعد از بسته شدن بازار فاصلهاش بلندتر میشود.
| ستون | چه میگوید |
|---|---|
| نماد | سهم یا قرارداد. زیرش نام سبد و برای اختیار، دارایی پایه. |
| نوع | سهم، صندوق، اختیار خرید یا اختیار فروش. |
| تعداد | برای اختیار، تعداد قرارداد؛ منفی یعنی فروش تعهدی. |
| میانگین | بهای تمامشدهٔ هر واحد، با کارمزد خرید. |
| قیمت | آخرین قیمت بازار. اگر بازار بسته باشد، قیمت پایانی آخرین روز. |
| ارزش روز | قیمت × تعداد × اندازهٔ قرارداد. |
| سود باز | ارزش روز منهای بهای تمامشده — هنوز محقق نشده. |
| امروز | تغییر نسبت به قیمت پایانی دیروز. |
| تحققیافته | سودی که با فروش قبلاً قفل شده و دیگر تغییر نمیکند. |
| وزن | سهم این پوزیشن از کل اکسپوژر سبد. |
| ورود | تاریخ اولین رویدادی که این پوزیشن را باز کرد. |
کلید بستهشدهها پایین جدول، پوزیشنهایی را که تعدادشان به صفر رسیده هم نشان میدهد — برای وقتی میخواهید سود تحققیافتهٔ نمادی را ببینید که دیگر ندارید.
روی موبایل همین جدول به شکل کارت درمیآید تا مجبور به اسکرول افقی نشوید؛ همان اعداد، با چیدمان دیگر.
بهای تمامشده: میانگین موزون یا FIFO
وقتی یک سهم را در چند نوبت و چند قیمت میخرید و بعد بخشی را میفروشید، این سؤال پیش میآید: سود این فروش را با کدام قیمت خرید حساب کنیم؟ دو جواب رایج هست و هر سبد میتواند جواب خودش را داشته باشد.
| روش | چطور حساب میکند | کِی انتخابش کنید |
|---|---|---|
| میانگین موزون | همهٔ خریدها یک میانگین میسازند و هر فروش از همان میانگین کم میشود. | پیشفرض. همان چیزی که صورتحساب کارگزاری نشان میدهد، پس اعداد شما با پنل کارگزاری میخواند. |
| FIFO (اولوارد، اولخارج) | قدیمیترین خرید اول فروخته میشود. | وقتی میخواهید بدانید دقیقاً کدام خرید بسته شد — مثلاً برای جدا کردن پوزیشن بلندمدت از نوسانگیری روی همان نماد. |
عوض کردن روش، اعداد گذشته را هم دوباره حساب میکند، چون همهچیز از رویدادها ساخته میشود. پس اگر وسط راه نظرتان عوض شد چیزی خراب نمیشود.
چرخهٔ عمر اختیار: انقضا، اعمال، تخصیص، تسویه
سهم فقط خریده و فروخته میشود، ولی قرارداد اختیار راههای دیگری هم برای بسته شدن دارد و هرکدام اثر متفاوتی روی سبد میگذارند.
دو نکتهٔ عملی:
- اعمال و تخصیص خودشان سهم پایه را ثبت میکنند. وقتی «اعمال» یک اختیار خرید را ثبت میکنید، علاوه بر بسته شدن قرارداد، یک خرید سهم پایه در قیمت اعمال هم ساخته میشود. لازم نیست خودتان دوباره واردش کنید، و اگر رویداد اعمال را حذف کنید آن خرید هم با آن میرود.
- روز بعد از سررسید یک نوار پیشنهاد بالای صفحه میآید. برای هر قراردادی که سررسیدش گذشته و هنوز در سبد باز است، میگوید در سود بوده یا نه و دکمههای ثبت تخصیص و انقضا را جلویتان میگذارد. اگر خودتان همان روز ثبت میکنید، این پیشنهاد را از تنظیمات خاموش کنید.
برای اینکه بدانید یک قرارداد در سررسید در سود بوده یا نه، تب سررسیدها همین را از قبل حساب کرده است.
گروهها: پاهای یک استراتژی کنار هم
یک استراتژی دوپایه مثل کال اسپرد، دو پوزیشن جدا در جدول پوزیشنهاست، ولی یک تصمیم بوده. تب گروهها پاهایی را که از یک استراتژی ثبت شدهاند کنار هم میگذارد و سود و زیان کل استراتژی را یکجا نشان میدهد — نه پا به پا.
گروهبندی از روی همان لینکی ساخته میشود که موقع «ثبت در سبد» بین استراتژی و رویدادها برقرار شد. اگر رویدادها را دستی وارد کرده باشید، در گروهها نمیآیند؛ در جدول پوزیشنها سر جایشان هستند.
منحنی سرمایه و دو عدد بازدهی
تب منحنی نشان میدهد ارزش سبد در طول زمان چه کرده. هر شب بعد از بسته شدن بازار یک نقطه ثبت میشود، پس منحنی از روی قیمت پایانی هر روز ساخته میشود نه از روی نوسان لحظهای.
بالای نمودار چهار عدد هست:
| عدد | چه میگوید |
|---|---|
| سود و زیان دوره | تغییر خالص ارزش سبد در بازهٔ انتخابی. |
| بازدهی زمانوزنی | بازدهی سبد وقتی اثر واریز و برداشت خنثی شده باشد. |
| بازدهی پولوزنی | بازدهیای که واقعاً نصیب پول شما شده، با در نظر گرفتن اینکه هر مبلغ چه زمانی وارد شد. |
| بیشترین افت | بدترین ریزش از یک سقف تا کف بعدیاش. عددی که میگوید بدترین دورهٔ این سبد چقدر سخت بوده. |
این دو عدد بازدهی معمولاً با هم فرق دارند و همان اختلاف، خودش یک پیام است:
روی همان نمودار میتوانید شاخص کل را هم روشن کنید تا ببینید سبد شما نسبت به بازار چه کرده. اگر لازم شد، دکمهٔ بازسازی منحنی کل تاریخچه را از روی رویدادها از نو میسازد — مثلاً بعد از اینکه رویدادهای قدیمی را اصلاح کردهاید.
سررسیدها
تب سررسیدها فقط قراردادهای اختیار باز را نشان میدهد، مرتبشده بر اساس نزدیکی سررسید. برای هر قرارداد میگوید چند روز مانده، قیمت اعمال چند است، قیمت فعلی پایه چند است و قرارداد در سود، سربهسر یا خارج از سود است.
کاربردش این است که هفتهٔ آخر هر ماه یک نگاه به این تب بیندازید و بدانید کدام قرارداد احتمالاً تخصیص میخورد و برای کدام باید نقد یا سهم آماده داشته باشید. قراردادی که قیمت پایه تا یک درصد بالا یا پایین قیمت اعمالش باشد «سربهسر» شمرده میشود — همان قاعدهای که در کل سایت به کار میرود.
اکسپوژر و یونانیهای سبد
اکسپوژر یعنی چقدر از پول شما در معرض حرکت بازار است. تب اکسپوژر به یک سؤال جواب میدهد: پول شما واقعاً کجاست و به چه چیزی حساس است. اول چهار عدد کلی میآید — ارزش خرید، تعهد فروش، وجه تضمین بلوکه و نقد آزاد — و بعد فهرستی از داراییهای پایه با سهم هرکدام از کل اکسپوژر. اگر بیش از نیمی از اکسپوژر روی یک نماد باشد، هشدار تمرکز میگیرید.
برای هر دارایی پایه که قرارداد اختیار داشته باشید، چهار عدد «یونانی» هم حساب میشود. یونانیها اعداد حساسیتاند: میگویند ارزش قرارداد با حرکت پایه، گذشت زمان یا تغییر نوسان چقدر عوض میشود. اینها از بلکشولز با نوسان ضمنی هر قرارداد میآیند و همان مدلی است که ماشین حساب اختیار معامله استفاده میکند.
| عدد | چه میگوید |
|---|---|
| دلتای خالص | کل پوزیشنهای شما روی این پایه، به زبان «چند سهم». مثبت یعنی از بالا رفتن پایه سود میکنید. |
| ارزش دلتا | همان دلتا ضرب در قیمت پایه — یعنی به ریال چقدر در معرض حرکت آن نماد هستید. |
| گامای خالص | سرعت تغییر دلتا. گامای بزرگ یعنی با یک حرکت کوچکِ پایه، اکسپوژر شما بهسرعت عوض میشود. |
| تتای خالص | اثر گذشت یک روز، به ریال. مثبت یعنی زمان به نفع شماست (فروشندهٔ خالص)، منفی یعنی هر روز بیحرکتی هزینه دارد. |
| وگای خالص | اثر یک واحد تغییر در نوسان ضمنی، به ریال. |
تتا برای فروشندهٔ اختیار از همه کاربردیتر است: عددی است که میگوید اگر هیچ اتفاقی نیفتد، فردا چقدر جلو هستید. اگر یونانیها برایتان تازهاند، راهنمای ماشین حساب تکتکشان را با مثال توضیح داده است.
حالت ریسک در پرتفوی در یک نگاه همین اکسپوژر را به شکل منحنی نشان میدهد: اگر همهٔ داراییهای پایه با هم چند درصد بالا یا پایین بروند، سود باز شما چه میشود.
ایمپورت اکسل کارگزاری
اگر گردش معاملات را از کارگزاری گرفتهاید، دکمهٔ ایمپورت اکسل بالای صفحه کار ثبت دستی را حذف میکند. فرمتهای xlsx، xls و csv پشتیبانی میشوند.
- فایل را بدهید. سطر عنوان خودکار پیدا میشود.
- ستونها را نگاشت کنید: نماد، نوع معامله، تعداد و قیمت اجباریاند؛ تاریخ، ساعت و کارمزد اختیاری.
- نگاشت را با یک نام (مثلاً نام کارگزاری) ذخیره کنید تا دفعهٔ بعد یک کلیک باشد.
- پیشنمایش را نگاه کنید. سطرهای مشکلدار با دلیل مشخص میشوند: «نماد خالی»، «تعداد نامعتبر»، «تاریخ نامعتبر» یا «نوع معامله نامشخص».
- سبد مقصد را انتخاب کنید و ثبت کنید.
سه چیز که خوب است بدانید:
- در ستون «نوع معامله» فقط مقادیر خرید و فروش شناسایی میشوند.
- سطرهایی که قبلاً از همین فایل ثبت شدهاند دوباره ثبت نمیشوند، پس ایمپورت تکراری بیخطر است.
- هر ایمپورت یک دسته است و از فهرست ایمپورتهای قبلی با یک کلیک برگشتپذیر است.
بعضی کارگزاریها حجم اختیار را بهجای تعداد قرارداد، به تعداد برگه گزارش میکنند. برای همین یک گزینه هست که هر سطر اختیار را بر اندازهٔ قرارداد تقسیم کند.
ایمپورت فقط خرید و فروش میآورد. واریز و برداشت در گردش معاملات نیست، پس بعد از ایمپورت باید موجودی نقد را خودتان تنظیم کنید — یک «واریز» به اندازهٔ پولی که آوردهاید، یا یک «تنظیم موجودی» تا عدد دقیقاً با کارگزاری بخواند. بدون این کار نقد سبد منفی میماند.
تنظیمات پرتفوی
از آیکون بالای صفحه. پیشفرضها طوری انتخاب شدهاند که بدون تغییر هم نتیجهٔ درست بگیرید.
| تنظیم | پیشفرض | چه میکند و کِی عوضش کنید |
|---|---|---|
| واحد نمایش | ریال | فقط شکل نمایش اعداد را عوض میکند. ورود و ذخیره همیشه به ریال است، پس عوض کردنش هیچ عددی را در دیتابیس تغییر نمیدهد. اگر ارقام بلند اذیتتان میکند روی تومان بگذارید. |
| روش بهای تمامشده برای سبدهای جدید | میانگین موزون | میانگین موزون همان چیزی است که صورتحساب کارگزاری نشان میدهد، پس پیشفرض است. FIFO وقتی معنی دارد که بخواهید بدانید دقیقاً کدام خرید فروخته شد. روش هر سبد را جداگانه هم میشود در تب «سبدها» عوض کرد. |
| پیشنهاد انقضا بعد از سررسید | روشن | روز بعد از سررسید، برای قراردادی که هنوز باز مانده یک پیشنهاد بالای صفحه میآید تا انقضا یا اعمال را با یک کلیک ثبت کنید. اگر خودتان همان روز ثبت میکنید، خاموشش کنید. |
| آستانهٔ معاملهٔ انتقامی (دقیقه) | 15 | مربوط به ژورنال است: اگر معاملهای در این فاصله پس از بستن یک معاملهٔ زیانده باز شود، نشانهٔ «ورود سریع پس از زیان» میگیرد. عدد صفر خاموشش میکند. |
| حداکثر زیان روز (ریال) | خالی | سقفی که خودتان تعیین میکنید. اگر معاملهای بعد از رد شدن زیان روز از این عدد باز شود، در ژورنال نشانه میگیرد. خالی یعنی خاموش. |
پایین همان پنل، بخش دادههای شما است: خروجی گرفتن از کل دفتر، بازسازی پوزیشنها، و حذف کامل دفتر معاملات که برای تأیید از شما میخواهد کلمهٔ «حذف» را بنویسید.
ویرایش، حذف و بازسازی
تب تاریخچه همهٔ رویدادها را به ترتیب زمان نشان میدهد و میشود بر اساس سبد، نوع رویداد و نماد فیلترشان کرد. هر سطر یک منو دارد:
- ویرایش — همان فرم ثبت باز میشود، پر شده. نسخهٔ قبلی در تاریخچهٔ همان رویداد میماند و قابل دیدن است.
- حذف — رویداد کنار میرود ولی واقعاً پاک نمیشود، پس قابل بازگرداندن است.
- تاریخچهٔ تغییرات — هر نسخهٔ قبلی این رویداد، با زمان تغییر.
هر ویرایش یا حذف، همهٔ چیزهای وابسته را از نو میسازد: پوزیشن، بهای تمامشده، معاملهٔ ژورنال و نقد. اگر جایی حس کردید عددی با رویدادها نمیخواند، دکمهٔ بازسازی پوزیشنها در تنظیمات همهچیز را از صفر دوباره حساب میکند.
محدودیتها
- فقط آنلاین و با ورود به حساب. برخلاف میزکار و استراتژیها، دفتر معاملات روی سرور نگه داشته میشود، پس بدون اینترنت در دسترس نیست. در عوض روی هر دستگاهی که واردش شوید همان است.
- تعداد صحیح. تعداد سهم و قرارداد عدد صحیح است. برای بازار سهام و اختیار ایران این محدودیتی نیست.
- همهچیز به ریال. واحد نمایش را میشود تومان کرد، ولی مبنای ذخیره همیشه ریال است.
- نماد خارج از فهرست ما قیمت زنده ندارد. ثبت میشود و در حسابها میآید، ولی به بهای تمامشده ارزشگذاری میماند.
- گروهها فقط برای رویدادهای آمده از استراتژی. رویداد دستی در تب گروهها نمیآید.
جمعبندی
پرتفوی یک قاعدهٔ ساده دارد: هر اتفاق مالی را یک بار ثبت کنید، بقیهاش خودش ساخته میشود. اگر از قبل دارایی دارید، از ثبت دارایی اولیه شروع کنید تا موجودی نقد و پوزیشنها از همان روز اول درست باشند. بعد از آن، ثبت هر معامله کمتر از ده ثانیه وقت میگیرد.
وقتی چند هفته داده جمع شد، ارزش واقعیاش در ژورنال پیدا میشود: آنجا همین معاملات به این سؤال جواب میدهند که کدام ستاپ برای شما کار میکند و کجا خودتان جلوی خودتان را میگیرید. معنی شاخصهایی مثل R و انتظار ریاضی هم در مقالهٔ شاخصهای عملکرد آمده است.