قیمت اعمال (Strike Price) قیمتی است که دارندهٔ قرارداد اختیار میتواند دارایی پایه را بر اساس آن بخرد یا بفروشد. این عدد در لحظهٔ بسته شدن قرارداد تعیین میشود و تا سررسید ثابت میماند، و همان است که مشخص میکند قرارداد در سود است یا در زیان. این مقاله میگوید قیمت اعمال چطور با قیمت بازار میسنجد، چرا «در سود بودن» با «سود کردن» یکی نیست، در یک سررسید چند قیمت اعمال وجود دارد، و انتخاب میان آنها به چه چیزی بستگی دارد.
قیمت اعمال چیست
قیمت اعمال قیمتی است که خرید یا فروش دارایی پایه بر مبنای آن انجام میگیرد. طرفین قرارداد از پیش روی آن توافق میکنند و تا پایان عمر قرارداد ثابت میماند:
- خریدار اختیار خرید میتواند دارایی پایه را به قیمت اعمالِ توافقشده از فروشنده بخرد، و فروشنده متعهد است تعداد مشخصی از دارایی پایه را در روز اعمال با همان قیمت تحویل دهد.
- خریدار اختیار فروش میتواند دارایی پایه را به قیمت اعمالِ توافقشده بفروشد، و فروشنده متعهد است آن را با همان قیمت تحویل بگیرد.
تنها چیزی که این عدد را جابهجا میکند، اقدام شرکتی است — تقسیم سود یا افزایش سرمایه، که هم قیمت اعمال و هم اندازهٔ قرارداد را تعدیل میکند.
در سود و در زیان
قیمت اعمال مستقیماً تعیین میکند که قرارداد «در سود» (In the Money) است یا «در زیان» (Out of the Money):
- اختیار خرید وقتی قیمت فعلی دارایی بالاتر از قیمت اعمال باشد در سود است؛ اگر پایینتر باشد در زیان است و ارزش ذاتی ندارد.
- اختیار فروش وقتی قیمت فعلی دارایی پایینتر از قیمت اعمال باشد در سود است؛ اگر بالاتر باشد در زیان است.
دو مثال، و آنچه در آنها جا میماند
فرض کنید یک اختیار خرید دارید که به شما اجازه میدهد سهم شرکت «الف» را به قیمت اعمال 100 تومان بخرید و قیمت فعلی بازار 120 تومان است. میتوانید از حق خود استفاده کنید، سهم را 100 تومان بخرید و بلافاصله 120 تومان بفروشید.
در سمت مقابل، اختیار فروشی که به شما اجازه میدهد سهم شرکت «ب» را به قیمت اعمال 150 تومان بفروشید در حالی که بازار 130 تومان است، همان الگو را در جهت معکوس دارد.
در هر دو حالت اختلاف 20 تومان است — ولی این عدد سود شما نیست.
آن 20 تومان ارزش ذاتی است. پرمیومی که برای خرید قرارداد پرداختهاید از آن کم میشود و برنمیگردد. اگر پرمیوم 25 تومان بوده باشد، قرارداد «در سود» است ولی شما در مجموع 5 تومان زیان کردهاید. «در سود بودن» یک وضعیت است، نه یک نتیجه.
نقطهٔ سربهسر کجاست
از همینجا معلوم میشود که نقطهٔ سربهسر روی قیمت اعمال نیست: برای خریدار اختیار خرید، به اندازهٔ پرمیوم بالاتر از آن است و برای خریدار اختیار فروش، به اندازهٔ پرمیوم پایینتر.
در هر سررسید، چند قیمت اعمال
در هر دورهٔ معاملاتی که برای یک دارایی پایه معرفی میشود، چندین قرارداد وجود دارد که هر کدام قیمت اعمال متفاوتی دارند — از قیمتهایی بهمراتب پایینتر از قیمت فعلی سهم تا قیمتهایی بهمراتب بالاتر.
بسته به تحلیلتان از جهت و قدرت روند سهم پایه، میتوانید در هر کدام از این قراردادها موقعیت خرید یا فروش بگیرید. برای دیدن دورههای معاملاتی و قراردادهای هر دوره از زنجیرهٔ قراردادها استفاده کنید؛ نحوهٔ خواندن این جدول در راهنمای زنجیره آمده است.
در سود بودن، نسبی است
یک نکتهٔ ساده که زیاد اشتباه گرفته میشود: در یک لحظهٔ واحد و با یک قیمت واحد برای سهم پایه، بعضی قراردادها در سودند و بعضی در زیان.
چرا اعمالِ دورتر ارزانتر است
هرچه قیمت اعمال از قیمت فعلی سهم دورتر باشد، پرمیوم کمتری دارد. این تخفیف نیست — بهای احتمالِ کمترِ رسیدن به آن قیمت تا سررسید است.
نوسانپذیری همین را جابهجا میکند: وقتی بازار پرنوسانتر میشود، رسیدن به قیمتهای دور محتملتر به نظر میرسد و ارزش زمانی همان قراردادهای دور هم بالا میرود.
انتخاب قیمت اعمال
انتخاب قیمت اعمال یکی از تعیینکنندهترین تصمیمهای معاملات اختیار است و سه ورودی دارد:
اگر انتخاب اشتباه بود
قیمت اعمالِ قراردادی که دارید عوض نمیشود. آنچه میتوانید عوض کنید، خودِ قرارداد است.