IV Percentile چیست و چرا برای معاملهگر آپشن مهم است؟
IV Percentile (یا IVP / صدک نوسان ضمنی) به شما میگوید چند درصد از روزهای یک سال گذشته، نوسان ضمنی (IV) پایینتر از مقدار امروز بوده است. عدد بین ۰ تا ۱۰۰ است؛ هرچه بالاتر باشد، IV امروز نسبت به تاریخچه «گرانتر» تلقی میشود.
تصور کنید میخواهید بدانید آیا پرمیوم اختیارهای یک نماد پایه نسبت به گذشته بالاست یا پایین. IV Percentile دقیقاً به این سؤال جواب میدهد — نه با یک IV خام، بلکه با مقایسه IV امروز با همه روزهای سال گذشته.
نکته مهم: در آپشنباز IV Percentile روی نماد پایه (WIV — میانگین وزنی IV زنجیره) محاسبه میشود، نه روی هر قرارداد جداگانه. همه call و put یک نماد پایه، IVP یکسانی دارند.
تعریف صدک (Percentile)
در آمار، صدک مقداری است که درصد مشخصی از مشاهدات از آن کمترند. مثلاً اگر IV Percentile برابر ۸۰ باشد، یعنی IV امروز از ۸۰٪ روزهای سال گذشته بالاتر بوده — فقط ۲۰٪ روزها IV بالاتری داشتهاند.
تفاوت IV Percentile و IV Rank
هر دو IV فعلی را با یک سال گذشته مقایسه میکنند، اما زاویه دید متفاوت است:
| شاخص | سؤالی که جواب میدهد | منطق خلاصه |
|---|---|---|
| IV Rank | IV امروز کجای بازه کمینه–بیشینه سال قرار دارد؟ | موقعیت IV بین پایینترین و بالاترین WIV سال (۰ = کف، ۱۰۰ = سقف) |
| IV Percentile | IV امروز از چند درصد روزها بالاتر است؟ | سهم روزهایی که WIV آنها < WIV امروز بوده (۰ = همه بالاتر، ۱۰۰ = همه پایینتر) |
گاهی IVR و IVP نزدیک هماند، اما در توزیعهای نامتقارن (مثلاً IV مدتها پایین بوده و ناگهان جهش کرده) تفاوت معنادار پیدا میکنند. برای تصویر کاملتر، هر دو را همزمان ببینید.
کاربرد IV Percentile در معامله
- IVP بالا (مثلاً ≥ ۷۰): بازار نسبت به گذشته انتظار نوسان بالاتری دارد؛ پرمیوم اختیارها معمولاً گرانتر است — فرصت محتمل برای فروش اختیار (کاوردکال، اسپرد اعتباری و …).
- IVP پایین (مثلاً ≤ ۳۰): IV امروز از اکثر روزهای سال پایینتر است؛ پرمیوم ارزانتر — فرصت محتمل برای خرید اختیار (لانگ call/put، استراتژیهای وابسته به افزایش IV).
- مقایسه نمادها: دو نماد پایه با IV خام مشابه ممکن است IVP متفاوت داشته باشند؛ IVP برای مقایسه «ارزان/گران بودن نسبی» مناسبتر است.
- مدیریت ریسک: IVP بالا یعنی بازار برای نوسان بیشتر قیمتگذاری کرده — در فروش اختیار، حاشیه امن بیشتری لازم است.
یک مثال ساده
فرض کنید IV Percentile نماد پایه خودرو برابر ۷۵ است. یعنی WIV امروز از ۷۵٪ روزهای سال گذشته بالاتر بوده — فقط ۲۵٪ روزها IV بالاتری داشتهاند.
تفسیر:
- نوسان ضمنی نسبتاً بالاست و بازار انتظار نوسان بیشتری دارد.
- قیمت اختیارها احتمالاً بالاتر از حد معمول است.
- استراتژیهای فروش اختیار جذابتر به نظر میرسند — اما رویدادهای آتی (مجمع، اخبار، سررسید) را هم در نظر بگیرید.
فرمول محاسبه IV Percentile
- Periods Lower: تعداد روزهای سال گذشته که WIV کمتر از WIV امروز بوده (روز جاری در شمارش نیست).
- Total Periods: تعداد کل روزهای دارای داده در بازه یکساله (معمولاً حدود ۳۶۵ روز).
مراحل محاسبه
- WIV امروز نماد پایه را مشخص کنید.
- دادههای تاریخی WIV را برای یک سال گذشته جمع کنید.
- روزهایی که WIV آنها کمتر از WIV امروز بوده را بشمارید.
- نتیجه را بر تعداد کل روزها تقسیم و در ۱۰۰ ضرب کنید.
مثال عددی: WIV امروز ۳۰٪ است. در ۱۰ روز نمونه، ۶ روز WIV کمتر از ۳۰ داشتهاند:
IV Percentile = (6 / 10) × 100 = 60%
یعنی IV امروز از ۶۰٪ دادههای تاریخی بالاتر است.
محاسبه IV Percentile در آپشنباز
در آپشنباز IV Percentile بهصورت خودکار برای هر نماد پایه محاسبه میشود:
- مبنای محاسبه: WIV (میانگین وزنی IV زنجیره قراردادهای فعال)
- بازه تاریخی: ۳۶۵ روز گذشته
- حداقل داده: اگر کمتر از ۳۰ روز تاریخچه WIV موجود باشد، مقدار
nullنمایش داده میشود - نمایش: در جزئیات نماد پایه (کنار IV Rank) و در نمودار یکساله نوسان ضمنی
IV Rank (IVR) همزمان با IV Percentile محاسبه میشود — IVR موقعیت در بازه min/max را نشان میدهد، IVP سهم روزهای پایینتر را.
استفاده در فرمولنویسی دیدهبان
در دیدهبان آپشن میتوانید IV Percentile را مستقیم در فرمولهای ستون و فیلتر به کار ببرید. فیلد مربوطه روی آبجکت نماد پایه (ua) است:
ua.ivPercentile— IV Percentile نماد پایه (۰–۱۰۰؛nullاگر تاریخچه کافی نباشد)ua.ivRank— IV Rank همان نماد (مکمل IVP)
برای ساخت فرمول، به دیدهبان آپشن بروید، یا از طریق میزکار باکس دیدهبان اضافه کنید؛ سپس را بزنید. جزئیات فیلدها و توابع در راهنمای فرمولنویسی آمده است.
مثال: ستون — نمایش IVP با رنگ
ستون سفارشی که IV Percentile را با رنگ سبز/قرمز/خاکستری نشان میدهد و در tooltip هر دو IVR و IVP را میآورد:
مثال: فیلتر — نمادهای با IV Percentile پایین
فقط قراردادهایی که نماد پایهشان IVP ≤ ۳۰ دارد — یعنی WIV امروز از اکثر روزهای سال پایینتر است (مناسب جستوجوی فرصت خرید اختیار):
مثال: فیلتر — نمادهای با IV Percentile بالا
قراردادهایی که نماد پایه IVP ≥ ۷۰ دارد — WIV امروز از ۷۰٪ روزهای گذشته بالاتر است (مناسب جستوجوی فرصت فروش اختیار):
فرمولها در کتابخانه شخصی ذخیره میشوند. میتوانید هر فرمول را بهعنوان یا ستون سفارشی به دیدهبان اضافه کنید.
مزایا و محدودیتها
مزایا
- ساده و قابل تفسیر — یک عدد ۰ تا ۱۰۰
- مقایسه تاریخی واقعی (تعداد روزها، نه فقط min/max)
- قابل استفاده در فیلتر و ستون دیدهبان با
ua.ivPercentile - مکمل خوب IV Rank
محدودیتها
- بر اساس دادههای گذشته است — تضمین آینده نیست
- روی نماد پایه است، نه هر strike یا سررسید جداگانه
- عوامل بنیادی و اخبار را پوشش نمیدهد
- در شرایط بازار غیرعادی ممکن است سیگنال گمراهکننده بدهد
- اگر تاریخچه WIV کمتر از ۳۰ روز باشد، مقدار
nullاست
جمعبندی
IV Percentile میگوید IV امروز نسبت به چند درصد روزهای سال گذشته بالاتر است — ابزاری ساده برای تشخیص «گران یا ارزان بودن» نوسان ضمنی نماد پایه. IVP بالا معمولاً به نفع فروشنده اختیار و IVP پایین به نفع خریدار است.
در آپشنباز IV Percentile روی WIV نماد پایه محاسبه میشود و در جزئیات نماد و فرمولنویسی دیدهبان (ua.ivPercentile) در دسترس است. برای تصمیمگیری دقیقتر، آن را همراه IV Rank و سایر ابزارها استفاده کنید.
پیشنهاد مطالعه: IV Rank · چرا IVR و IVP را همزمان ببینیم؟ · راهنمای فرمولنویسی — فیلدهای ua