چرا بهتر است از IV Rank و IV Percentile همزمان استفاده کنیم

چرا IV Rank و IV Percentile را همزمان ببینیم؟ تفاوت IVR و IVP، مثال عددی، ماتریس تفسیر و فیلتر همزمان در دیده‌بان آپشن‌باز.

نویسنده: آپشن بازتاریخ انتشار: 1403/02/01آخرین به‌روزرسانی: 1405/05/2517 دقیقه مطالعه
اشتراک‌گذاری:

IV Rank و IV Percentile — استفاده همزمان

IV Rank و IV Percentile هر دو نوسان امروز را با یک سال گذشته می‌سنجند، ولی از دو زاویه — و گاهی حرف متضاد می‌زنند. یکی می‌گوید «پایین»، دیگری «بالا»، با همان یک دادهٔ واحد. آن لحظه، لحظه‌ای است که دیدن هر دو ضروری می‌شود.

این مقاله سه حالت واقعی را با عدد نشان می‌دهد که این دو از هم جدا می‌شوند، و یک ماتریس تفسیر می‌دهد که وقتی هر دو را دیدید چه نتیجه‌ای بگیرید.

چرا IV Rank و IV Percentile را با هم ببینیم؟

IV Rank (IVR) و IV Percentile (IVP) هر دو نوسان ضمنی (IV) امروز را با یک سال گذشته مقایسه می‌کنند — اما از دو زاویه متفاوت. وقتی فقط یکی را ببینید، ممکن است تصویر ناقص بگیرید؛ مخصوصاً وقتی یک روز outlier یا خوشه‌ای از روزهای نزدیک به IV فعلی وجود دارد.

در آپشن‌باز هر دو روی WIV نماد پایه محاسبه می‌شوند و در جزئیات نماد پایه، نمودار یک‌ساله و فرمول‌نویسی دیده‌بان در دسترس‌اند.

چطور خودِ IV و شاخص‌های IVR / IVP را ببینیم؟

روی نماد پایه در دیده‌بان یا زنجیره کلیک کنید تا کارت جزئیات دارایی پایه باز شود. در بخش «نوسان و تحلیل»:

هر سه عدد در یک کارت‌اند کارت جزئیات دارایی پایه — بخش «نوسان و تحلیل» میانگین وزنی تلاطم ضمنی خودِ عدد نوسان دو گیج IVR و IVP تفسیر آن عدد نمودار یک‌سالهٔ نوسان ضمنی مسیر روزانه + کمینه و بیشینه برای دیدن خودِ نوسان، عدد WIV و نمودار یک‌ساله برای تفسیر گران یا ارزان بودنش، دو گیج این عدد نوسان است، نه قیمت سهم — جای اشتباه رایجی است
در کارت جزئیات نماد پایه: عدد WIV خودِ نوسان است، دو گیج تفسیرش می‌کنند، و نمودار یک‌ساله مسیرش را می‌کشد — WIV قیمت سهم نیست.
  • خودِ IV فعلی: ردیف «میانگین وزنی تلاطم ضمنی» (همان WIV) — این عدد نوسان است، نه قیمت سهم
  • شاخص‌ها: دو گیج IV Rank و IV Percentile وضعیت امروز را نسبت به یک سال گذشته نشان می‌دهند
  • نمودار: دکمهٔ «نمودار یک‌ساله نوسان ضمنی» مسیر WIV روزانه را رسم می‌کند؛ در خلاصهٔ نمودار هم آخرین IVR / IVP و کمینه/بیشینهٔ نوسان ضمنی با تاریخ آمده است

پس برای دیدن خودِ IV از عدد WIV و نمودار یک‌ساله استفاده کنید؛ برای تفسیر «گران/ارزان بودن» همان نوسان، گیج‌های IVR و IVP را ببینید.

پیش‌زمینه: IV چرا مهم است؟

نوسان ضمنی (IV) انتظار بازار از نوسان قیمت دارایی پایه را نشان می‌دهد و در مدل بلک-شولز مستقیم روی قیمت اختیار اثر می‌گذارد — IV بالاتر یعنی پرمیوم بالاتر.

چرا اصلاً این عدد مهم است؟ نوسان ضمنی بالاتر انتظار حرکت بزرگ‌تر در مدل بلک‌شولز پرمیوم بالاتر برای هر دو سمت IV بالا معمولاً مناسب‌تر برای فروش اختیار IV پایین معمولاً مناسب‌تر برای خرید اختیار ولی IV خام نمی‌گوید نسبت به گذشته گران است یا ارزان برای همین IVR و IVP لازم‌اند — آن‌ها این عدد را در بافت می‌گذارند
IV مستقیم روی پرمیوم اثر می‌گذارد، ولی عددِ خامش نمی‌گوید نسبت به گذشته گران است یا ارزان — کار IVR و IVP همین است.
  • IV بالا: پرمیوم گران‌تر — معمولاً مناسب‌تر برای فروش اختیار (اگر ریسک را مدیریت کنید)
  • IV پایین: پرمیوم ارزان‌تر — معمولاً مناسب‌تر برای خرید اختیار

اما IV خام نمی‌گوید «نسبت به گذشته» گران است یا ارزان — برای این کار IVR و IVP لازم‌اند.

تفاوت IVR و IVP در یک نگاه

هر کدام به چیز متفاوتی شکننده است IV Rank به یک روزِ پرت حساس است چون همان روز، سقف بازه را می‌سازد یک جهش، ماه‌ها اثر می‌گذارد IV Percentile روزِ پرت فقط یک رأی دارد ولی به خوشهٔ روزهای نزدیک حساس‌تر است پس یکی به شکلِ بازه حساس است و دیگری به تراکمِ داده و در تاریخچه‌های نامتقارن، هر دو خصلت هم‌زمان فعال می‌شوند دیدن هر دو، هزینه‌ای ندارد و همین یک ستون است
IVR به یک روز پرت شکننده است چون همان روز سقف بازه را می‌سازد؛ IVP به خوشهٔ روزهای نزدیک به IV امروز.
شاخص سؤال حساسیت
IV Rank WIV امروز کجای بازه min–max سال است؟ به outlier (یک روز IV خیلی بالا/پایین) حساس است — یک spike می‌تواند IVR را ماه‌ها پایین نگه دارد
IV Percentile IV امروز از چند درصد روزهای سال بالاتر است؟ outlier فقط 1/365 اثر دارد؛ ولی به خوشه روزهای نزدیک به IV فعلی حساس‌تر است
خلاصه: IVR «کف تا سقف» را می‌بیند؛ IVP «چند روز پایین‌تر بوده» را می‌شمارد. هر دو 0–100 هستند؛ 0 = IV خیلی پایین نسبت به سال، 100 = IV خیلی بالا.

مثال کلاسیک: وقتی IVR و IVP قصه متفاوت می‌گویند

WIV فعلی = 60. ده مقدار تاریخی:

حالت یک — یک روز پرت، بازه را کش می‌دهد 100 70 60 ده روز تاریخچه، با یک روز صد IV Rank (60−50)/(100−50) = 20 IV Percentile 8/10 = 80 یکی می‌گوید پایین، دیگری می‌گوید بالا — با یک دادهٔ یکسان
با یک روزِ 100 در تاریخچه، IVR برابر 20 می‌شود و IVP برابر 80 — یک داده، دو نتیجهٔ متضاد.

[100, 50, 70, 59, 50, 50, 50, 50, 50, 50]

IV Rank

IVR = (60 − 50) / (100 − 50) × 100 = 20

IVR فقط 20 است — به نظر می‌رسد IV «پایین» است، چون outlier 100 بازه را کش داده.

IV Percentile

IVP = 8 / 10 × 100 = 80

IVP برابر 80 — یعنی در 80٪ روزها IV زیر 60 بوده. برداشت کاملاً متفاوت: IV فعلی از اکثر روزها بالاتر است.

نتیجه: IVR می‌گوید «نسبتاً پایین»، IVP می‌گوید «نسبتاً بالا». این دقیقاً همان لحظه‌ای است که دیدن هر دو ضروری می‌شود.

ادامه مثال — وقتی outlier از بازه خارج می‌شود

بعد از گذشت زمان، 100 از تاریخچه حذف می‌شود. داده‌ها: [50, 70, 59, 50, 50, 50, 50, 50, 50, 60] و WIV فعلی = 61 (فقط +1).

حالت دو — عدد می‌پرد، بی‌آنکه چیزی شده باشد دیروز IV 60 IVR 20 امروز IV 61 IVR 55 نوسان فقط یک واحد بالا رفت — ولی IVR از بیست به پنجاه و پنج جهید چون روزِ صد از پنجرهٔ یک‌ساله بیرون رفت و سقف بازه شد هفتاد یعنی عدد به‌خاطر تغییرِ تاریخچه پرید، نه به‌خاطر امروز IVP هم بالا رفت، ولی از هشتاد به نود — ملایم‌تر
با خروج روزِ پرت از پنجرهٔ یک‌ساله، IVR از 20 به 55 می‌پرد در حالی که IV فقط یک واحد بالا رفته — عدد به‌خاطر تغییرِ تاریخچه پرید، نه به‌خاطر امروز.
  • IVR: (61−50)/(70−50)×100 = 55 (از 20 جهید به 55!)
  • IVP: 9/10×100 = 90 (از 80 به 90)

IV تقریباً ثابت ماند، اما IVR جهش کرد — چون سقف بازه از 100 به 70 رسید. IVP هم بالا رفت ولی ملایم‌تر.

حرکت کوچک IV، تغییر بزرگ IVP

داده‌ها: [70, 59, 50, 50, 50, 50, 50, 50, 60, 61] — WIV فعلی = 58 (−3 نسبت به قبل).

حالت سه — حرکت کوچک، واکنش بزرگ شش روز درست نزدیک هم — یک خوشه IV سه واحد پایین آمد IVR پانزده واحد افت کرد ولی IVP سی واحد افت کرد — دو برابر چون IV از وسط یک خوشه رد شد و چند روز را یک‌جا پشت سر گذاشت
وقتی چند روز درست نزدیک IV امروز جمع شده‌اند، یک حرکت 3 واحدی می‌تواند IVP را 30 واحد جابه‌جا کند — چون IV از وسط یک خوشه رد می‌شود.
  • IVR: (58−50)/(70−50)×100 = 40 (کاهش 15)
  • IVP: 6/10×100 = 60 (کاهش 30)

چند روز نزدیک به IV فعلی وجود دارد؛ IVP به حرکت کوچک IV واکنش تندتری نشان می‌دهد.

ماتریس تفسیر IVR و IVP

وقتی هر دو را دیدید، چه نتیجه‌ای بگیرید؟ هر دو بالا IV واقعاً در سطح بالای تاریخی — پرمیوم گران هر دو پایین IV واقعاً در سطح پایین — پرمیوم ارزان ناهم‌جهت یکی بالا و دیگری پایین — تاریخچه نامتقارن است بررسی عمیق‌تر لازم است، نه یک تصمیم سریع دو حالت اول تصمیم را ساده می‌کنند و حالت سوم دقیقاً همان جایی است که یک شاخصِ تنها گمراهتان می‌کرد در ناهم‌جهتی، به شاخصی که کمتر تحت تأثیر نقطهٔ پرت است بیشتر تکیه کنید
وقتی هر دو بالا یا هر دو پایین‌اند، تصمیم روشن است. ناهم‌جهتی یعنی تاریخچه نامتقارن است — همان‌جایی که یک شاخص تنها گمراهتان می‌کرد.
IVR IVP تفسیر احتمالی جهت معامله (کلی)
بالا (70 یا بیشتر) بالا (70 یا بیشتر) IV واقعاً در سطح بالای تاریخی — پرمیوم گران فروش اختیار (کاوردکال، اسپرد اعتباری)
پایین (30 یا کمتر) پایین (30 یا کمتر) IV واقعاً در سطح پایین — پرمیوم ارزان خرید اختیار
بالا پایین IV از outlier بالا «فشرده» شده — IVR پایین‌تر از واقعیت احساس می‌شود بررسی عمیق‌تر؛ IVP را جدی‌تر بگیرید
پایین بالا IV از اکثر روزها بالاتر، ولی هنوز far از سقف سال نیست احتیاط در فروش؛ ممکن است IV «تازه» بالا رفته باشد

حتی وقتی IVR و IVP هر دو 100 هستند، IV می‌تواند باز هم بالاتر برود (رکورد جدید) — 100 یعنی «بالاترین در بازه سال»، نه «دیگر بالاتر نمی‌رود».

استفاده در فرمول‌نویسی دیده‌بان

هر دو فیلد روی آبجکت نماد پایه (ua) هستند:

هر دو را در یک ستون بگذارید IVR 20 | IVP 80 یک سلول همین اختلاف، خودش مهم‌ترین اطلاع سلول است اگر فقط یکی را نشان دهید، این نشانه را از دست می‌دهید در فیلتر هم می‌شود روی هم‌جهت بودنشان شرط گذاشت مثلاً فقط نمادهایی که هر دو شاخصشان بالاست و مقدار خالی را جدا هندل کنید — بدون تاریخچهٔ کافی، هیچ‌کدام عدد ندارند
هر دو شاخص را در یک سلول بگذارید: اختلافشان مهم‌ترین اطلاع آن سلول است، و اگر فقط یکی را نشان دهید همان نشانه گم می‌شود.

در دیده‌بان فرمول نویسی را بزنید. راهنمای کامل: فیلدهای ua.

مثال: ستون — نمایش IVR و IVP با رنگ

if (ua.ivRank == null || ua.ivPercentile == null) return ''; let avg = (ua.ivRank + ua.ivPercentile) / 2; return style( 'IVR ' + roundNumber(ua.ivRank, 0) + ' | IVP ' + roundNumber(ua.ivPercentile, 0), avg >= 70 ? '#dc2626' : avg <= 30 ? '#16a34a' : '#6b7280', '', 'IV Rank: ' + roundNumber(ua.ivRank, 0) + ' | IV Percentile: ' + roundNumber(ua.ivPercentile, 0) );

مثال: فیلتر — هر دو بالا (فرصت فروش)

IVR و IVP هر دو 70 یا بیشتر — IV از هر دو زاویه «گران» است:

return ua.ivRank != null && ua.ivPercentile != null && ua.ivRank >= 70 && ua.ivPercentile >= 70;

مثال: فیلتر — هر دو پایین (فرصت خرید)

return ua.ivRank != null && ua.ivPercentile != null && ua.ivRank <= 30 && ua.ivPercentile <= 30;

مثال: فیلتر — واگرایی (IVR پایین، IVP بالا)

IVP بالا ولی IVR پایین — IV از اکثر روزها بالاتر است اما outlier سقف را بالا برده. برای بررسی دستی:

return ua.ivRank != null && ua.ivPercentile != null && ua.ivRank <= 40 && ua.ivPercentile >= 65;

فرمول‌ها را به‌عنوان فیلتر یا ستون سفارشی به دیده‌بان اضافه کنید.

ویدیو

جمع‌بندی

IV Rank و IV Percentile دو زاویه از یک واقعیت‌اند: IV امروز نسبت به یک سال گذشته. IVR به min/max حساس است؛ IVP به تعداد روزهای پایین‌تر. وقتی diverge می‌کنند، دقیقاً همان موقع است که هر دو را ببینید.

خودِ IV (WIV) را در جزئیات نماد پایه و نمودار یک‌ساله نوسان ضمنی ببینید؛ IVR و IVP را از گیج‌های همان کارت یا با ua.ivRank و ua.ivPercentile در دیده‌بان فیلتر و ستون بسازید.

پیشنهاد مطالعه: IV Rank · IV Percentile · راهنمای فرمول‌نویسی

مقالات مرتبط

ساختار زمانی نوسان (IV Term Structure) | چرا هر سررسید نوسان ضمنی خودش را دارد

ساختار زمانی نوسان ضمنی یعنی IV هر سررسید روی محور روز تا سررسید. سه شکل متعارف منحنی و معنایشان، سهم سالانه‌سازی از شیب، قلهٔ رویدادهای تقویمی، ترجمهٔ اختلاف IV به ریال با وگا، و اینکه در آپشن‌باز کجا دیده می‌شود — کارت ساختار زمانی نوسان در صفحهٔ نماد پایه و نشان WIV در زنجیره قراردادها.

از VIX تا IV Rank و IV Percentile | نقشه خواندن تلاطم در آپشن‌باز

تفاوت IV قرارداد، WIV نماد پایه، VIX ایران (شاخص تلاطم کل بازار سهام از میانگین سادهٔ نوسان ضمنی)، IV Rank و IV Percentile — جدول یک‌نگاه و مسیر خواندن از بازار تا قرارداد.

VIX بالا یا پایین؟ انتخاب استراتژی اختیار در رژیم‌های تلاطم

چطور سطح VIX ایران و IV Rank را به خرید یا فروش پرمیوم وصل کنیم؛ چک‌لیست تصمیم در بازار پرتلاطم، آرام و میانی.

راهنمای نمودار VIX ایران در صفحه اول | خواندن درصدها و IV Rank

آموزش نمودار شاخص ترس و تلاطم بازار (VIX ایران) در صفحه اول آپشن‌باز: معنی درصد آخرین تلاطم کل بازار سهام، رتبه IV Rank از 100، کمترین و بیشترین مقدار یک سال و خط امروز.

شاخص VIX چیست؟ دماسنج ترس و انتظار تلاطم بازار

VIX یا شاخص ترس چیست؟ معنی درصد سالانه، سطوح رایج تفسیر، رابطه با قیمت بازار و نسخه ایرانی آپشن‌باز: شاخص تلاطم کل بازار سهام از میانگین سادهٔ نوسان ضمنی اختیارها.

نوسان ضمنی چیست؟ IV و HV در اختیار معامله

راهنمای IV و HV در آپشن — تفاوت نوسان ضمنی و تاریخی، تفسیر گران/ارزان بودن پرمیوم و فیلتر قراردادها در دیده‌بان آپشن‌باز.

رتبه نوسان ضمنی یا IV RANK

آموزش IV Rank (IVR): رتبه نوسان ضمنی نماد پایه در آپشن‌باز — فرمول محاسبه، تفاوت با IV Percentile و مثال فیلتر و ستون در دیده‌بان برای پیدا کردن نوسان گران یا ارزان.

IV Percentile

آموزش IV Percentile (IVP): صدک نوسان ضمنی نماد پایه — فرمول، تفاوت با IV Rank و کاربرد در فیلتر و ستون دیده‌بان برای ارزیابی وضعیت نوسان بازار.

فرمول‌نویسی بلک‌شولز، یونانی‌ها و نوسان در دیده‌بان آپشن

آموزش calcBS در فرمول‌نویسی دیده‌بان: قیمت تئوری، IV، دلتا، وگا، تتا — با مثال ستون، فیلتر، optionSE و سناریوسازی نوسان.

اصطلاحات رایج آپشن (اختیار معامله) به زبان ساده

معنی اصطلاحات بازار آپشن در یک صفحه: کال و پوت، رایت، افست، نیکد، پرمیوم، وضعیت مالی قرارداد، دلتا و گاما و تتا و وگا، وجه تضمین، نکول و ده‌ها اصطلاح دیگر — هرکدام در یک جمله، با معادل انگلیسی.

از آتش تا آرامش؛ روایتی از تقابل تئوری آپشن‌ها در جنگ

بررسی تقابل تئوری‌های کلاسیک آپشن با واقعیت جنگ، تورم و توقف 80 روزه بازار ایران؛ به همراه استراتژی‌های جایگزین در مدیریت ریسک، تخصیص دارایی و تجربه عملی در بحران 1404

استریپ و استرپ | استرادل وزن‌دار، وقتی جهت را حدس می‌زنید ولی مطمئن نیستید

استرپ دو اختیار خرید و یک اختیار فروش است و استریپ برعکس — استرادل با یک طرفِ دو برابر. سنجش 1,058 زنجیره-روز: شرط لازم هر دو در 49.2 درصد روزها برقرار بود، و برخلاف انتظار عمق مظنهٔ پوت با کال قابل مقایسه است؛ تفاوت در تعداد مظنه‌هاست نه در عمقشان.

دیدگاه‌ها و پرسش‌ها

اگر سوال یا ابهامی در رابطه با این مطلب دارید، همین‌جا بپرسید؛ کارشناسان ما پاسخ می‌دهند.

تجربه یا نکته‌ای دارید؟ نوشتنش به بقیهٔ کاربران هم کمک می‌کند.

پرسش‌ها و نظرات کاربران

۴ پیام
حامد
05 تیر 1405 - 18:54
فرمول محاسبه در ستون که IV فعلی در کنا IVRANK و IV Percentile نشان داداه شود و امکان سورت وجود داشته باشد
پشتیبانیپاسخ
14 تیر 1405 - 17:20
سلام حامد، در دیده‌بان آپشن می‌توانید با فرمول‌نویسی یک ستون سفارشی بسازید: - IV قرارداد: `option.iv` - IV Rank پایه: `ua.ivRank` - IV Percentile پایه: `ua.ivPercentile` نمونه فرمول نمایشی:
if (ua.ivRank == null) return '';
return [
  roundNumber(option.iv, 1) + ' | IVR ' + roundNumber(ua.ivRank, 0) + ' | IVP ' + roundNumber(ua.ivPercentile, 0),
  '#374151',
  '',
  'IV: ' + roundNumber(option.iv, 2) + ' — IV Rank: ' + roundNumber(ua.ivRank, 0) + ' — IV Percentile: ' + roundNumber(ua.ivPercentile, 0)
];
برای مرتب‌سازی دقیق‌تر، یک ستون جدا با خروجی عددی خالص (مثلاً `return ua.ivRank;`) بسازید و روی هدر آن سورت کنید. راهنمای کامل: بخش «IV Rank / IV Percentile پایه» در راهنمای فرمول‌نویسی.
محمد تقی زاده
28 خرداد 1405 - 18:27
چجوری متوجه بشیم ivrیک سهم درگذشته چقدر بوده و ivفعلی درچه قیمتی هست
پشتیبانیپاسخ
25 تیر 1405 - 22:06
خودِ IV را از نمودار و شاخص‌ها این‌طور ببینید: روی نماد پایه کلیک کنید → کارت جزئیات → بخش «نوسان و تحلیل»: - IV فعلی: ردیف «میانگین وزنی تلاطم ضمنی» (WIV) - IV در گذشته: دکمهٔ «نمودار یک‌ساله نوسان ضمنی» — مسیر WIV روزانهٔ یک سال اخیر با کمینه و بیشینه برای قرارداد اختیار همان نماد: از منوی نماد «نمودار» را باز کنید → تب پریمیوم → اندیکاتور «نوسان ضمنی (IV)» را روشن کنید تا IV روی نمودار قیمت دیده شود. راهنمای کامل همین نمودار: https://optionbaaz.ir/pedia/نمودار-قیمت-سهام-اختیار-معامله-نوسان-ضمنی-IV-موقعیت-باز-OI-تاریخی-تایمفریم-5-دقیقه-278