نماد قراردادهای اختیار معاملهٔ کالایی پنج بخش دارد: دارایی پایه، ماه سررسید، سال، نوع قرارداد و قیمت اعمال. هر بخش را با کدهای واقعی بازار میخوانیم — از جمله یازده کد ماه — و میگوییم چرا عدد انتهای نماد را نباید مستقیم بهعنوان قیمت اعمال برداشت.
ساختار نمادهای اختیار کالایی که در بورس کالا معامله میشوند، از لحاظ ظاهری با نمادهای اختیار سهام متفاوت است. خبر خوب این است که این نمادها را میشود خواند: پنج بخش دارند و هر بخش معنای مشخصی. خبر بدی هم دارد که تقریباً همیشه از قلم میافتد — بخش آخر قیمت اعمال است، ولی نه به شکلی که بشود مستقیم در محاسبه گذاشت.
دو الفبای متفاوت
در بازار سهام، نماد یک قرارداد از یک حرف فارسی، نام نماد پایه و یک عدد ساخته میشود و آن عدد شمارهٔ سریال است. در بازار کالا همهچیز لاتین است و هر بخش کد خودش را دارد.
نمادهای اختیار کالایی از نظر ظاهری با نمادهای اختیار سهام فرق دارند — ساختارشان کدگذاریشده است و هر بخش را میشود جداگانه خواند.
نتیجهٔ عملیاش این است که نماد کالایی را میشود بدون مراجعه به جدول خواند — بهجز یک بخش، که آخر مقاله سراغش میرویم.
پنج بخش یک نماد کالایی
ترتیب همیشه ثابت است و هر بخش طول مشخصی دارد.
ترتیب همیشه یکی است: دارایی پایه، ماه، سال، نوع قرارداد، قیمت اعمال — و هر بخش طول ثابتی دارد جز آخری.
یعنی دو حرف برای دارایی پایه، دو حرف برای ماه، دو رقم برای سال، یک حرف برای نوع قرارداد و در انتها عددی که به قیمت اعمال برمیگردد.
کد دارایی پایه
دو حرف اول میگوید قرارداد روی چه چیزی نوشته شده است. این کد در تمام سررسیدهای همان دارایی ثابت میماند.
کد دارایی پایه از نام لاتین یا اختصار آن میآید و در تمام سررسیدهای همان دارایی ثابت میماند.
در حال حاضر قراردادهای اختیار کالایی روی دو خانوادهٔ دارایی تعریف شدهاند: گواهیهای سپردهٔ کالایی — مس کاتد، شمش طلا، شمش نقره — و صندوقهای کالایی با پشتوانهٔ طلا و سکه. فهرست کدها ثابت نیست و با اضافه شدن دارایی پایهٔ تازه تغییر میکند.
کد ماه سررسید
دو حرف بعدی، ماه سررسید قرارداد است. این کد از حروف نام فارسی ماه ساخته شده، نه از شمارهٔ آن.
یازده کد ماه که همین حالا روی قراردادهای زنده دیده میشود — هر کد از حروف نام همان ماه ساخته شده است.
به همین دلیل ترتیب الفبایی این کدها هیچ ربطی به ترتیب سررسیدها ندارد: AB (آبان) از AZ (آذر) زودتر است، ولی BA (بهمن) از هر دو دیرتر. اگر سررسیدها را مرتب میکنید، از تاریخ واقعی مرتب کنید نه از کد.
کال یا پوت
یک حرف پیش از عدد پایانی، نوع قرارداد را مشخص میکند.
قبل از هر چیز دیگری، این یک حرف را نگاه کنید: C یعنی اختیار خرید و P یعنی اختیار فروش.
C برای اختیار خرید و P برای اختیار فروش — همان نقشی که در بازار سهام «ض» و «ط» بازی میکنند.
عدد انتهایی و تلهٔ آن
حالا میرسیم به بخشی که بیشترین سوءتفاهم را میسازد. عدد انتهای نماد واقعاً قیمت اعمال است — ولی به شکل فشرده، و ضریب فشردهسازی برای هر دارایی پایه یکسان نیست.
عدد انتهای نماد قیمت اعمال است، ولی مقیاسش ثابت نیست — دو قرارداد با همان عدد میتوانند ده برابر فاصله داشته باشند.
به دو ردیف وسط جدول نگاه کنید: هر دو نماد به عدد 110 ختم میشوند، ولی یکی قیمت اعمال 110,000 دارد و دیگری 1,100,000. ده برابر فاصله، با ظاهری یکسان. اگر عادت کرده باشید عدد نماد را مستقیم بخوانید، این دقیقاً جایی است که اشتباه میکنید.
قیمت اعمال را از کجا بخوانیم
قاعدهاش ساده است و فقط به کالا هم محدود نمیشود.
نماد را برای پیدا کردن قرارداد بخوانید و مشخصات را برای حساب کردن — این دو کار را با هم قاتی نکنید.
نماد برای شناسایی قرارداد است، نه برای محاسبه. هر عددی که قرار است در حساب سود و زیان یا وجه لازم بنشیند باید از مشخصات قرارداد بیاید. در بازار سهام هم همین است: آنجا عدد نماد شمارهٔ سریال است و اصلاً قیمت اعمال نیست — نحوهٔ معاملهٔ قرارداد آپشن در پنل این را با مثال نشان میدهد.
اندازهٔ قرارداد
یک تفاوت دیگر با بازار سهام که در نماد دیده نمیشود: اندازهٔ قرارداد.
ارزش واقعی یک قرارداد کالایی حاصلضرب قیمت اعمال در اندازه است — و اندازه در این بازار عدد ثابتی ندارد.
در بازار سهام اندازهٔ استاندارد هزار سهم است، ولی در بازار کالا این عدد به خود دارایی پایه بستگی دارد: قراردادهای گواهی سپرده اندازهٔ یک واحد دارند و قراردادهای صندوقهای کالایی اندازهٔ ده واحد. ارزش واقعی هر قرارداد، حاصلضرب قیمت اعمال در همین اندازه است.
یک نماد را کامل بخوانیم
حالا همهچیز را روی یک نماد واقعی کنار هم بگذاریم.
با همین پنج بخش، هر نماد کالایی را بدون مراجعه به جدول میشناسید — بهجز قیمت اعمالش.
با همین پنج بخش، هر نماد کالایی را بدون مراجعه به جدول میشناسید: میدانید روی چه دارایی است، کِی سررسید میشود، کال است یا پوت. تنها چیزی که باقی میماند قیمت اعمال دقیق است، و آن را از مشخصات قرارداد بخوانید.