راهنمای نمودار استراتژی اختیار معامله | ساخت و تحلیل سود و زیان

فرض کنید می‌خواهید قبل از ورود به معامله ببینید اگر قیمت سهم پایه بالا یا پایین برود، چقدر سود یا زیان می‌کنید. نمودار استراتژی (یا نمودار سود و زیان) در آپشن‌باز دقیقاً برای همین کار ساخته شده است.

شما چند موقعیت — خرید/فروش call، put یا سهم پایه — را کنار هم می‌گذارید و بلافاصله یک منحنی می‌بینید: محور افقی قیمت نماد پایه و محور عمودی سود/زیان کل استراتژی. نقطه سر به سر، حداکثر ریسک و محدوده سوددهی (در صورت وجود) از روی همین شکل قابل فهم است.

به زبان ساده: مثل این است که قبل از سفر، نقشه مسیر را ببینید — نه اینکه بعد از رسیدن به مقصد تازه بفهمید کجا ایستاده‌اید.

• شفافیت ریسک: حداکثر زیان و محدوده سود از روی منحنی دیده می‌شود.
• سر به سر: قیمت‌هایی که خط سود و زیان از منفی به مثبت عبور می‌کند مشخص است.
• مقایسه: چند ساختار مختلف (مثلاً کاورد کال در برابر فروش ساده put) را کنار هم بسازید.
• آماده‌سازی: تعداد، قیمت ورود و کارمزد را قبل از معامله واقعی تنظیم می‌کنید.
• مستندسازی: سناریو را ذخیره یا با لینک به اشتراک بگذارید.

• ساخت استراتژی چندپایه با افزودن پوزیشن
• نمودار سود و زیان در سررسید — منحنی اصلی بر اساس ارزش ذاتی
• نمودار تاریخی — سود/زیان قبل از سررسید با مدل بلک-شولز
• سناریوهای What-if — مقایسه «اگر ۵ روز بگذرد» یا «اگر IV ۱۰٪ بالا برود»
• نمایش جدولی (ماتریس) — heatmap قیمت × تاریخ
• یونانی‌ها روی نمودار — دلتا، گاما، تتا، وگا و رو
• کارمزد، وجه تضمین، افست — نزدیک‌تر به معامله واقعی
• ذخیره و اشتراک — در مرورگر یا با لینک سرور
• ورود اکسل کارگزاری — ورود اکسل برای افزودن معاملات واقعی به جدول
• قیمت روز — قیمت روز برای پر کردن سریع قیمت ورود از بازار زنده
• نمودار دوم (مقایسه) — نمودار دوم برای دو استراتژی روی یک نمودار
• سبدهای مجزای پورتفوی — سبد پیش‌فرض برای تفکیک معاملات کدهای مختلف یا سبدگردانی
• تگ‌های رنگی طبقه‌بندی — تگ‌ها برای برچسب‌گذاری سریع سناریوها با پالت رنگی متنوع
• بایگانی پوزیشن‌های قدیمی — بایگانی برای مخفی کردن معاملات تکمیل‌شده بدون پاک کردن دائم

برای هر قیمت فرضی نماد پایه، سود/زیان هر پایه فعال جمع می‌شود:

• اختیار در سررسید: ارزش ذاتی منهای قیمت ورود × تعداد × اندازه قرارداد
• سهم پایه: اختلاف قیمت با قیمت ورود × تعداد
• کارمزد: کارمزد معامله و اعمال (در صورت فعال بودن) از نتیجه کم می‌شود
• منحنی زمانی: با نمودار تاریخی، قیمت نظری بلک-شولز جایگزین ارزش ذاتی می‌شود

وسط صفحه، جدول پوزیشن‌ها قرار دارد. هر ردیف یک «پا» از استراتژی است:

1. با افزودن پوزیشن یک ردیف جدید بسازید.
2. نوع را انتخاب کنید: Call · Put · پایه (UA).
3. خرید یا فروش، نماد، تعداد و قیمت ورود را وارد کنید.
4. با انتخاب نماد از لیست، قیمت، روز مانده، IV و دلتا معمولاً از بازار پر می‌شود.
5. برای فروش اختیار، ستون وجه تضمین و افست (فاصله قیمت ورود از قیمت زنده) را ببینید.
6. روی هر ردیف کلیک کنید تا پنل جزئیات همان قرارداد باز شود.

اگر معاملات واقعی‌تان را در کارگزاری انجام داده‌اید، لازم نیست هر پا را دستی در جدول تایپ کنید. با ورود اکسل می‌توانید گزارش معاملات (فایل xlsx، xls یا csv) را از سامانه آنلاین کارگزاری بگیرید و موقعیت‌ها را مستقیم به جدول پوزیشن‌های همان استراتژی اضافه کنید.

دکمه ورود اکسل کنار «جدید» در بالای صفحه نمودار استراتژی قرار دارد. با باز شدن پنجره، سمت راست مراحل کار و سمت چپ پیش‌نمایش فایل را می‌بینید.

چه زمانی به درد می‌خورد؟

• ثبت سریع چند معامله پشت‌سرهم بعد از روز معاملاتی
• ساخت استراتژی از خروجی کارگزاری بدون خطای تایپ دستی
• تکرار همان فرمت فایل کارگزاری با الگوهای ذخیره‌شده

چهار مرحله در پنجره ورود اکسل

1. بارگذاری فایل اکسل: فایل را انتخاب کنید. اگر قبلاً برای همان کارگزاری «الگو» ذخیره کرده‌اید، بلافاصله بعد از بارگذاری می‌توانید آن را بزنید تا نگاشت ستون‌ها خودکار پر شود. تغییرات بعدی روی الگوی فعال، خودکار ذخیره می‌شود.
2. شماره سطر عنوان: شماره سطری که سرستون‌ها (نماد، نوع، قیمت، حجم) در آن است را وارد کنید. در پیش‌نمایش، شروع پردازش با فلش سبز مشخص است. اگر فایل سطر عنوان ندارد، عدد ۰ بگذارید.
3. نگاشت ستون‌ها: هر فیلد (نماد · نوع معامله · قیمت · حجم) را از پنل راست انتخاب کنید و روی ستون متناظر در پیش‌نمایش کلیک کنید. ستون تاریخ معامله اختیاری است؛ اگر نگاشت شود، سطرها بر اساس تاریخ (صعودی) مرتب وارد جدول می‌شوند. در «نوع معامله» فقط «خرید» و «فروش» شناسایی می‌شود.
4. پردازش داده‌ها: موقعیت‌های استخراج‌شده به جدول فعلی اضافه می‌شوند (جایگزین نمی‌شوند). اگر فایل چند نماد پایه داشته باشد، از شما می‌پرسد کدام پایه پردازش شود؛ بعد از آن فقط همان پایه و اختیارهایش وارد می‌شوند.

تنظیمات تکمیلی نگاشت

• تعداد نماد پایه تقسیم بر اندازه قرارداد شود — وقتی حجم سهم پایه در فایل بر حسب برگه/سهم است، نه تعداد قرارداد.
• تعداد قرارداد تقسیم بر اندازه قرارداد شود — وقتی حجم اختیار در فایل بر حسب برگه است.

وجه تضمین و فروش پوششی

مثل افزودن دستی سطر: اگر برای یک نماد قبلاً خرید در جدول باشد و فروش بعدی همان نماد پوشش همان long باشد، تیک وجه تضمین برای آن فروش خودکار خاموش می‌ماند. فقط فروش‌هایی که واقعاً short جدید هستند، وجه تضمین می‌گیرند.

محدودیت‌ها

• فایل باید از کارگزاری شما با ستون‌های قابل تشخیص (نماد، نوع، قیمت, حجم) باشد.
• نمادها باید در داده بازار آپشن‌باز شناخته شوند؛ پس از انتخاب نماد پایه، سطرهای سایر پایه‌ها نادیده گرفته می‌شوند.
• الگوهای نگاشت در همین مرورگر ذخیره می‌شوند (برای هر کارگزاری یک بار نگاشت کنید).

وقتی می‌خواهید استراتژی را با قیمت‌های امروز بازار بسازید یا به‌روز کنید، لازم نیست هر سطر را دستی تایپ کنید. دکمه قیمت روز در نوار بالای صفحه (کنار «لیست» و «نمودار دوم») قیمت ورود همه پوزیشن‌های نمودار اول را از داده زنده بازار پر می‌کند.

منطق پر کردن قیمت

• خرید: قیمت عرضه (بهترین فروشنده در صف)
• فروش: قیمت تقاضا (بهترین خریدار در صف)
• اگر عرضه/تقاضا در دسترس نباشد، از قیمت پایانی استفاده می‌شود.

این منطق همان چیزی است که برای «قیمت ورود واقع‌گرایانه» در نظر گرفته شده: خریدار معمولاً روی عرضه می‌خرد و فروشنده روی تقاضا می‌فروشد.

چه زمانی به درد می‌خورد؟

• ساخت سریع استراتژی «اگر همین الان وارد شوم»
• به‌روزرسانی قیمت‌های قدیمی بعد از چند روز
• مقایسه سناریو با قیمت لحظه‌ای — قبل از نمودار دوم یا What-if

دکمه فقط وقتی فعال است که حداقل یک پوزیشن نماد داشته باشد. پس از موفقیت، پیام «قیمت‌های نمودار با قیمت روز به‌روزرسانی شد» نمایش داده می‌شود و منحنی بلافاصله دوباره محاسبه می‌شود.

نکته: اگر نماد در فید بازار آپشن‌باز نباشد، همان سطر بدون تغییر می‌ماند. برای سهم پایه (UA) هم در صورت وجود نماد، قیمت ورود به‌روز می‌شود.

گاهی می‌خواهید ببینید استراتژی A در برابر استراتژی B چطور است — مثلاً کاوردکال در برابر فروش put، یا همان استراتژی با strike متفاوت. برای این کار نمودار دوم را بزنید.

چه اتفاقی می‌افتد؟

1. یک جدول پوزیشن دوم زیر جدول اصلی باز می‌شود — با عنوان «نمودار دوم (مقایسه)» و حاشیه آبی.
2. روی نمودار سود/زیان، منحنی سررسید استراتژی دوم به‌صورت خط آبی خط‌چین روی همان محورها رسم می‌شود.
3. منحنی اصلی (سبز/قرمز) همان نمودار اول است؛ خط‌چین = نمودار دوم.

در Tooltip با راهنما، هر دو منحنی با برچسب «در روز سررسید» و «نمودار دوم — در سررسید» قابل خواندن هستند.

کنترل‌های پنل نمودار دوم

• کپی از نمودار اول — کپی همه پوزیشن‌های نمودار اول به جدول دوم (برای ویراند جزئی، مثلاً فقط strike)
• قیمت روز — پر کردن قیمت ورود پوزیشن‌های نمودار دوم از بازار زنده
• حذف نمودار دوم — بستن جدول و خط مقایسه

تنظیمات مشترک

نمودار دوم از همان سهم پایه، اندازه قرارداد، نرخ بهره و کارمزد نمودار اول استفاده می‌کند — فقط پاهای استراتژی فرق می‌کند. اگر درصد را روشن کنید، درصد هر استراتژی نسبت به سرمایه ورود خودش محاسبه می‌شود.

مثال کاربردی

نمودار اول: خرید call با strike ۵۰۰۰. کپی از نمودار اول بزنید، در جدول دوم فقط strike را به ۶۰۰۰ عوض کنید — دو منحنی را کنار هم ببینید و بفهمید کدام در محدوده قیمت فعلی سودده‌تر است.

محدودیت‌های نمودار دوم

• فقط منحنی سررسید رسم می‌شود — نمودار تاریخی و What-if روی خط دوم اعمال نمی‌شود.
• در حالت جدول ماتریس (نمودارجدول) نمایش داده نمی‌شود — فقط در نمای نمودار.
• ذخیره، اشتراک و بارگذاری فقط نمودار اول را نگه می‌دارند — نمودار دوم ابزار مقایسه موقت همان جلسه است و با «جدید» یا بستن صفحه از بین می‌رود.

وقتی تعداد سناریوها و معامله‌های ذخیره‌شده شما زیاد می‌شود، سازمان‌دهی و نظم‌بخشیدن به آن‌ها اهمیت مضاعف پیدا می‌کند. آپشن‌باز برای این کار سه ابزار قدرتمند در اختیارتان قرار می‌دهد: سبد (Portfolio)، تگ (Tag) و بایگانی (Archive).

۱. سبد استراتژی (Briefcase / Portfolio)

اگر برای کدهای معاملاتی مختلف (سبدگردانی)، اهداف گوناگون یا سناریوهای کوتاه‌مدت و بلندمدت کار می‌کنید، نیازی نیست همه استراتژی‌ها را مخلوط و نامنظم رها کنید. با مفهوم سبد سبد پیش‌فرض، می‌توانید استراتژی‌های خود را به‌صورت کاملاً مجزا طبقه‌بندی کنید.

• انتخاب و انتساب سبد: در هدر صفحه نمودار استراتژی، روی دکمه سبد (پیش‌فرض: «سبد پیش‌فرض») کلیک کنید و سبد مقصد را برای سناریوی فعلی مشخص نمایید.
• مدیریت سبدها: با کلیک روی دکمه مدیریت سبدها، می‌توانید نام سبدهای جدید تعریف کنید، نام سبدهای فعلی را ویرایش کنید یا آن‌ها را حذف کنید.
• حذف هوشمند سبد: هنگام حذف یک سبد، سیستم از شما می‌پرسد که آیا می‌خواهید تمام استراتژی‌های آن سبد به‌طور کامل حذف شوند یا پوزیشن‌های آن را به سبد دیگری منتقل کنید. این ویژگی برای مهاجرت بین سبدها فوق‌العاده کاربردی است.

۲. برچسب‌گذاری و تگ‌ها (Tags)

تگ‌ها تگ‌ها ابزاری منعطف برای برچسب‌گذاری سریع هستند تا بدانید هر سناریو با چه رویکرد، استراتژی یا هدفی ساخته شده است (مثلاً تگ‌های «کم‌ریسک»، «نوسانی»، «بلندمدت»، «آربیتراژ» یا «کاوردکال»).

• افزودن و ویرایش تگ‌ها: در هدر صفحه (کنار دکمه سبد) روی آیکون تگ کلیک کنید. تگ دلخواه را تایپ و با فشردن کلید اینتر یا کاما ثبت کنید، یا از میان تگ‌های موجود در لیست خودکار انتخاب کنید. هر استراتژی می‌تواند تا چند تگ مجزا داشته باشد.
• پالت رنگی ۱۰گانه و نام سراسری: در پنل لیست ذخیره‌شده‌ها، از طریق دکمه مدیریت تگ‌ها می‌توانید به هر تگ رنگی متمایز از میان پالت ۱۰ رنگی زیبا اختصاص دهید. همچنین امکان تغییر نام سراسری یک تگ (به‌روزرسانی خودکار روی تمامی استراتژی‌ها) یا حذف کلی آن وجود دارد.
• فیلتر چندگانه (OR): در لیست استراتژی‌های ذخیره‌شده، تگ‌ها مانند فیلترهای هوشمند عمل می‌کنند. با تیک زدن تگ‌ها، لیست فقط مواردی را نشان می‌دهد که دارای حداقل یکی از تگ‌های انتخاب‌شده باشند.

۳. بایگانی و آرشیو کردن (Archive)

استراتژی‌هایی که منقضی شده‌اند، بسته‌ شده‌اند یا موقتاً به آن‌ها نیاز ندارید را نباید به کلی حذف کنید؛ چرا که ممکن است در آینده بخواهید نتایج، فرضیات یا مبالغ ورود آن‌ها را مرور کنید. بهترین کار آرشیو کردن آن‌هاست.

• چطور آرشیو کنیم؟ در لیست استراتژی‌های ذخیره‌شده، روی دکمه بایگانی (آیکون آرشیو بایگانی) در انتهای سطر استراتژی کلیک کنید تا آن مورد از لیست فعال پنهان شود.
• مشاهده و بازگردانی: در پنل فیلترهای لیست استراتژی، چک‌باکس «نمایش استراتژی‌های بایگانی‌شده» را بزنید تا بین لیست فعال و بایگانی جابه‌جا شوید. در حالت نمایش بایگانی، با کلیک روی دکمه بازگردانی، می‌توانید سناریو را مجدداً به لیست فعال بازگردانید.

• کارمزد معامله: چک‌باکس — کارمزد ورود از سود و زیان کم می‌شود.
• کارمزد اعمال: «محاسبه نشود» · «فقط در سود (ITM)» · «همه قراردادها»
• جزئیات سود/زیان: تفکیک کارمزد هر پا در یک پنجره

اگر قراردادی در سررسید ITM باشد، ممکن است خط «پرداخت جهت اعمال» یا «دریافتی اعمال» زیر جدول ظاهر شود.

منحنی اصلی فقط روز سررسید را نشان می‌دهد. برای دیدن سود/زیان قبل از سررسید، نمودار تاریخی را روشن کنید. یک خط آبی (یا چند خط در حالت «چند منحنی») اضافه می‌شود که با مدل بلک-شولز محاسبه شده است.

تفاوت What-if با نمودار تاریخی: نمودار تاریخی «تاریخ و IV پایه» را با اسلایدر تنظیم می‌کند؛ What-if روی همان پایه، جابه‌جایی اضافه (مثلاً +۵ روز یا IV +۱۰٪) رسم می‌کند تا چند حالت را هم‌زمان ببینید.

برای آموزش کامل، اسلایدرها، حالت اسلایدر/چند منحنی و مثال: راهنمای نمودار تاریخی در استراتژی

بالای نمودار (فقط در حالت نمودار، نه جدول)، کنترل سناریو قرار دارد. با آن می‌توانید چند منحنی فرضی روی نمودار بکشید — مثل TradingView.

پیش‌فرض‌های پایه (بخش «پایه» در منو):

• Time +5d — ۵ روز به جلو (نزدیک‌تر به سررسید)
• IV +10% — نوسان ضمنی ۱۰ واحد بالاتر
• IV −10% — نوسان ضمنی ۱۰ واحد پایین‌تر

با تیک زدن هر سناریو، یک خط رنگی خط‌چین/نقطه‌چین روی نمودار ظاهر می‌شود. می‌توانید چند سناریو را هم‌زمان فعال کنید.

سناریوهای شخصی: «افزودن سناریو…» → در پنجره ویرایش:

• جابه‌جایی زمان (روز) — مثبت = به سمت سررسید
• جابه‌جایی نوسان‌پذیری (٪) — مثبت یا منفی
• سبک خط: ممتد · خط‌چین · نقطه‌چین

نکته: What-if از تنظیمات نمودار تاریخی و اسلایدرهای IV/تاریخ استفاده می‌کند؛ اگر نمودار تاریخی خاموش باشد، منحنی‌های What-if هم دیده نمی‌شوند. سناریوها در مرورگر ذخیره می‌شوند و بین استراتژی‌های مختلف مشترک‌اند.

مثال ساده

یک خرید call دارید. منحنی سررسید flat است تا بالای strike. سناریو Time +5d با IV ثابت ممکن است بالاتر باشد — یعنی هنوز ارزش زمانی دارد. سناریو IV −10% ممکن است خط را پایین بکشد — برای خریدار اختیار معمولاً بد است.

کنار What-if، ردیف یونانی‌ها است:

با کلیک روی هر دکمه (مثلاً Δ دلتا)، منحنی همان یونانی روی نمودار رسم می‌شود — جدا از محور سود/زیان. می‌توانید چند یونانی را هم‌زمان فعال کنید. برای مفهوم هر یونانی: ضرایب پوشش ریسک (یونانی).

کنار عنوان «نمودار سود/زیان»، سوییچ نمودارجدول وجود دارد. با انتخاب جدول، به‌جای یک منحنی، یک heatmap می‌بینید: هر ستون یک تاریخ (از امروز تا سررسید) و هر ردیف یک قیمت احتمالی نماد پایه. رنگ سبز یعنی سود و قرمز یعنی زیان؛ هرچه پررنگ‌تر، عدد بزرگ‌تر.

این نما برای کسانی که دوست دارند «یک نگاه» به کل مسیر زمانی و محدوده قیمت داشته باشند عالی است — مثل جدول OptionStrat. ردیف نقطه‌دار نزدیک‌ترین قیمت به نرخ زنده بازار را نشان می‌دهد.

می‌توانید واحد خانه‌ها را بین ریال، درصد و «٪ بیشترین ریسک» عوض کنید و با اسلایدر رنج قیمت بازه ردیف‌ها را تنظیم کنید.

آموزش کامل با مثال و تصویر UI: راهنمای جدول سود و زیان استراتژی

این دکمه‌ها بالای جدول پوزیشن‌ها هستند. تنظیمات جداگانه کنار نام استراتژی است.

قبل از ذخیره یا اشتراک: یک نام استراتژی بنویسید و حداقل یک پوزیشن معتبر داشته باشید. ذخیره محلی فقط در همین مرورگر است (تا ~۱۰۰ مورد).

• جدیدصفحه را برای سناریوی تازه خالی می‌کند — پوزیشن‌ها و لینک اشتراک قبلی ریست می‌شود.
• ذخیرهسناریوی فعلی را با همان نام در لیست مرورگر ذخیره می‌کند؛ اگر از لیست باز کرده باشید، همان ردیف به‌روز می‌شود.
• ذخیره جدیداز منوی فلش کنار ذخیره: یک کپی جدید بدون تغییر نسخه قبلی.
• حذففقط استراتژی ذخیره‌شده در لیست مرورگر را حذف می‌کند.
• لیستپنل «استراتژی‌های ذخیره‌شده» — بارگذاری، جستجو و کپی لینک اشتراک.
• اشتراکبا ورود به حساب، لینک عمومی (فقط مشاهده) می‌سازد.
• تنظیماتاستایل خطوط جدول · پر کردن ناحیه نمودار · پنل جزئیات چسبان.

1. به صفحه نمودار استراتژی بروید.
2. نام استراتژی و فرضیات (سهم پایه، اندازه قرارداد، نرخ بهره) را تنظیم کنید.
3. برای نظم‌دهی و سبدگردانی: سناریو را به سبد معاملاتی خاص انتساب دهید سبد پیش‌فرض و با تگ‌های رنگی متمایز کنید تگ‌ها.
4. با افزودن پوزیشن پاها را اضافه کنید — یا با ورود اکسل از فایل کارگزاری وارد کنید.
5. برای قیمت‌های امروز: قیمت روز — یا دستی قیمت ورود بزنید.
6. کارمزدها را در صورت نیاز فعال کنید.
7. منحنی سررسید را ببینید؛ خطوط زرد = سر به سر.
8. برای مقایسه دو ساختار: نمودار دوم → پوزیشن‌های دوم را بسازید یا کپی از نمودار اول.
9. برای قبل از سررسید: نمودار تاریخی — راهنمای نمودار تاریخی.
10. سناریوهای What-if و یونانی‌ها را امتحان کنید.
11. برای نمای ماتریس: نمودارجدول — راهنمای جدول.
12. با ذخیره سناریو را نگه دارید یا اشتراک بفرستید.
13. برای سناریوهای قدیمی/بسته‌شده: آن‌ها را آرشیو (بایگانی) کنید بایگانی تا لیست فعال شما خلوت و مرتب باقی بماند.

• محور افقی: قیمت فرضی نماد پایه (ریال).
• محور عمودی: سود/زیان — ریال یا درصد با درصد.
• منطقه سبز/قرمز: بالای صفر سود، پایین آن زیان (منحنی سررسید).
• نقطه صورتی: قیمت فعلی پایه روی منحنی.
• خط آبی: سود/زیان نظری در تاریخ انتخابی (نمودار تاریخی).
• خط آبی خط‌چین: منحنی سررسید نمودار دوم (مقایسه).
• خطوط رنگی خط‌چین: سناریوهای What-if فعال.
• احتمال سود: برچسب بالای نمودار — بر پایه IV و روز تا سررسید.
• سود/زیان زنده: برچسب سبز/قرمز — سود و زیان روی قیمت لحظه‌ای پایه.
• Tooltip: با راهنما — قیمت، سود و زیان، درصد ماهانه، YTM.
• زوم: روی نمودار درگ کنید؛ «بازگشت به کل» محدوده را برمی‌گرداند.
• تکی: تکی — سود/زیان هر پا جدا.

محدودیت‌ها

• منحنی سررسید فرض می‌کند تا انقضا نگه می‌دارید — برای خروج زودتر از نمودار تاریخی استفاده کنید.
• خروجی نظری است؛ قیمت واقعی بازار ممکن است فرق کند.
• What-if و تاریخی به IV و نرخ بهره ثابت در اسلایدر وابسته‌اند.
• ذخیره محلی به مرورگر وابسته است — برای اشتراک از اشتراک استفاده کنید.
• نمودار دوم ذخیره یا اشتراک نمی‌شود — فقط برای مقایسه همان جلسه است.
• جایگزین مشاوره سرمایه‌گذاری نیست.