فروش مصنوعی سهم یعنی با فروش یک اختیار خرید و خرید یک اختیار فروشِ هم‌اعمال، موقعیتی بسازید که مثل فروش استقراضی سهم رفتار میکند — در بازاری که فروش استقراضی واقعی عملاً در دسترس نیست. ستون آمادهٔ همین استراتژی در دیده‌بان آپشن‌باز برای هر ردیف زنجیره قیمت فروش مصنوعی را حساب میکند، آن را با قیمت روز سهم می‌سنجد و سرمایه‌ای را که بلوکه میشود نشان میدهد.
این مقاله راهنمای کار با همین ستون است: فعال‌سازی، خواندن خروجی، و تک‌تک 14 تنظیم، فیلتر و گزینهٔ مرتب‌سازی‌اش. اگر میخواهید اول خودِ استراتژی را بشناسید — چرا این دو قرارداد رفتار فروش سهم را می‌سازند، سربه‌سر از کجا می‌آید و چرا زیانش سقف ندارد — از آموزش استراتژی فروش مصنوعی سهم شروع کنید. نسخهٔ صعودی هم خرید مصنوعی سهم است.
فعال‌سازی قدم‌به‌قدم
- میزکار را باز کنید و یک باکس دیده‌بان اضافه کنید (راهنمای میزکار).
- در نوار بالا را بزنید.
- از کتابخانه، فروش مصنوعی سهم را انتخاب کنید.
- توضیح و نمونه خروجی را ببینید، سپس اضافه به فرمول‌های من را بزنید.
- ستون همان‌جا در جدول ظاهر میشود و یک دکمهٔ تیک‌دار به همین نام هم کنار بقیهٔ فیلترهای دیده‌بان می‌نشیند — اول خروجی را بخوانید؛ هر 14 پارامتری که در ادامه می‌آید پشت سرستون است.
کنار همین باکس می‌توانید زنجیرهٔ همان نماد پایه را هم بگذارید تا سرخط دو پا را هم‌زمان ببینید.
برای تنظیم فیلترها، بعد از افزودن ستون روی در سرستون کلیک کنید. راهنمای کلی استراتژی‌های آماده: فهرست استراتژی‌های دیده‌بان. راهنمای فیلتر و فرمول: فرمول‌نویسی در دیده‌بان.
خواندن ستون خروجی
ستون فقط روی ردیف‌های اختیار خرید محاسبه میشود و برای هر ردیف، پوتِ هم‌اعمالِ همان سررسید را خودش پیدا میکند. خروجی یک متن چندتکه است — این همان چیزی است که در باکس دیده‌بان می‌بینید، با اعداد مثال عددی همین مقاله:
| نماد | فروش مصنوعی سهم |
|---|---|
| ضنمونه2000 | طنمونه2000 💰 20,895 📍 5.6% 📊 1.9% 💵 7,004,900 |
🪤 سلول با نمادِ کاملِ پوت شروع میشود، نه با شماره. بیشتر ستون‌های دوپایه اولِ سلول شمارهٔ کوتاهِ پای دیگر را می‌گذارند؛ این یکی نام کامل را می‌آورد (طنمونه2000). ستون «نماد» خودش کالِ فروخته‌شده را نشان میدهد، پس این نام همان پوتی است که می‌خرید.
🪤 چیپ 💰 عمداً رنگ ندارد. قیمت فروش مصنوعی یک عدد است، نه یک قضاوت — رنگ را دو چیپ بعدی می‌دهند: 📍 و 📊 سبز میشوند وقتی به نفع شماست و قرمز وقتی نه.
🪤 چیپ 📊 علامت ندارد؛ فقط رنگ جهت را می‌گوید. کد قدر مطلق را چاپ میکند، پس «1.9٪» هم برای بالای تابلو می‌آید و هم برای زیر آن — سبز یعنی بالاتر فروخته‌اید، قرمز یعنی پایین‌تر.
| بخش | معنی |
|---|---|
| نماد پای دوم | نماد اختیار فروشی که با همان قیمت اعمال خریده میشود تا فروش مصنوعی کامل شود. |
| 💰 قیمت فروش مصنوعی | قیمت اعمال + پریمیوم کال − پریمیوم پوت؛ قیمت مؤثر فروش سهم و در همان حال نقطهٔ سربه‌سر موقعیت. |
| 📍 موقعیت فعلی | سود یا زیان موقعیت اگر قیمت پایه تا سررسید همین‌جا بماند — نسبت به سرمایهٔ درگیر، به درصد. |
| 📊 درصد اختلاف با قیمت سهم | قیمت فروش مصنوعی چند درصد بالاتر (یا پایین‌تر) از قیمت جاری پایه است. سبز یعنی گران‌تر از بازار فروخته‌اید. |
| 💵 سرمایه درگیر | وجه تضمین اختیار خریدِ فروخته‌شده به‌علاوهٔ پریمیوم پرداختی پوت — سرمایه‌ای که واقعاً بلوکه میشود. |
| نمودار استراتژی — هر دو پا را آماده در نمودار سود و زیان می‌سازد. |
اگر به‌جای این‌ها پیغام دیدید، یعنی ردیف شرایط ساختار را ندارد: «این استراتژی در اختیار خرید محاسبه میشود» (روی سطر پوت هستید)، «اختیار فروش با قیمت اعمال مشابه یافت نشد» (زنجیره پوتِ هم‌اعمال ندارد) یا «حجم معاملات برای یکی از اختیارها صفر است» (سرخط یکی از دو پا خالی است).
در یک نگاه
مسئله‌ای که این ستون حل میکند ساده است: در بورس تهران نمی‌شود سهم را مستقیم فروخت، و پیدا کردن ترکیبی که «گران‌تر از تابلو» فروش مصنوعی بدهد، دستی یعنی گشتن در ده‌ها ردیف زنجیره.
| ساختار | فروش اختیار خرید + خرید اختیار فروش، با یک قیمت اعمال و یک سررسید |
| دیدگاه بازار | نزولی — دقیقاً مثل فروش سهم |
| سربه‌سر | همان قیمت فروش مصنوعی |
| حداکثر سود | قیمت فروش مصنوعی، اگر پایه به صفر برسد |
| حداکثر زیان | بی‌سقف |
| سرمایهٔ درگیر | وجه تضمین کال + پریمیوم پوت |
| اثر زمان و نوسان | تقریباً خنثی — دو پا اثر هم را می‌پوشانند |
شکل سود و زیان
کالِ فروخته‌شده زیر قیمت اعمال صاف است و پوتِ خریداریشده بالای آن؛ جمعشان یک خط بی‌شکستگی با شیب منفی 1 میشود: هر ریال پایین آمدن پایه، یک ریال سود. توضیح کامل این اتحاد در مقالهٔ آموزش استراتژی و پشتوانهٔ نظری‌اش در برابری کال و پوت آمده است.
نکتهٔ عملی برای خواندن جدول: چون شکل موقعیت همیشه یکی است، تنها چیزی که ردیف‌ها را از هم متمایز میکند جای همان خط است — یعنی قیمت فروش مصنوعی. ردیفی بهتر است که این عدد در آن بالاتر باشد. (در خرید مصنوعی دقیقاً برعکس است؛ اگر هر دو ستون را کنار هم دارید، این تنها جایی است که جهت قضاوت عوض میشود.)
مثال عددی
همان مثال مقالهٔ آموزش استراتژی: پایه روی 20,500 ریال و اندازهٔ قرارداد 1,000 سهم.
| پا | قرارداد | قیمتی که ملاک است | هر سهم |
|---|---|---|---|
| فروش کال | اعمال 20,000 | سرخط تقاضا (به خریدار می‌فروشید) | 2,900 |
| خرید پوت | اعمال 20,000 | سرخط عرضه (از فروشنده می‌خرید) | 2,000 |
- قیمت فروش مصنوعی: 20,000 + 2,900 − 2,000 = 20,900 ریال، و با کارمزد دو معامله 20,895 ریال
- اختلاف با قیمت سهم: 20,895 − 20,500 = 395 ریال، یعنی 1.9 درصد بالای بازار — ستون سبز میشود
- سرمایهٔ درگیر: با وجه تضمین فرضی 5,000,000 ریال ⇒ 5,000,000 + 2,000,000 + 4,900 = 7,004,900 ریال
- موقعیت فعلی: 395,000 ÷ 7,004,900 ≈ 5.6 درصد
دو ستون آخر یک اشتباه رایج می‌سازند: کسی 1.9 درصد را می‌بیند و فکر میکند سود ناچیزی در کار است، بعد 5.6 درصد را می‌بیند و فکر میکند دو عدد با هم نمی‌خوانند. هر دو درست‌اند و هر دو یک شکاف را می‌گویند؛ فقط یکی به قیمت سهم تقسیم شده و دیگری به سرمایه‌ای که بلوکه میشود. فاصلهٔ این دو عدد همان اهرم شماست.
منطق محاسبه
- روی هر ردیف کال، پوتِ هم‌اعمال و هم‌سررسید پیدا میشود. اگر نباشد محاسبه انجام نمی‌شود — ترکیب با دو قیمت اعمال متفاوت دیگر «سهم مصنوعی» نیست، چون دلتای موقعیت بین دو اعمال ثابت نمی‌ماند.
- قیمت‌ها از سرخط قابل معامله برداشته میشوند، نه از آخرین معامله: کال از سرخط تقاضا (چون می‌فروشید) و پوت از سرخط عرضه (چون می‌خرید). اگر یکی از این دو خالی باشد، ردیف با پیغام رد میشود.
- قیمت فروش مصنوعی ساخته میشود و کارمزد دو معامله — در صورت روشن بودن کلید — از همان عدد کم میشود.
- سرمایهٔ درگیر = وجه تضمین رسمی کال + پریمیوم پوت + کارمزد هر دو.
- سود و زیان امروز و فاصله تا سربه‌سر نسبت به آخرین قیمت پایه حساب میشود.
تنظیمات محاسبه — یکی‌یکی
روی در سرستون کلیک کنید. این استراتژی سبک است و فقط یک تنظیم محاسباتی دارد:
| گزینه | پیش‌فرض | چه میکند و کِی عوضش کنید |
|---|---|---|
| کارمزد معامله | روشن | کارمزد فروش کال و خرید پوت را از قیمت فروش مصنوعی کم میکند، پس سربه‌سری که می‌بینید سربه‌سر واقعیِ بعد از کارمزد است. در مثال بالا این یعنی 20,895 به‌جای 20,900. خاموش کردنش فقط برای مقایسهٔ نظری با محاسبهٔ دستی معنا دارد. |
تنظیمات نمایش — یکی‌یکی
| گزینه | پیش‌فرض | چه میکند و کِی عوضش کنید |
|---|---|---|
| قیمت فروش مصنوعی | روشن | مهم‌ترین عدد خروجی؛ خاموش کردنش عملاً ستون را بی‌معنا میکند. |
| موقعیت فعلی | روشن | سود یا زیان امروز نسبت به سرمایهٔ درگیر. اگر فقط دنبال غربال ورود هستید و موقعیت باز ندارید، خاموشش کنید تا خروجی کوتاه‌تر شود. |
| درصد اختلاف با قیمت سهم | روشن | همان عددی که تصمیم می‌سازد: مصنوعی چند درصد بالای یا زیر بازار است. روشن نگهش دارید — فیلتر اصلی هم روی همین عدد کار میکند. |
| سرمایه درگیر | روشن | وجه تضمین کال + پریمیوم پوت. برای مقایسهٔ بازدهی بین ردیف‌ها لازم است، و در این استراتژی برای سنجش توان مارجین شما هم. |
| نمودار استراتژی | روشن | آیکون نمودار را کنار خروجی می‌گذارد تا موقعیت را در صفحهٔ نمودار باز کنید. |
فیلترها — یکی‌یکی
| گزینه | پیش‌فرض | چه میکند و کِی عوضش کنید |
|---|---|---|
| اختلاف سهم با سربه‌سری | −2 | یک کف روی درصد اختلاف با قیمت سهم: ردیف می‌ماند اگر عددش از این بزرگ‌تر یا مساوی باشد. پیش‌فرض −2 یعنی «حتی ترکیب‌هایی که 2 درصد زیر تابلو می‌فروشند هم بمانند». برای سخت‌گیری عدد را مثبت کنید. (در این استراتژی قیمت فروش مصنوعی و سربه‌سر یک عددند.) |
| حداقل ارزش کال | خالی | به میلیون ریال، روی ارزش معاملات پای کال. خالی گذاشتنش یعنی هیچ کفی برای نقدشوندگی ندارید. |
| حداقل ارزش پوت | خالی | همان، برای پای پوت — که معمولاً کم‌معامله‌تر است و همان‌جاست که موقعیت‌ها گیر می‌کنند. |
| اعمال فیلترها | خاموش | کلید عمومی، بالای همین بخش. تا روشن نشود هیچکدام از فیلترهای بالا اجرا نمی‌شوند. با اولین شرطی که در یکی از فیلترها می‌گذارید، این کلید خودش روی «کل دیده‌بان» روشن میشود؛ اگر در همان پنجره خاموشش کنید، دیگر خودبه‌خود روشن نمی‌شود. با روشن‌شدن دامنه‌اش را انتخاب می‌کنید: کل دیده‌بان ردیفی را که هیچ ترکیب قابل‌قبولی ندارد کامل از جدول برمی‌دارد (پیش‌فرض)، فقط این ستون ردیف را نگه می‌دارد و فقط محتوای سلولش را محدود میکند. |
سه چیز دربارهٔ این جدول که اگر ندانید عدد اشتباه می‌خوانید: پیش‌فرض −2 سخت‌گیر نیست بلکه سخاوتمند است؛ گذاشتن 0 در آن خانه فیلتر را خاموش میکند نه اینکه «فقط بالای تابلو» را نگه دارد؛ و تا وقتی کلید «اعمال فیلترها» در پایین جدول روشن نشود، هیچ ردیفی حذف نمی‌شود.
تنها فیلدی که پیش‌فرضِ معنادار دارد «اختلاف سهم با سربه‌سری = −2» است، و جعبهٔ زرد بالای فیلدها همان را می‌گوید: «1 شرط تنظیم کرده‌اید که اعمال نمی‌شود». تا کلید را نزنید، همان −2 هم اجرا نمی‌شود.
سه فیلتری که تصمیم می‌سازند
این فیلتر جهتش برعکس چیزی است که بیشتر کاربران فرض می‌کنند. عدد وارد‌شده یک کف است، پس عدد بزرگ‌تر سخت‌گیرتر است: 2 یعنی «فقط ردیف‌هایی که دست‌کم 2 درصد بالای تابلو می‌فروشند»، و −2 یعنی «تا 2 درصد زیر تابلو هم قبول». اگر با پیش‌فرض کار کنید و انتظار غربال داشته باشید، تقریباً همه‌چیز از فیلتر رد میشود.
یک تلهٔ کوچک هم دارد: مقدار 0 فیلتر را کاملاً خاموش میکند، چون خالی بودن خانه با همان مقایسه سنجیده میشود. اگر میخواهید فقط ردیف‌های بالای تابلو بمانند، عدد کوچکی مثل 0.1 بگذارید، نه صفر.
کلید «اعمال فیلترها» دروازهٔ همهٔ فیلترهاست و پیش‌فرضش خاموش است. تفاوتشان در دامنهٔ اثر است: «فقط این ستون» فقط خروجی همین ستون را برای ردیف‌های ناموفق خالی می‌گذارد و سطر سر جایش می‌ماند؛ «کل دیده‌بان» خودِ سطر را از جدول برمی‌دارد. برای غربال کل بازار دومی را میخواهید.
فیلتر سوم مسئلهٔ اجراست. هر دو عدد را پر کنید، نه یکی را: موقعیت شما به اندازهٔ کم‌معامله‌ترین پایه‌اش قابل اجراست و در این استراتژی معمولاً پای پوت کم می‌آورد — همان پایی که سقف زیان شما به آن بسته است. برای سنجش دقیق‌تر نقدشوندگی، این راهنما را ببینید.
مرتب‌سازی
| گزینه | پیش‌فرض | چه میکند و کِی عوضش کنید |
|---|---|---|
| مرتب‌سازی بر اساس | فاصله تا نقطه سربه‌سری | سه گزینه: فاصله تا نقطه سربه‌سری (گران‌ترین فروش‌ها بالا می‌آیند)، قیمت فروش مصنوعی (وقتی قیمت هدف مشخصی دارید)، موقعیت فعلی (پایش موقعیت‌های باز). |
این فرمول برای هر ردیف فقط یک خروجی می‌سازد، پس تنظیم جداگانه‌ای برای جهت مرتب‌سازی ندارد؛ جهت را با کلیک روی سرستون جدول عوض می‌کنید.
سه چیدمان آماده
| هدف | تنظیمات | چرا |
|---|---|---|
| گران‌فروشی | اختلاف با سربه‌سری: 2 · حداقل ارزش کال و پوت: 500 · اعمال فیلترها: کل دیده‌بان · مرتب‌سازی: فاصله تا سربه‌سری | فقط ردیف‌هایی می‌مانند که هم بالاتر از تابلو می‌فروشند و هم قابل اجرا هستند. |
| فقط آنچه قابل اجراست | اختلاف: خالی · حداقل ارزش کال و پوت: 1000 · اعمال فیلترها: کل دیده‌بان | وقتی میخواهید کل بازار را ببینید، ولی فقط روی نمادهایی که واقعاً معامله دارند. |
| پایش موقعیت باز | همهٔ فیلترها خاموش · همهٔ بخش‌های نمایش روشن · مرتب‌سازی: موقعیت فعلی | برای دیدن وضعیت امروزِ ترکیبی که قبلاً وارد شده‌اید — به‌ویژه وقتی پایه بالا رفته و وجه تضمین سنگین‌تر شده است. |
کار با میزکار
یک چیدمان که برای این استراتژی خوب جواب میدهد: باکس دیده‌بان با همین ستون و چیدمان «گران‌فروشی»، کنارش باکس زنجیره همان نماد برای دیدن سرخط دو پا، و پایینشان نمودار استراتژی برای تأیید شکل سود و زیان پیش از ورود. چون این موقعیت وجه تضمین میخواهد و زیانش سقف ندارد، یک باکس قیمت از نماد پایه هم بگذارید تا جهش‌های داخل روز را ببینید. جزئیات باکس‌ها در راهنمای میزکار آمده است.
اگر به فرمول‌نویسی علاقه‌مندید
آموزش تمام شد. هرچه برای استفاده از ستون آمادهٔ فروش مصنوعی سهم لازم بود تا اینجا گفته شد — از اینجا به بعد اضافه است.
راستش چرا اصلاً کد را نشان می‌دهیم: این عددها قرار است پای تصمیم شما بنشینند، و در این ستون یک هزینه عمداً بیرون از محاسبه مانده که بالاتر خواندید — کارمزد اعمال. شما حق دارید ببینید کجای کد ایستاده و اگر خواستید خودتان اضافه‌اش کنید. برای همین سورس همهٔ فرمول‌های آماده باز است.
ستون فروش مصنوعی سهم یک فرمول جاوااسکریپت است و بعد از «اضافه به فرمول‌های من»، آن کد مال شماست. برای دیدنش روی سرستون بزنید و بالای پنل، دکمهٔ «اصلاح کد» را انتخاب کنید.
یک مثال کوچک و کاربردی: کم کردن کارمزد اعمال از قیمت فروش مصنوعی. ستون آن را حساب نمی‌کند، ولی همان‌طور که در محدودیت‌ها دیدید در سررسید حتماً یکی از دو پا اعمال میشود و در هر دو حالت نرخ «اعمال فروش» می‌خورد:
| قیمت فروش مصنوعی — چیزی که الان می‌بینید | const syntheticSellPrice = roundNumber((callOption.strike - priceGap) - ((sellCallFee + buyPutFee) / callOption.size), 0); |
| و همان عدد، با کارمزد اعمال | - callOption.strike * callOption.writeExerciseFee |
writeExerciseFee نرخ سمتِ تحویل سهم است — روی سهام 0.55٪ و روی صندوق 0.05٪ — و چون در هر دو سناریوی سررسید شما سهم تحویل می‌دهید، همین نرخ ملاک است. روی مثال یعنی 110 ریال در هر سهم، که سربه‌سر را از 20,895 به 20,785 می‌آورد.
یک هشدار مهم: ویرایش‌های دلخواهِ کد در بروزرسانی بعدی استراتژی از بین می‌روند. هنگام بروزرسانی فقط مقادیر تنظیمات، نمایش و فیلترها روی نسخهٔ تازه سوار میشوند. اگر نسخهٔ شخصی‌تان را میخواهید نگه دارید، در پنجرهٔ بروزرسانی گزینهٔ «ساخت ستون جدید» را بزنید.
برای شروع: آموزش فرمول‌نویسی دیده‌بان همین منطق را از صفر می‌سازد · راهنمای فرمول‌نویسی مرجع کامل فیلدها و توابع است · آموزش فرمول‌نویسی جایی است که همان کد را روی دادهٔ واقعی بازار اجرا می‌کنید.
اعمال خودکار نیست. در سررسید، دارندهٔ قرارداد باید درخواست اعمال بدهد؛ اگر اقدام نکند هیچ اتفاقی نمی‌افتد و قرارداد بی‌استفاده تمام میشود. طرفِ فروخته انتخابی ندارد — اگر درخواستی برسد، تخصیص می‌خورد و تعهدش اجرا میشود.
پیامدش در ساختارهای چندپایه بزرگ‌تر است: اگر روی پای فروخته تخصیص بخورید و پای خریداری‌شدهٔ خودتان را اعمال نکنید، پوشش برداشته میشود و چیزی که قرار بود سقفدار باشد به یک موقعیت باز تبدیل میشود. ساده‌ترین راه دور زدن کل این مسیر، بستن موقعیت در بازار پیش از سررسید است.
مهلت اعمال روز سررسید را از کارگزارتان بپرسید. جزئیات: تاریخ سررسید در قرارداد اختیار معامله و فرایند تخصیص در قراردادهای آپشن.
محدودیت‌ها
- کارمزد اعمال در این محاسبه نیست. اگر موقعیت تا سررسید بماند یکی از دو پا حتماً اعمال میشود، و در هر دو حالت شما سهم را تحویل می‌دهید: بالای قیمت اعمال، کالتان علیه شما اعمال میشود؛ زیر آن، خودتان پوت را اعمال می‌کنید. پس در هر دو حالت نرخ اعمال فروش می‌خورد که روی سهام 0.55 درصد قیمت اعمال است — در مثال بالا 110 ریال در هر سهم، یعنی بیش از یک‌چهارمِ همان شکاف 395 ریالی. ردیفی که «کمی بالای تابلو» به نظر می‌رسد ممکن است بعد از کارمزد اعمال اصلاً سود نداشته باشد.
- سرمایهٔ درگیر اندازهٔ ریسک نیست. زیان این موقعیت سمت بالا سقف ندارد؛ ستون فقط پول بلوکه‌شدهٔ امروز را می‌گوید.
- وجه تضمین متغیر است و جهتش علیه شماست. عددی که می‌بینید وجه تضمین رسمیِ امروز است؛ با بالا رفتن پایه بزرگ‌تر میشود — دقیقاً وقتی موقعیت در زیان است. وجه تضمین را قبل از ورود بسنجید.
- تحویل سهم روی پای کال، در سررسید. قراردادها اروپاییاند، پس کسی نمیتواند وسط راه اعمال کند؛ ولی اگر کال در سررسید در سود باشد و تخصیص بخورید، باید سهمی را تحویل دهید که ندارید. راه‌های مهارش همان‌هایی است که در نیکد کال آمده، از جمله رول کردن.
- محاسبه با سرخط است، نه با عمق بازار. ممکن است سرخط فقط برای چند قرارداد معتبر باشد؛ فیلتر ارزش معاملات این را تا حدی می‌پوشاند، ولی جای دیدن صف را نمی‌گیرد.
- ردیف‌های بدون پوتِ هم‌اعمال محاسبه نمی‌شوند — این محدودیت عمدی است، نه نقص.