تفسیری از نمودار موقعیت های باز در معاملات آپشن

در بازار اختیار معامله، رفتار معامله‌گران بر اساس پیش‌بینی‌شان از حرکت آیندهٔ قیمت شکل می‌گیرد: خریداران وقتی وارد می‌شوند که به افزایش قیمت اطمینان دارند و فروشندگان وقتی که به کاهش آن باور دارند. نکتهٔ کلیدی این است که در هر لحظه، تعداد معاملات خرید و فروش همواره با هم برابر است — پس آنچه موقعیت باز را جابه‌جا می‌کند، تعداد نیست، بلکه این است که هر طرف در حال باز کردن موقعیت است یا بستن آن.

سه حالت ممکن است: اگر هر دو طرف تازه‌وارد باشند قراردادی نو ساخته می‌شود و موقعیت باز بالا می‌رود؛ اگر هر دو در حال خروج باشند یک قرارداد از مجموع کم می‌شود؛ و اگر یکی وارد شود و دیگری خارج، فقط جای طرفین عوض می‌شود و موقعیت باز هیچ تغییری نمی‌کند. همین حالت سوم است که در ادامه، مهم‌ترین هشدار این نمودار را می‌سازد. تفکیک معاملات فزاینده و کاهنده در انواع معاملات در قراردادهای آپشن کامل توضیح داده شده است.

در تحلیل پیش رو، رفتار معامله‌گران را در مراحل مختلف یک چرخهٔ بازار بررسی می‌کنیم. این نمودار قیمت و موقعیت باز را کنار هم می‌گذارد و به شش مرحلهٔ کلیدی تقسیم می‌کند؛ در هر مرحله، رفتار غالب معامله‌گران و اثرش بر روند توضیح داده می‌شود.

توجه کنید که خط قیمت و خط موقعیت باز همیشه هم‌جهت نیستند — و دقیقاً همان جاهایی که از هم جدا می‌شوند، بیشترین اطلاعات را دارند.

افزایش موقعیت باز همراه با رشد قیمت. افزایش در تعداد موقعیت‌های باز زمانی رخ می‌دهد که معامله‌گران جدید — اعم از خریدار و فروشنده — وارد بازار می‌شوند و قراردادی جدید ثبت می‌کنند.

در این حالت دو گروه با دیدگاه‌های متضاد شکل می‌گیرند: خریدارانی که با اطمینان به رشد قیمت وارد شده‌اند، و فروشندگانی که با همان میزان اطمینان انتظار کاهش دارند.

در یک روند صعودی، تا زمانی که هر دو گروه به صحت پیش‌بینی خود اطمینان دارند، به افزایش حجم معاملاتشان ادامه می‌دهند و همین اطمینان دوطرفه موجب تداوم رشد موقعیت باز می‌شود. با این حال، تغییرات قیمت نهایتاً یکی از این دو گروه را متضرر می‌کند.

در طول روند صعودی خریداران با اطمینان به موقعیت‌های خود می‌افزایند، در حالی که فروشندگان با این استدلال که قیمت‌ها بیش از حد رشد کرده و زمان اصلاح فرا رسیده، همچنان می‌فروشند. با تداوم روند و افزایش ضرر فروشندگان، آن‌ها به‌تدریج و بر اساس آستانهٔ تحمل ریسک خود از بازار خارج می‌شوند. جالب اینجاست که فروشندگان جدیدی که همچنان به بازگشت قیمت باور دارند جایگزین قبلی‌ها می‌شوند — و این چرخهٔ جایگزینی، علاوه بر حفظ تداوم روند، به تقویت حرکت صعودی هم کمک می‌کند.

توقف رشد موقعیت باز، علی‌رغم ادامهٔ رشد قیمت. افزایش موقعیت باز معمولاً تأییدی بر سلامت روند جاری است؛ اما زمانی فرا می‌رسد که علی‌رغم تمایل خریداران به گرفتن موقعیت در قیمت‌های بالاتر، فروشنده‌ای در بازار حاضر نیست. در این شرایط خریداران ناچار می‌شوند از معامله‌گرانی که قبلاً موقعیت خرید داشته‌اند و حالا قصد سودگیری دارند خرید کنند.

وقتی خریدار جدید جایگزین خریدار قبلی می‌شود، تغییری در تعداد موقعیت‌های باز ایجاد نمی‌شود، چون این معامله صرفاً یک جابه‌جایی است نه ایجاد قرارداد جدید. این وضعیت نشان می‌دهد چرخهٔ جایگزینی بازنده‌ها متوقف شده و می‌تواند هشداری برای پایان روند فعلی باشد.

افزایش موقعیت باز همراه با کاهش قیمت. در روند نزولی، بالا رفتن موقعیت باز نشان می‌دهد که فروشندگان به‌شدت در حال افزایش موقعیت‌های فروش خود هستند، در حالی که خریداران هم قیمت را مناسب می‌دانند و مشغول خریدند.

با تداوم روند نزولی و افزایش ضرر خریداران، خروج تدریجی آن‌ها به تشدید نزول کمک می‌کند — همان چرخهٔ مرحلهٔ دوم، این بار در جهت معکوس و با بازندهٔ دیگری.

نوسان قیمت در محدودهٔ مشخص، در حالی که موقعیت باز بالا می‌رود. تغییرات موقعیت باز در این حالت می‌تواند نشانهٔ شروع روند جدید باشد.

وقتی قیمت در فضای رنج قرار می‌گیرد ولی تعداد موقعیت باز در حال افزایش است، معمولاً کسانی که رویکرد بلندمدت دارند وارد می‌شوند و سفته‌بازان از ورود در این محدوده خودداری می‌کنند.

کاهش موقعیت باز زمانی رخ می‌دهد که دو معامله‌گر با موقعیت‌های متقابل — خرید و فروش — هم‌زمان تصمیم به خروج بگیرند. با انجام معامله میان آن‌ها، یک قرارداد از مجموع موقعیت‌های باز کم می‌شود و هر دو از بازار خارج می‌شوند.

کاهش شدید در تعداد موقعیت‌های باز معمولاً نشان‌دهندهٔ پایان یک روند است: در این مرحله معامله‌گران زیان‌ده در حال بستن موقعیت و پذیرش ضررند و هم‌زمان معامله‌گران سودده در حال نقد کردن سود و خروج. برای بستن موقعیت پیش از سررسید، افست کردن راه استانداردش است.

هر افت موقعیت باز به معنی پایان روند نیست؛ سه دلیل رایج دارد و فقط یکی از آن‌ها دربارهٔ باور معامله‌گران است.

نخست نزدیک شدن به سررسید: معامله‌گران معمولاً ترجیح می‌دهند پیش از سررسید موقعیت‌های خود را به قراردادهای با سررسید دورتر منتقل کنند، کاری که به آن رول کردن می‌گویند. دوم بستن موقعیت‌های فروش، به‌ویژه قراردادهایی که در زیان مانده‌اند و معمولاً در پایان روند اتفاق می‌افتد. و سوم تغییرات اساسی در شرایط بازار که معامله‌گران را به خروج از موقعیت‌هایشان می‌رساند.

از روی نمودار تغییر تعداد موقعیت‌های باز به‌تنهایی نمی‌توان چیزی استنباط کرد. این نمودار زمانی به یک المان کمک‌کنندهٔ مؤثر تبدیل می‌شود که هم‌زمان به افزایش، کاهش یا ثابت ماندن نمودار قیمتی دارایی پایه هم توجه کنید.

نکتهٔ دوم دربارهٔ خود عدد است: هرچه تعداد موقعیت‌های باز بیشتر باشد، قرارداد از فعالیت و پویایی بیشتری برخوردار است، نقدشوندگی بالاتری دارد و برای معاملات کوتاه‌مدت گزینهٔ بهتری است. برای مقایسهٔ قراردادهای یک سررسید کنار هم، زنجیرهٔ قراردادها همین نما را می‌دهد.

وقتی موقعیت باز را به‌تفکیک قیمت اعمال رسم می‌کنید، علاوه بر ستون‌های اختیار خرید و اختیار فروش می‌توانید خط مکس پین (Max Pain) را هم ببینید: قیمت اعمالی که در سررسید همان زنجیره، کمترین مجموع ضرر نویسندگان را دارد. کنار آن، قیمت فعلی پایه نشان می‌دهد بازار چقدر از این سطح فاصله دارد — یک سرنخ کمکی در کنار تحلیل روند موقعیت باز، نه سیگنال قطعی.

برای محاسبه، تفسیر دقیق‌تر، ستون آمادهٔ دیده‌بان و محدودیت‌های این شاخص، نقطهٔ حداکثر درد (Max Pain) را ببینید.