منحنی نمودار استراتژی سود و زیان را برای یک تاریخ نشان میدهد. جدول سود و زیان همان را برای چند قیمت و چند تاریخ هم‌زمان میدهد — یک شبکه که در آن هر خانه جواب «اگر قیمت این باشد و تاریخ این، کجا ایستاده‌ام» است.
این مقاله میگوید جدول را چطور بخوانید، هر جزء رابط چه میکند، و در چه تصمیم‌هایی جدول از منحنی گویاتر است.
برای شروع، نمودار استراتژی را باز کنید و جدول را از همانجا فعال کنید. در میزکار هم همین جدول را دارید: از «افزودن باکس»، باکس «نمودار استراتژی» را اضافه کنید.
جدول سود/زیان چیست؟
در نمودار استراتژی معمولاً سود/زیان را به‌صورت منحنی میبینید. اما بعضی وقت‌ها می‌خواهید هم‌زمان ببینید: «اگر قیمت پایه این باشد و تاریخ این باشد، سود و زیان چقدر است؟»
با سوییچ نمودارجدول (کنار عنوان «نمودار سود/زیان»)، به جدول ماتریس (heatmap) می‌روید — شبیه نمای Table در OptionStrat.
هر ستون = یک تاریخ (امروز تا سررسید) · هر ردیف = یک قیمت احتمالی پایه · هر خانه = سود/زیان کل استراتژی
چرا جدول به درد می‌خورد؟
- یک نگاه کلی: کل مسیر زمانی و محدوده قیمت در یک صفحه.
- پیدا کردن «منطقه امن»: جایی که هم در زمان و هم در قیمت سبز هستید.
- مقایسه تاریخ‌ها: بدون جابه‌جایی اسلایدر — ستون‌ها کنار هم.
- خواندن برای مبتدی: رنگ سبز = سود، قرمز = زیان — هرچه پررنگ‌تر، عدد بزرگ‌تر.
اجزای UI
| عنصر | در صفحه | کاربرد |
|---|---|---|
| سوییچ نمایش | نمودارجدول | رفتن از نمودار به جدول و برعکس |
| رنج قیمت | اسلایدر «رنج قیمت» + برچسب ±٪ | ردیف‌ها چقدر بالاتر و پایین‌تر از قیمت‌های استراتژی (اعمال‌ها، قیمت ورود، قیمت پایه) بروند؛ تعداد ردیف‌ها ثابت (21) است و با بازتر شدن بازه فقط فاصلهٔ قیمت‌ها زیاد میشود |
| نوع مقدار | ریالدرصد٪ بیشترین ریسک | ریال · درصد سرمایه · درصد نسبت به بیشترین ریسک |
| ستون‌ها | امروز · N روز · سررسید + تاریخ شمسی | محور زمان — از امروز تا انقضا؛ عدد «N روز» یعنی N روز تا سررسید مانده (نه N روز از امروز) و تاریخ شمسی زیرش خودِ آن روز است |
| ردیف قیمت | ستون چسبان «قیمت» | از بالا (گران) به پایین (ارزان) |
| ردیف زنده | نقطه ● + حاشیه primary | نزدیک‌ترین قیمت به نرخ لحظه‌ای پایه؛ فقط وقتی قیمت زندهٔ نماد پایه در دسترس باشد |
در حالت جدول، نوار ابزار پایین نمودار (Min/Max، ±1σ، …) پنهان است — کنترل‌های مخصوص جدول بالای heatmap قرار دارند. سناریوهای What-if و یونانی‌ها فقط در حالت نمودار هستند.
چطور جدول را بخوانیم؟
| قیمت ↓ / تاریخ → | امروز 03/07 |
15 روز 03/22 |
سررسید 04/06 |
|---|---|---|---|
| 28,000 | +1.2M | +850K | +2.1M |
| ● 24,500 | +420K | +310K | +5K |
| 21,000 | −180K | −220K | −450K |
نمونهٔ ساده — اعداد فرضی. در ابزار واقعی بر اساس پوزیشن‌های شما محاسبه میشود.
- ستون «امروز»: سود و زیان نظری با قیمتگذاری بلک-شولز — همان منطق منحنی آبی نمودار قبل از سررسید.
- ستون «سررسید»: فقط ارزش ذاتی — همان منحنی اصلی سررسید.
- ستونهای میانی: روزهای بین امروز و سررسید (تعداد ستون با عرض صفحه تنظیم میشود).
- رنگ سبز: سود — قرمز: زیان. شدت رنگ ≈ بزرگی عدد.
- هاور روی خانه: مقدار دقیق ریالی در title نمایش داده میشود.
سه حالت نمایش عدد
- ریال: سود/زیان هر خانه به ریال (فشرده: K/M).
- درصد: نسبت به جمع خالص ورود به موقعیت — مثل نمودارجدول + درصد در نمودار.
- ٪ بیشترین ریسک: نسبت به حداکثر زیان استراتژی — وقتی زیان نامحدود باشد غیرفعال است.
راهنمای گام‌به‌گام
- به صفحه نمودار استراتژی بروید.
- با پاهای استراتژی را اضافه کنید.
- سهم پایه، اندازه قرارداد و IV/نرخ بهره را تنظیم کنید — جدول از همان موتور محاسبه نمودار قبل از سررسید استفاده میکند (IV در پنل تاریخی).
- بالای نمودار، نمودارجدول را بزنید.
- با اسلایدر رنج قیمت بازه ردیف‌ها را گسترش یا محدود کنید.
- بین ریالدرصد٪ بیشترین ریسک واحد نمایش را عوض کنید.
- ردیف ● را پیدا کنید — وضعیت «الان» نسبت به سناریوهای دیگر.
- برای تحلیل خطی، دوباره نمودارجدول — هر خانه = همان نقطه روی منحنی آبی.
اشتباه‌های رایج:
- عددهای جدول هزار برابر بزرگ‌ترند — علت: برای ردیف «پایه (UA)» عدد «تعداد» را 1000 (تعداد سهم) نوشته‌اید؛ «تعداد» در همهٔ ردیف‌ها قرارداد است و هر قرارداد به‌اندازهٔ «اندازه قرارداد» سهم دارد — راه‌حل: برای 1000 سهم با اندازهٔ قرارداد 1000، «تعداد» را 1 بگذارید.
- با عوض کردن «نرخ بهره» بالای صفحه جدول تکان نمی‌خورد — علت: ستون «امروز» با IV و نرخ بهرهٔ دو اسلایدر بخش «نمودار قبل از سررسید» حساب میشود، نه با فیلد بالای صفحه — راه‌حل: همان دو اسلایدر را عوض کنید.
- گزینهٔ «٪ بیشترین ریسک» (یا «درصد») خاکستری است — علت: «٪ بیشترین ریسک» فقط وقتی کار میکند که زیان استراتژی سقف داشته باشد (فروش call بدون سهم سقف ندارد) و «درصد» وقتی که خالص ورود صفر یا نزدیک صفر نباشد — راه‌حل: «ریال» را بزنید، یا یک پای محافظ (مثلاً یک call خریداریشده) اضافه کنید تا زیان کران‌دار شود.
مثال عملی: کاوردکال — از ساخت تا خواندن جدول
برای اینکه جدول «کلیک» شود، یک کاوردکال (Covered Call) ساده را قدم‌به‌قدم می‌سازیم. این استراتژی برای خیلی از معامله‌گران تازه‌کار آشناست: سهم دارید + یک call می‌فروشید تا حق‌بیمه بگیرید؛ در عوض اگر قیمت خیلی بالا برود، سودتان سقف دارد.
1) استراتژی را در ابزار بسازید
- به صفحه نمودار استراتژی بروید.
- با دو ردیف اضافه کنید:
- ردیف 1 — سهم پایه: نوع «پایه (UA)» · خرید · نماد فولاد · تعداد 1 (یک قرارداد = 1000 سهم) · قیمت ورود 24,000
- ردیف 2 — اختیار: نوع «Call» · فروش · call با strike 26,000 · تعداد 1 · قیمت ورود (حق‌بیمه) مثلاً 500 · روز مانده 30
- در نوار بالا: سهم پایه = 24,500 (قیمت فعلی) · اندازه قرارداد = 1000 · IV و نرخ بهرهٔ جدول (هر دو 30 در حالت پیش‌فرض) را از بخش «نمودار قبل از سررسید» با IV تنظیم کنید.
- در صورت نیاز کارمزد معامله را فعال کنید تا عدد واقعی‌تر شود.
- نمودارجدول را بزنید — جدول heatmap ظاهر میشود.
2) جدول نمونه برای همین سناریو
جدول زیر خروجی همین سناریو با موتور خودِ جدول است — بدون کارمزد و با IV و نرخ بهرهٔ پیش‌فرض (30 و 30):
سناریوی فرضی: خرید 1000 سهم «فولاد» @ 24,000 (تعداد 1) + فروش 1 call @ strike 26,000 با قیمت ورود 500 · 30 روز تا سررسید · قیمت زنده پایه ≈ 24,500
| قیمت پایه ↓ | امروز 03/07 |
20 روز 03/17 |
10 روز 03/27 |
سررسید 04/06 |
|---|---|---|---|---|
| 27,000 | +1.6M | +1.8M | +2.2M | +2.5M |
| 26,000 | +1.3M | +1.5M | +1.9M | +2.5M |
| ● 24,500 | +509K | +709K | +902K | +1.0M |
| 23,000 | −632K | −549K | −504K | −500K |
| 21,000 | −2.5M | −2.5M | −2.5M | −2.5M |
ردیف‌های ابزار روی یک شبکهٔ 21 ردیفی با فاصلهٔ برابر می‌افتند و گرد نیستند؛ اینجا برای خوانایی گرد شده‌اند. سرستون «N روز» یعنی N روز تا سررسید مانده.
3) ستون‌ها را چطور بخوانیم؟
ستون‌ها از چپ به راست (در RTL: از راست به چپ) زمان را جلو می‌برند:
| ستون | معنی | در کاوردکال چه میبینید؟ |
|---|---|---|
| امروز | سود و زیان اگر همین الان ببندید (قیمت نظری بلک-شولز) | برای قیمت‌های نزدیک ورود و بالاتر سبز است؛ ولی حق‌بیمه‌ای که گرفته‌اید هنوز کامل مال شما نیست — call فروخته‌شده تا سررسید ارزش زمانی دارد و از سودتان کم میکند. |
| 10 / 20 روز | میانه راه تا سررسید — عدد سرستون روزِ باقی‌مانده است، نه روزِ گذشته | با نزدیک شدن به سررسید، اثر «خوردن زمان» (تتا) روی call فروخته‌شده دیده میشود: اگر قیمت سر جایش بماند، هر ردیف از ستونی به ستون بعد بهتر میشود. |
| سررسید | فقط ارزش ذاتی — بدون ارزش زمانی | شکل نهایی استراتژی: سود سقف‌دار بالای strike، و پایین‌تر از سربه‌سر زیانی که با افت سهم بزرگ‌تر میشود — کران‌دار است، چون سهم حداکثر تا صفر می‌افتد، ولی بزرگ. |
4) ردیف‌ها — هر قیمت پایه چه میگوید؟
ردیف ● 24,500 (قیمت زنده): وضعیت «الان». خانه ستون امروز = سود و زیان لحظه‌ای تقریبی. همان عددی است که در حالت نمودار به‌صورت برچسب سبز/قرمز بالای chart میبینید. با حرکت بازار، این ردیف بالا یا پایین جابه‌جا میشود.
ردیف‌های 26,000 و 27,000 (بالای strike):
- ستون امروز: سود خوب — سهم بالا رفته ولی call هنوز ارزش زمانی دارد.
- ستون سررسید: سود به حداکثر می‌رسد و دیگر رشد نمی‌کند — این همان «سقف سود» کاوردکال است. در جدول میبینید ردیف‌های 26,000 و 27,000 در ستون سررسید دقیقاً یک عدد دارند (+2.5M: 2M سود سهم تا قیمت اعمال و 0.5M حق‌بیمه).
ردیف 23,000 (کمی پایین‌تر از ورود): نقطه جالب برای یادگیری:
- ستون امروز قرمز است (−632K): سهم 1,000 پایین‌تر از قیمت ورود است و call فروخته‌شده هنوز چیزی ارزش دارد.
- ستون سررسید هم قرمز است، ولی کمتر (−500K): سربه‌سر سررسید 23,500 است (قیمت ورود 24,000 منهای حق‌بیمه 500) و 23,000 زیر آن است.
جهت حرکت از چپ به راست همان چیزی است که جدول بهتر از یک نگاه ثابت به نمودار نشان میدهد: در کاوردکال، اگر قیمت همین‌جا بماند، گذشت زمان به نفع شماست — سربه‌سرِ امروز حدود 23,775 است و هر روز به 23,500 نزدیکتر میشود.
ردیف 21,000 (سقوط شدید): همه ستون‌ها قرمز و تقریباً برابرند (حدود −2.5M) — زیان سهم از حق‌بیمه call خیلی بزرگ‌تر است، و call آن‌قدر بی‌ارزش شده که گذشت زمان چیزی به سودتان اضافه نمی‌کند.
5) سوال‌هایی که با جدول سریع جواب می‌گیرید
- «اگر 10 روز دیگر ببندم و قیمت همین‌جا بماند، چقدر می‌کنم؟» → ردیف ● · ستونی که تاریخش 10 روز بعد است (در این مثال سرستونش «20 روز» است، چون 20 روز تا سررسید مانده)
- «حداکثر سودم در سررسید چقدر است؟» → هر ردیف بالای strike · ستون «سررسید» (همه یکسان: +2.5M)
- «از چه قیمتی در سررسید ضرر می‌شوم؟» → در ستون سررسید، اولین ردیف قرمز از بالا — نزدیک سر به سر
- «اگر فردا بازار 5٪ بریزد، در میانه راه چه میشود؟» → ردیف قیمت پایین‌تر · ستون میانی
6) حالت ریالدرصد٪ بیشترین ریسک — وقتی ریال گیج‌کننده است
اگر سرمایه ورودی‌تان مثلاً 24 میلیون (خرید سهم) منهای حق‌بیمه باشد، با ریالدرصد٪ بیشترین ریسک میبینید هر خانه چند درصد سود/زیان است. مثلاً +509K روی خالص ورود حدود 23.5M ≈ +2.2٪ (24M خرید سهم منهای 0.5M حق‌بیمه، بدون کارمزد) — برای مقایسه با سود بانکی یا هدف ماهانه راحت‌تر است.
حالت ٪ بیشترین ریسک وقتی مفید است که بدانید سود فعلی‌تان نسبت به بدترین سناریوی کران‌دار چقدر است (در کاوردکال زیان کران‌دار است، چون سهم حداکثر تا صفر می‌افتد؛ پس این حالت فعال است و بیشترین ریسک این مثال 23.5M است — برابر خالص ورود، پس اینجا «درصد» و «٪ بیشترین ریسک» عدد یکسانی می‌دهند. خاموش شدنش مال استراتژی‌هایی است که زیانشان بی‌سقف است، مثل فروش call بدون سهم).
7) جمع‌بندی این مثال
کاوردکال در جدول معمولاً یک ناحیهٔ سبز می‌سازد که به سمت سررسید بزرگ‌تر میشود (سربه‌سر از حدود 23,775 امروز به 23,500 در سررسید می‌رسد) و بالای strike سود ثابت (سقف) می‌ماند. اگر می‌خواهید قبل از معامله ببینید «آیا فقط به حق‌بیمه اکتفا می‌کنم یا احتمال دارد مجبور شوم زودتر خارج شوم»، جدول سریع‌تر از جابه‌جایی بین نمودار و تاریخ جواب میدهد.
برای ساخت و What-if روی همین استراتژی: راهنمای نمودار استراتژی · برای منطق ستونهای زمانی: نمودار قبل از سررسید.
محدودیت‌ها
- مثل نمودار قبل از سررسید، اعداد نظری (بلک-شولز) هستند نه قیمت تابلو.
- What-if overlay در جدول نیست — برای چند سناریو هم‌زمان از حالت نمودار استفاده کنید.
- تعداد ستون‌ها به عرض صفحه وابسته است (حدود 4 تا 13).
اعمال خودکار نیست. در سررسید، دارندهٔ قرارداد باید درخواست اعمال بدهد؛ اگر اقدام نکند هیچ اتفاقی نمی‌افتد و قرارداد بی‌استفاده تمام میشود. طرفِ فروخته انتخابی ندارد — اگر درخواستی برسد، تخصیص می‌خورد و تعهدش اجرا میشود.
پیامدش در ساختارهای چندپایه بزرگ‌تر است: اگر روی پای فروخته تخصیص بخورید و پای خریداری‌شدهٔ خودتان را اعمال نکنید، پوشش برداشته میشود و چیزی که قرار بود سقف‌دار باشد به یک موقعیت باز تبدیل میشود. ساده‌ترین راه دور زدن کل این مسیر، بستن موقعیت در بازار پیش از سررسید است.
مهلت اعمال روز سررسید را از کارگزارتان بپرسید. جزئیات: تاریخ سررسید در قرارداد اختیار معامله و فرایند تخصیص در قراردادهای آپشن.
جمع‌بندی
جدول سود/زیان نمای heatmap از سود و زیان استراتژی است: قیمت × تاریخ در یک نگاه. با نمودارجدول، ریالدرصد٪ بیشترین ریسک و رنج قیمت، مسیر سود/زیان را ساده‌تر بخوانید. برای ساخت استراتژی و سایر ابزارها: راهنمای نمودار استراتژی · نمودار قبل از سررسید.