بازار در تاریخ گذشته امکانی است که بازار یک روز گذشته را در زنجیره قراردادها، دیده‌بان و میزکار نشان می‌دهد: قیمت آخرین معامله و پایانی، سرخط خرید و فروش، حجم، موقعیت باز، IV و یونانی‌ها، قیمت سهم پایه و روز تا سررسید، همه با اعداد آخر همان روز، یا اگر بخواهید یک ساعت مشخص از همان روز. قراردادهای اختیار معامله (آپشن)ی که بعدها منقضی شده‌اند هم در همان روز دیده می‌شوند.
هر جا بخواهید بدانید «آن روز بازار چه شکلی بود» یا یک استراتژی را روی قیمت‌های واقعی همان روز بسازید و روزبه‌روز تا سررسید جلو ببرید، این امکان کار شما را می‌کند. این راهنما می‌گوید تاریخ را از کجا و چطور انتخاب کنید، در هر سه صفحه چه چیزی نشان داده می‌شود و چه چیزی نه، و استراتژی را چطور در همان روز بسازید و به سررسید برسانید.
ویدیوهای آموزشی این امکان: دیده‌بان، زنجیره و میزکار
ویدیوی همین کار: بازار یک روز گذشته روی میز و دیده‌بان
بازار در تاریخ گذشته چه می‌کند؟
همین ابزارهایی که هر روز برای بازار زنده به کار می‌برید، یک حالت دیگر هم دارند: به‌جای قیمت‌های لحظه‌ای، اعداد یک روز گذشته را نشان می‌دهند. جدول‌ها، ستون‌ها و فیلترها همان‌هایی هستند که می‌شناسید؛ فقط داده مال آن روز است. این حالت در این سه جا هست؛ نسخهٔ بورس کالای زنجیره و دیده‌بان، و نقشهٔ اختیار سهام و کالا هم همین دکمهٔ «تاریخ گذشته» را دارند:
- زنجیره قراردادها: کال و پوت هر سررسید را همان‌طور که آن روز بودند نشان می‌دهد، از جمله سررسیدهایی که تا امروز منقضی شده‌اند (راهنمای زنجیره).
- دیده‌بان: کل بازار اختیار معامله را در آن روز در یک جدول می‌آورد، با فیلتر، مرتب‌سازی و ستون‌های فرمولی (راهنمای دیده‌بان).
- میزکار: باکس‌های دیده‌بان و زنجیرهٔ بورس و فرابورس با هم روی همان روز می‌روند (راهنمای میزکار).
در این حالت هیچ چیز زنده نیست: اتصال به جریان قیمت‌ها قطع است، هشدار و «رکورد جدید» داخل صفحه ساکت‌اند، و بالای صفحه یک نوار کهربایی می‌گوید کدام روز را می‌بینید. برای برگشتن به بازار امروز یک دکمه کافی است. هر روز با اعداد آخر همان روز باز می‌شود؛ برای یک لحظهٔ مشخص از روز، خط زمان زیر نوار را به کار ببرید (انتخاب ساعت).
شروع سریع: سه قدم تا اولین روز گذشته
- زنجیره قراردادها را باز کنید و یک نماد پایه انتخاب کنید، مثلاً اهرم.
- دکمهٔ کنار کادر جست‌وجوی نماد را بزنید. تقویم شمسی باز می‌شود.
- یک روز معاملاتی را انتخاب کنید. جدول با اعداد همان روز عوض می‌شود و نوار کهربایی بالای صفحه می‌آید.
دکمهٔ ورود در این سه جا شکل متفاوتی دارد:
| صفحه | دکمه | کجاست |
|---|---|---|
| زنجیره قراردادها | بالای صفحه، کنار کادر جست‌وجوی نماد پایه | |
| دیده‌بان | در نوار بالای جدول، کنار دکمهٔ «میزکار آپشن»؛ فقط آیکون، بدون متن | |
| میزکار | در نوار بالای میزکار، قبل از کنترل نرخ بهره و تنظیمات؛ همان آیکون |
روزی که انتخاب کرده‌اید در نشانی صفحه هم می‌ماند، به شکل ?asOf=1405-05-14 با تاریخ شمسی. آن را برای همکار بفرستید یا در یادداشتتان بگذارید؛ نمونه: زنجیرهٔ اهرم در 14 مرداد 1405.
انتخاب روز: تقویم، تعطیلی و روز قبل و بعد
در تقویم فقط روزهای معاملاتی گذشته قابل انتخاب‌اند؛ روزهایی که بازارِ آن صفحه بسته بوده، مثل جمعه و تعطیلی‌ها، انتخاب‌شدنی نیستند. خود امروز هم در تقویم نیست، چون هنوز تمام نشده: امروز را «بازگشت به زنده» نشان می‌دهد.
اگر نشانی صفحه روزی را بخواهد که بازار تعطیل بوده، آخرین روز معاملاتی پیش از آن نمایش داده می‌شود و نوار همین را می‌گوید. نمونهٔ خود درخواستی که این امکان از آن آمد: پنجشنبه 15 مرداد 1405 بازار بسته بود، پس زنجیرهٔ چهارشنبه 14 مرداد باز می‌شود، با این توضیح که 15 مرداد بازار تعطیل بود.
نوار کهربایی همهٔ راه‌های جابه‌جایی را یک‌جا دارد:
- روز قبل: یک روز معاملاتی به عقب؛ روزهای تعطیل رد می‌شوند.
- تاریخ: تقویم را باز می‌کند تا هر روز دیگری را انتخاب کنید.
- روز بعد: یک روز معاملاتی به جلو، تا آخرین روز معاملاتیِ تمام‌شده.
- بازگشت به زنده : نوار و همهٔ محدودیت‌های حالت گذشته برمی‌افتد و بازار امروز، با جریان زنده، برمی‌گردد.
📱 در موبایل: فلش‌های «روز قبل» و «روز بعد» فقط آیکون‌اند تا چهار دکمهٔ نوار در یک ردیف بمانند: فلش سمت راست به روز قبل می‌رود و فلش سمت چپِ «تاریخ» به روز بعد.
روی آخرین روز معاملاتیِ تمام‌شده، «روز بعد» خاموش می‌شود؛ امروز را «بازگشت به زنده» نشان می‌دهد. فهرست روزهای تعطیل و سررسیدها را تقویم معاملاتی دارد.
انتخاب ساعت: بازار در یک لحظه از روز
روز گذشته را در یک لحظهٔ مشخص هم می‌توانید ببینید، نه فقط آخر روز. انتخاب ساعت برای بورس و فرابورس از 26 آذر 1404 و برای بورس کالا از 11 مهر 1405 هست؛ روزی که آن را ندارد خط زمان هم ندارد، و لینکی که ساعت دارد آخر همان روز را با یک پیام نشان می‌دهد. زیر نوار کهربایی یک خط زمان هست، از پیش‌گشایش تا پایان معاملات، با گام 5 دقیقه: دستگیره را بکشید، یا با «−5» و «+5» پنج دقیقه عقب و جلو بروید. زدن ساعتِ روی خط زمان جدول ساعت و دقیقه را برای انتخاب دقیق باز می‌کند، «پخش» روز را گام‌به‌گام، هر گام 5 دقیقه، جلو می‌برد و در پایان معاملات می‌ایستد؛ در حال پخش، دکمه «توقف» است و اگر روی «پایان روز» باشید، از پیش‌گشایش شروع می‌کند. «پایان روز» به آخر روز برمی‌گردد. نوار می‌نویسد مثلاً «زنجیره در تاریخ سه‌شنبه 7 مهر 1405، ساعت 10:00 · داده زنده نیست».
در آن لحظه این‌ها مال همان لحظه‌اند: آخرین قیمت و پایانی، پنج سطح صف خرید و فروش، حجم، ارزش و تعداد معاملات تا همان ساعت، کمترین و بیشترین قیمت تا آن لحظه، زمان آخرین معامله، موقعیت باز و قیمت سهم پایه. اگر برای قراردادی در آن روز موقعیت باز لحظه‌ای ثبت نشده باشد، موقعیت باز روز قبلش می‌آید. IV، یونانی‌ها و ستون‌های فرمولی از همین اعداد حساب می‌شوند، و فرمول‌ها فاز بازار همان ساعت را می‌بینند، پیش‌گشایش یا پیوسته. پس فرمولی که فروش اختیار را با سرخط تقاضا می‌سنجد، سرخط ساعت 10 را می‌گیرد، نه آخر روز را.
ساعت با «روز قبل» و «روز بعد» می‌ماند؛ پس همان ساعتِ روز قبل یا بعد با یک کلیک می‌آید. نشانی صفحه ساعت را هم نگه می‌دارد و همان لینک همان لحظه را باز می‌کند.
یک نمونهٔ واقعی: اختیار خرید خودرو با قیمت اعمال 650 و سررسید 8 مهر 1405 (ضخود7134) در سه‌شنبه 7 مهر.
| مورد | ساعت 10:00 | ساعت 11:00 | آخر روز |
|---|---|---|---|
| آخرین قیمت خودرو | 676 | 680 | 667 |
| آخرین معاملهٔ قرارداد | 22 | 25 | 15 |
| بهترین تقاضا و بهترین عرضه | 21 و 22 | 24 و 25 | 15 و 16 |
| ارزش معاملات تا آن لحظه | 160.3 میلیارد ریال | 305.6 میلیارد ریال | 483.9 میلیارد ریال |
| موقعیت باز | 15,315,014 | 14,510,170 | 13,261,436 |
قرارداد در ساعت 11 به 25 رسید و آخرین معاملهٔ روز 15 بود؛ کسی که ساعت 10 به عرضهٔ 22 خریده بود، یک ساعت بعد می‌توانست به تقاضای 24 بفروشد. در آخر روز این فرصت دیده نمی‌شود.
در یک روز گذشته چه چیزهایی می‌بینید
هر عدد همان جایی است که در بازار زنده می‌شناسید؛ فقط مال آن روز است:
| چه چیزی | در حالت تاریخ یعنی |
|---|---|
| آخرین و پایانی | دو قیمت همان روز: قیمت آخرین معامله و قیمت پایانی. |
| سرخط | پنج سطح خرید و فروش که آخر همان روز در صف مانده بود، همراه آمار حقیقی و حقوقی. این صفِ آخر روز است؛ صف یک لحظه از وسط روز را روی خط زمان می‌بینید. |
| حجم و ارزش | حجم و ارزش معاملات همان روز. |
| موقعیت باز | موقعیت باز همان روز و تغییرش نسبت به روز معاملاتی قبل؛ ستون‌هایی که با تغییر موقعیت باز کار می‌کنند، از جمله «موقعیت‌گیری»، با همین دو عدد حساب می‌شوند (موقعیت باز چیست). |
| IV، دلتا و یونانی‌ها | از قیمت‌های همان روز حساب می‌شوند، با همان موتور بازار زنده، با نرخ بهره و مبنای قیمتی که خودتان در تنظیمات گذاشته‌اید؛ عدد ذخیره‌شده‌ای خوانده نمی‌شود. اگر مبنای قیمت را عوض کنید، IV آن روز هم عوض می‌شود (نوسان ضمنی). |
| قیمت سهم پایه | قیمت پایانی سهم یا صندوق پایه در همان روز؛ اگر سهم پایه آن روز بسته بوده، قیمت آخرین روزی که معامله شده. |
| روز تا سررسید | از همان روز شمرده می‌شود، نه از امروز؛ قراردادی که امروز منقضی شده، در آن روز روزهای مانده‌اش را دارد. |
| قیمت اعمال و اندازه | طبق ثبت همان روز، نه لزوماً آنچه امروز در کاتالوگ است. |
| سررسیدهای منقضی | هر سررسیدی که آن روز زنده بود در فهرست سررسیدها می‌آید، حتی اگر تا امروز منقضی شده باشد. |
یک نمونهٔ واقعی: اختیار خرید اهرم با قیمت اعمال 56,000 و سررسید 28 مرداد 1405 (ضهرم5035) در چهارشنبه 14 مرداد 1405.
| مورد | مقدار در پایان 14 مرداد |
|---|---|
| قیمت پایانی اهرم | 45,010 |
| آخرین معاملهٔ قرارداد | 1,033 |
| قیمت پایانی قرارداد | 1,049 |
| بهترین تقاضا و بهترین عرضه | 1,015 و 1,040 |
| حجم معاملات | 540,279 |
| موقعیت باز | 695,638، یعنی 83,204 بیشتر از روز معاملاتی قبل (612,434) |
| IV | حدود 113 درصد |
| روز تا سررسید | 14 روز |
آخرین معامله 1,033 است و قیمت پایانی 1,049، ولی اگر همان لحظه می‌خواستید بخرید، بهترین عرضه 1,040 بود. فاصلهٔ سرخط خرید و فروش (1,015 و 1,040) همان چیزی است که «آخرین معامله» به‌تنهایی نشان نمی‌دهد و بخش مهمی از هزینهٔ ورود به یک قرارداد کم‌نقد است.
زنجیره در تاریخ گذشته
روی صفحهٔ زنجیره، نماد پایه و سررسید را مثل همیشه انتخاب می‌کنید؛ فقط سررسیدهایی که آن روز زنده بودند در فهرست می‌آیند و ستون «روز» هر سررسید را از همان روز می‌شمارد. جدول کال و پوت، خطی که قیمت سهم پایه را بین قراردادهای ITM و OTM نشان می‌دهد، و کارت جزئیات قرارداد کار می‌کنند: روی یک ردیف بزنید تا کارتش باز شود. راهنمای زنجیره ستون‌ها را یکی‌یکی توضیح می‌دهد.
نمای «نقشهٔ حرارتی» هم با داده‌های همان روز رسم می‌شود. نمای «روند موقعیت باز» که موقعیت باز را ساعت‌به‌ساعت نشان می‌دهد، در حالت تاریخ پیشنهاد نمی‌شود؛ زنجیره به جدول برمی‌گردد و تنظیم شما دست نمی‌خورد. موقعیت باز یک لحظهٔ مشخص را از خط زمان ببینید (انتخاب ساعت).
دیده‌بان در تاریخ گذشته
دیده‌بان کل بازار را در یک جدول می‌آورد، پس دکمهٔ تاریخ آنجا فقط آیکون است () و کنار «میزکار آپشن» نشسته. با انتخاب یک روز، همان جدول با اعداد آن روز پر می‌شود. فیلتر، مرتب‌سازی، انتخاب ستون‌ها و ستون‌های فرمولی همان‌طور که همیشه کار می‌کنند؛ مثلاً فیلتر ارزش معاملات یا ستونی که خودتان با فرمول‌نویسی ساخته‌اید، روی همان روز حساب می‌شود. راهنمای دیده‌بان همهٔ آن‌ها را دارد.
چند چیز در این حالت فرق دارد:
- فرمول‌ها در آخر روز بازار را بسته می‌بینند، مثل بعد از پایان ساعت معاملات؛ پس هر فرمولی که به باز یا بسته بودن بازار تکیه می‌کند، همان شاخهٔ بعد از بسته شدن را اجرا می‌کند. روی خط زمان، فاز همان لحظه را می‌بینند: پیش‌گشایش یا پیوسته.
- IV Rank و IV Percentile «—» هستند. این دو رتبهٔ امروز نسبت به تاریخچه‌اند (IV Rank، IV Percentile) و کنار IV یک روز گذشته معنا ندارند.
- ستون‌های هستون «-» هستند. پارامتر این مدل هر روز عوض می‌شود و پارامتر امروز روی قیمت‌های گذشته درست نمی‌نشیند (مدل هستون).
- هشدار و «رکورد جدید» داخل صفحه خاموش‌اند. عوض کردن روز، مجموعهٔ ردیف‌های فیلترشده را یک‌جا عوض می‌کند و هیچ‌کدامش خبر تازه نیست.
📱 در موبایل: دیده‌بان کارت‌ها را نشان می‌دهد و دکمهٔ تاریخ گذشته در نوار بالای کارت‌ها، کنار عنوان «دیده‌بان» است؛ باقی کارها همان است که در راهنمای دیده‌بان در موبایل آمده.
میزکار در تاریخ گذشته
در میزکار تاریخ برای کل میزکار، در همهٔ میزها، یکی است: دکمه در نوار بالای میزکار است () و با انتخاب یک روز، همهٔ باکس‌هایی که بازار را نشان می‌دهند با هم می‌روند. نوار کهربایی بالای بوم نشسته و «بازگشت به زنده» همه را با هم برمی‌گرداند.
همهٔ باکس‌ها تاریخ را دنبال نمی‌کنند. برای اینکه بازار امروز و بازار گذشته کنار هم روی یک بوم نیایند، هر باکسی که تاریخ ندارد، به‌جای محتوایش این پیام را می‌گیرد: «این باکس فقط بازار زنده را نشان می‌دهد» و یک دکمهٔ «بازگشت به زنده».
| دنبال تاریخ می‌روند | فقط زنده‌اند |
|---|---|
| باکس دیده‌بان و واچ‌لیست بورس و فرابورس، باکس زنجیرهٔ بورس و فرابورس، و «کارهای من» که به بازار وصل نیست | همهٔ باکس‌های دیگر، مثل نقشه‌ها، نبض بازار، اسکنر آپشن، نمودار تکنیکال، تقویم، ماشین‌حساب، سقف موقعیت‌های باز، لبخند نوسان، دیده‌بان نماد پایه، دیده‌بان سهام، صندوق‌ها و آتی، سوابق، باکس‌های استراتژی، پرتفوی، و همهٔ باکس‌های بورس کالا |
وقتی به زنده برمی‌گردید، هر باکس به حالت قبلش برمی‌گردد؛ چیدمان و تنظیمات باکس‌ها در همهٔ این مدت دست نخورده‌اند. باکس دیده‌بان مثل صفحهٔ دیده‌بان کار می‌کند (راهنمای باکس دیده‌بان).
📱 در موبایل: دکمهٔ تاریخ گذشته در نوار بالای میز، کنار زنگ اعلان است و نوار کهربایی بالای میز می‌نشیند؛ باقی جابه‌جایی‌ها در راهنمای میزکار در موبایل است.
ساخت استراتژی در همان روز و جلو بردن زمان
شاید کاراترین کار این حالت این باشد: قراردادی را با قیمت‌های همان روز بخرید و ببینید بعدش چه شد. راهش همان راه همیشگی است، فقط روی روز گذشته:
- زنجیره (یا باکس زنجیرهٔ میزکار) را روی روز مورد نظر بگذارید و روی ردیف قرارداد بزنید تا کارت جزئیاتش باز شود.
- از منوی «نمودارها»ی کارت، «نمودار سود و زیان استراتژی» را بزنید. پنجره‌ای باز می‌شود که یک پای خرید همین قرارداد را دارد، به بهترین عرضهٔ آخر همان روز (یا اگر ساعتی انتخاب کرده‌اید، عرضهٔ همان لحظه)، مثل هر خرید دیگر در نمودار سود و زیان.
- بالای پنجره، کنار «بستن»، نوار کهربایی کوچکی هست: تاریخ، فلش‌های روز قبل و بعد، و دکمهٔ «سررسید».
با هر قدم جلو، «امروز» استراتژی به روز معاملاتی بعد می‌رود و پنجره از روی بازار همان روز دوباره حساب می‌شود. قیمت ورود پا ثابت می‌ماند؛ آنچه عوض می‌شود این‌هاست:
- تاریخ و روز مانده: برچسب «امروز» بالای تنظیم تاریخ نمودار و ستون «روز» جدول از همان روز شمرده می‌شوند.
- افست: ارزش بستن بلافاصلهٔ پا، به سرخط مقابل همان روز. در روز ورود، خرید به 1,040 و بستن به تقاضای 1,015 یعنی -25,000 ریال، حدود -2.4 درصد؛ در روز سررسید سرخط تقاضا خالی است و افست «—» می‌شود.
- سود/زیان زنده و احتمال سود: در این حالت «زنده» یعنی با قیمت سهم پایه در همان روز. «سود/زیان زنده» سود و زیان پا در سررسید است اگر پایه همان‌جا بماند، و «احتمال سود» با روزهای مانده و IV همان روز دوباره حساب می‌شود؛ روز سررسید «—» است.
دکمهٔ «سررسید» یک‌راست به روز سررسید پا می‌پرد؛ بعد از آن «روز بعد» خاموش است. در نمونهٔ بالا، قیمت پایانی اهرم در هیچ روزی به قیمت اعمال 56,000 نرسید و در روز سررسید، 28 مرداد، 51,111 بود، یعنی 4,889 ریال پایین‌تر. اختیار خرید بی‌ارزش منقضی شد و کل پرمیوم، 1,040 × 1,000 = 1,040,000 ریال، زیان بود (بدون کارمزد).
خواندن نمودار سود و زیان و ستون‌هایش در راهنمای نمودار استراتژی آمده، و خط‌های «قبل از سررسید» در نمودار قبل از سررسید.
تا روی گذشته‌اید، ذخیره، اشتراک‌گذاری و «ثبت در پرتفوی» (واقعی و «ثبت آزمایشی») کار نمی‌کنند و یک پیام می‌گوید بعد از «بازگشت به زنده» ممکن‌اند. دلیلش این است که قراردادها و قیمت‌های آن روز نباید در فهرست استراتژی‌ها، لینک اشتراک یا پرتفوی امروز بنشینند.
کجا به کار می‌آید
- مرور یک معامله: روز ورود را باز کنید و ببینید آن روز سرخط، IV و موقعیت باز چه بود و با «روز بعد» ببینید بعدش چه شد؛ مکمل کارِ ژورنال معاملاتی که خود معامله را ثبت می‌کند.
- آزمودن یک ایده پیش از بک‌تست: اول یک سررسید گذشته را روزبه‌روز با دست بروید تا ببینید ایده معنا دارد؛ اگر دارد، بک‌تست همان قاعده را روی همهٔ سررسیدهای گذشته خودکار می‌سنجد.
- دیدن تغییر: با «روز قبل» و «روز بعد» موقعیت باز و IV یک سررسید را روز به روز مقایسه کنید. برای عددهای کل بازار یا یک نماد، روز به روز و با خروجی اکسل، جدول‌های سوابق بازار اختیار و سوابق نماد کوتاه‌ترند.
- بازبینی یک روز پرنوسان: دیده‌بان آن روز را با فیلترهای خودتان ببینید، بی‌آنکه زیر فشار قیمت‌های زنده باشید.
چه چیزهایی نشان داده نمی‌شود
- حقیقی و حقوقی در ساعت انتخابی. در ساعت انتخابی این آمار خالی است، چون فقط جمع کل روز ثبت می‌شود.
- قیمت قراردادی که آن روز معامله نشده. همان مقدار (مثلاً 1 ریال) را نشان می‌دهد که پس از پایان بازار در حالت زنده هم نشان می‌داد.
- IV Rank، IV Percentile و هستون. در دیده‌بان «—» و «-» می‌خوانید، چون این‌ها به امروز بسته‌اند.
- هشدار و اعلان. هشدار و «رکورد جدید» داخل صفحه روی داده‌های گذشته خاموش‌اند؛ تلگرام و پوش سروری مستقل از صفحه‌اند و مثل همیشه کار می‌کنند.
- بیشتر باکس‌های میزکار. جز دیده‌بان، واچ‌لیست و زنجیرهٔ بورس و فرابورس (و «کارهای من»)، باکس‌ها فقط زنده‌اند.
- تراز حقیقی و ارزش زندهٔ امروز. «تراز حقیقی» در کارت‌های جزئیات و ستون دیده‌بان، و خط ارزش امروز در روند ارزش نماد پایه، روی روز گذشته نمی‌آیند.
- ذخیره و ثبت استراتژی. تا «بازگشت به زنده» رد می‌شود.
- عدد دقیقاً همان که وسط روز دیده بودید. IV و یونانی‌ها از قیمت آخر روز، یا در ساعت انتخابی از قیمت همان لحظه، دوباره حساب می‌شوند و ممکن است با عددی که آن روز روی صفحه دیده بودید کمی فرق کنند.