مدل هستون و لبخند نوسان | قیمت تئوری اختیار در آپشن باز

مدل هستون چیست و چه فرقی با بلک‌شولز دارد؟ آموزش پنج پارامتر، ستون هستون در دیده‌بان، نمودار لبخند نوسان، تب ماشین حساب و معنی کالیبراسیون معتبر در آپشن‌باز.

نویسنده: آپشن بازتاریخ انتشار: 1405/04/29آخرین به‌روزرسانی: 1405/05/3012 دقیقه مطالعه
اشتراک‌گذاری:

مدل هستون (Heston) نسل بعد از بلک‌شولز در قیمت‌گذاری اختیار معامله است: به جای فرض نوسان ثابت، خودِ نوسان را هم یک فرایند تصادفی می‌بیند که بالا و پایین می‌رود و به یک سطح بلندمدت برمی‌گردد. نتیجه؟ مدل می‌تواند لبخند نوسان (گران‌تر بودن اختیارهای دور از قیمت) را توضیح دهد — همان چیزی که بلک‌شولز ذاتاً نمی‌بیند.

در آپشن‌باز، هستون به‌صورت خودکار از قیمت بازار همه اختیارهای هر نماد پایه کالیبره می‌شود و برای همه کاربران رایگان است: ستون «هستون» در دیده‌بان، نمودار «لبخند نوسان»، تب هستون در ماشین حساب و پنل پارامترها در جزئیات قرارداد.

قیمت اعمال نوسان ضمنی بلک‌شولز (تخت) هستون (لبخند/چولگی) نزدیک قیمت پایه
نمودار مفهومی: بلک‌شولز نوسان را برای همه اعمال یکسان می‌بیند؛ هستون لبخند و چولگی می‌سازد.

چرا نوسان تصادفی؟

مدل هستون روی چند مفهوم پایه‌ای سوار است که هر کدام مقالهٔ کوتاه خودشان را دارند. اگر جایی از این صفحه گنگ ماند، معمولاً یکی از همین‌هاست: 0، 1، 2، 3، 4، 5.

و اگر می‌خواهید از این صفحه جلوتر بروید، بحث در همین چند شاخه ادامه پیدا می‌کند — از محاسبهٔ عددی و پایداری آن (0، 1، 2، 3، 4، 5) تا خانوادهٔ مدل‌هایی که هستون یکی از آن‌هاست (0، 1، 2، 3، 4، 5) و در نهایت ارزیابی و پیاده‌سازی‌اش در آپشن‌باز (0، 1، 2، 3، 4).

در بلک‌شولز فرض می‌شود نوسان دارایی پایه تا سررسید ثابت است. اما بازار واقعی این‌طور نیست: نوسان خودش نوسان دارد، بعد از ریزش‌ها می‌پرد و به‌مرور به سطح عادی برمی‌گردد. برای همین وقتی نوسان ضمنی (IV) اختیارهای یک سررسید را روی قیمت‌های اعمال مختلف رسم کنید، یک خط صاف نمی‌بینید — یک منحنی لبخندمانند می‌بینید: اختیارهای دور از قیمت، IV بالاتری دارند.

  • بلک‌شولز: برای هر قرارداد یک IV جداگانه حل می‌شود؛ مدل برای هر قرارداد یک «نوسان» متفاوت قائل است (تناقض درونی).
  • هستون: یک مجموعه پارامتر برای کل نماد پایه — همه اعمال‌ها و سررسیدها با همان یک مدل قیمت می‌خورند و لبخند به‌صورت طبیعی از خود مدل درمی‌آید.
زمان نوسان نوسان بلندمدت (√θ) نوسان فعلی (√v₀) κ = سرعت بازگشت
نوسان بالا می‌پرد، بعد با سرعت κ به سطح بلندمدت برمی‌گردد — نیم‌عمر بازگشت در پنل مدل هستون همین را به روز نشان می‌دهد.
اگر قیمت بازار یک قرارداد از منحنی هستون فاصله زیادی داشته باشد، یعنی نسبت به بقیه زنجیره گران یا ارزان معامله می‌شود — نقطه شروع خوبی برای بررسی بیشتر.

پنج پارامتر مدل به زبان ساده

  • v₀ (نوسان فعلی) — واریانس همین لحظه؛ جذر آن یعنی نوسان سالانه فعلی.
  • θ (نوسان بلندمدت) — سطحی که نوسان در بلندمدت به آن میل می‌کند؛ جذر آن «نوسان بلندمدت» است.
  • κ (سرعت بازگشت) — چقدر سریع نوسان به سطح بلندمدت برمی‌گردد؛ در پنل به‌صورت «نیم‌عمر بازگشت» بر حسب روز نمایش داده می‌شود.
  • ρ (همبستگی) — رابطه حرکت قیمت پایه و نوسان. عدد منفی یعنی با افت قیمت، نوسان بالا می‌رود (چولگی نزولی لبخند).
  • ξ (نوسانِ نوسان) — شدت تلاطمِ خود نوسان؛ هرچه بزرگ‌تر، دم‌های چاق‌تر و لبخند خمیده‌تر.
پارامتر در پنل «مدل هستون» اگر عدد…
√v₀ نوسان فعلی بالا باشد → بازار همین حالا پرتلاطم دیده می‌شود
√θ نوسان بلندمدت بالاتر از فعلی → مدل انتظار آرام‌شدن ندارد، برعکس انتظار تنش بیشتر
κ نیم‌عمر بازگشت (روز) نیم‌عمر کوتاه → سریع به سطح بلندمدت برمی‌گردد
ρ همبستگی + برچسب چولگی منفی → چولگی نزولی (رایج در سهام)
ξ نوسانِ نوسان بزرگ‌تر → لبخند خمیده‌تر و دم‌های چاق‌تر
قیمت اعمال نوسان ضمنی putهای ارزان‌تر گران‌تر ρ منفی → چولگی نزولی
وقتی ρ منفی است (رایج در سهام): با افت قیمت، نوسان بالا می‌رود و بال چپ لبخند (putهای OTM) بلندتر می‌شود.

مثال عددی در دیده‌بان

مثال عددی ساده (فرضی): فرض کنید قیمت پایه 1,000 تومان است و برای یک call با اعمال 1,000 این اعداد را می‌بینید:

مورد عدد خوانش
پرمیوم بازار 80 قیمت معامله در جدول
ستون هستون 100 قیمت تئوری مدل کالیبره‌شده
٪ هستون حدود +25٪ مدل گران‌تر از بازار می‌بیند → بازار نسبت به مدل «ارزان» است
اگر هستون 70 بود ٪ منفی مدل ارزان‌تر از بازار → بازار نسبت به مدل «گران» است

این فقط غربال است: نقدشوندگی، اسپرد و خبر را هم ببینید؛ عدد به‌تنهایی دستور معامله نیست.

ستون‌های «هستون» و «٪ هستون»

در دیده‌بان اختیار (و همان دیده‌بان داخل میزکار) دو ستون جدید کنار ستون بلک‌شولز آمده است:

  • هستون — قیمت تئوری قرارداد با مدل هستونِ کالیبره‌شده. برخلاف ستون بلک‌شولز که از نوسان تاریخی (HV) استفاده می‌کند، هستون از قیمت‌های زنده کل زنجیره یاد می‌گیرد.
  • ٪ هستون — اختلاف قیمت مدل با قیمت بازار به درصد. مثبت یعنی مدل، قرارداد را بالاتر از قیمت فعلی ارزش‌گذاری می‌کند.

مقایسه دو ستون بلک‌شولز و هستون خودش یک ابزار تحلیلی است: وقتی هر دو مدل یک جهت را نشان می‌دهند، سیگنال قوی‌تر است؛ وقتی اختلاف دارند، معمولاً پای لبخند نوسان (اختیارهای دور از قیمت) در میان است.

نمودار لبخند نوسان

دو راه برای دیدن لبخند نوسان:

  • از جزئیات قرارداد — منوی «نمودارها» → لبخند نوسان: نقطه‌های سبز/قرمز، IV بازار برای هر قیمت اعمال (خرید/فروش) و خط بنفش، منحنی مدل هستون است. خط‌چین عمودی قیمت فعلی پایه را نشان می‌دهد.
  • باکس میزکارمیزکار → افزودن باکس → لبخند نوسان: نماد پایه و سررسید را انتخاب کنید؛ انتخاب شما با میزکار ذخیره می‌شود.
قیمت اعمال نوسان ضمنی منحنی مدل هستون بالای منحنی = گران‌تر از مدل زیر منحنی = ارزان‌تر از مدل
در نمودار لبخند آپشن‌باز: نقاط = IV بازار، خط = مدل. فاصله نقطه از منحنی همان ایده‌ای است که ستون «٪ هستون» عددی می‌کند.

خواندن نمودار ساده است: نقطه‌ای که بالای منحنی است یعنی بازار آن قرارداد را گران‌تر از مدل قیمت می‌زند و نقطه زیر منحنی یعنی ارزان‌تر. اگر کالیبراسیون معتبر نباشد فقط نقطه‌های بازار نمایش داده می‌شوند.

تب هستون در ماشین حساب

در ماشین حساب اختیار (صفحه مستقل، باکس میزکار و مودال جزئیات قرارداد) حالا دو تب دارید: بلک‌شولز و هستون. در تب هستون فقط قیمت پایه، قیمت اعمال و روز تا سررسید را تغییر می‌دهید — نوسان و نرخ بهره ورودی ندارند، چون مدل از پارامترهای کالیبره‌شده همان نماد استفاده می‌کند (هیچ‌کس نمی‌تواند پنج پارامتر را دستی حدس بزند). خروجی: قیمت تئوری و یونانی‌ها برای هر دو سمت.

تمرین سریع: یک قرارداد را در ماشین حساب باز کنید، تب هستون را ببینید، بعد همان نماد را در باکس لبخند میزکار بگذارید. اگر نقطهٔ همان اعمال بالای منحنی بود، انتظار دارید در دیده‌بان هم بازار نسبت به مدل گران‌تر دیده شود (٪ هستون منفی یا نزدیک آن منطق).

پنل پارامترها

پایین جدول جزئیات هر قرارداد، پنل «مدل هستون» پارامترهای کالیبره‌شده نماد پایه را به زبان معامله‌گر نشان می‌دهد: نوسان فعلی، نوسان بلندمدت، نیم‌عمر بازگشت، جهت چولگی و نوسانِ نوسان — به‌همراه نشان اعتبار کالیبراسیون، خطای برازش و تعداد قیمت‌های استفاده‌شده.

کالیبراسیون و خط تیره

پارامترهای هستون هر روز کاری حدود ساعت 9:45 (کالیبراسیون کامل) و سپس هر ساعت در طول بازار به‌روزرسانی می‌شوند. ورودی کالیبراسیون، قیمت‌های معتبر بازار است: مظنه‌های با اسپرد معقول یا معامله واقعی همان روز؛ قیمت‌های کهنه و کم‌عمق کنار گذاشته می‌شوند.

  • اگر نماد پایه‌ای به اندازه کافی قرارداد نقدشونده نداشته باشد یا خطای برازش بالا باشد، کالیبراسیون نامعتبر علامت می‌خورد.
  • در این حالت ستون هستون و قیمت تئوری آن نماد خط تیره (—) نمایش داده می‌شود — این صداقت مدل است، نه خطای سایت: عدد بی‌پشتوانه نمایش نمی‌دهیم.

نکته نرخ بهره

قیمت‌های هستون با همان نرخ بهره‌ای محاسبه می‌شوند که در کالیبراسیون استفاده شده است (در پنل و تب ماشین حساب نمایش داده می‌شود). بنابراین تغییر «نرخ بهره» در تنظیمات شخصی شما روی ستون بلک‌شولز اثر می‌گذارد ولی روی اعداد هستون اثر ندارد — این عمدی است تا قیمت مدل با پارامترهای برازش‌شده سازگار بماند.

محدودیت‌ها

  • هستون هم یک مدل است، نه پیشگو؛ در سررسیدهای خیلی کوتاه و قراردادهای بسیار کم‌معامله، برتری خاصی نسبت به بلک‌شولز ندارد.
  • کیفیت خروجی به کیفیت قیمت‌های بازار وابسته است — در نمادهای کم‌عمق، کالیبراسیون ممکن است روزها نامعتبر بماند.
  • جهش‌های ناگهانی (گپ‌های خبری) در مدل نیست؛ برای دم‌های خیلی دور بازهم محتاط باشید.
قهرمان تصمیم شما هستید: هستون و بلک‌شولز دو عینک متفاوت برای دیدن یک بازارند؛ اختلافشان را سیگنال بررسی بدانید، نه دستور خرید و فروش.

مقالات مرتبط

چولگی نوسان (Volatility Skew) در اختیار معامله

چولگی نوسان یعنی نوسان ضمنی در یک سررسید از قیمت اعمالی به قیمت اعمال دیگر فرق می‌کند. سه شکل ممکن منحنی، روش سه‌قدمی اندازه‌گیری، و شکل اندازه‌گیری‌شدهٔ بورس تهران روی 27,856 قرارداد-روز: لبخند به‌جای پوزخند پوت، چولگی به‌عنوان خاصیت نماد نه بازار، و سهم شبکهٔ قیمت از بلندی بال‌ها.

راهنمای نمودار لبخند نوسان | IV بازار و منحنی هستون

آموزش نمودار لبخند نوسان در آپشن‌باز: نقطه‌های IV خرید/فروش، منحنی مدل هستون، خط قیمت پایه، خواندن گران/ارزان نسبت به مدل، باز کردن از جزئیات قرارداد و باکس میزکار.

مدل بلک شولز و قیمت تئوری قرارداد اختیار معامله

مدل بلک‌شولز در آپشن — قیمت تئوری، IV ضمنی، یونانی‌ها و استفاده در دیده‌بان و جزئیات قرارداد.

نواقص مدل بلک شولز | چه چیزی را تریدرها جدی می گیرند؟

چرا تریدرهای حرفه‌ای فرمول بلک‌شولز را عین درس دانشگاه به‌کار نمی‌برند: پرش قیمت، ولاتیلیتی متغیر، دم‌های چاق، volatility smile و محدودیت هجینگ پویا — با لینک به آموزش مدل و IV.

راهنمای ماشین حساب اختیار معامله | بلک شولز و یونانی ها

آموزش ماشین حساب اختیار معامله در آپشن‌باز: تب بلک‌شولز (ورودی‌ها، پر کردن از نماد، قیمت تئوری، یونانی‌ها و IV) و تب هستون با پارامترهای کالیبره‌شده؛ به‌همراه تفاوت با calcBS در دیده‌بان و محدودیت‌ها.

ضرایب پوشش ریسک یونانی

نقشهٔ یونانی‌های آپشن: دلتا، گاما، تتا، وگا و رو — جدول یک‌نگاه، لینک مقالهٔ تخصصی هر کدام، مشاهده روی نمودار استراتژی و calcBS در دیده‌بان آپشن‌باز.

راهنمای دیده بان آپشن باز | فیلتر و فرمول نویسی

راهنمای جامع دیده‌بان آپشن‌باز: جدول زنده قراردادها، فیلتر سریع روی سرستون (سربه‌سر، IV و …)، پنل فیلتر، فرمول‌نویسی، آلارم و اتصال به نمودار استراتژی.

راهنمای میزکار آپشن باز | چند ابزار هم زمان روی یک صفحه

راهنمای جامع میزکار: تب و بوم، همه انواع باکس (دیده‌بان، واچ‌لیست، نماد پایه، زنجیره، نمودار و لیست استراتژی، ماشین حساب، سقف موقعیت باز، کارهای من، نبض بازار و نقشه‌ها)، بورس کالا، حالت تمرکز، آلارم و چیدمان.

مدل هستون چیست؟ | بنیان نوسان تصادفی در قیمت گذاری اختیار

مدل هستون چیست و چه فرقی با بلک‌شولز دارد؟ معرفی نوسان تصادفی، پنج پارامتر، لبخند نوسان و کاربرد در دیده‌بان و ماشین حساب آپشن‌باز.

آیا مدل هستون بهتر از بلک شولز است؟ | شواهد بازار اختیار

مقایسه عملکرد مدل‌های اختیار با نوسان تصادفی در برابر بلک‌شولز؛ معنی کالیبراسیون هستون و درصد اختلاف قیمت در دیده‌بان آپشن‌باز.

محاسبه سریع قیمت اختیار با مدل هستون | تبدیل فوریه

چطور مدل هستون قیمت چند اعمال را سریع حساب می‌کند؟ توضیح تبدیل فوریه به زبان ساده و نقش آن در ستون هستون دیده‌بان آپشن‌باز.

مدل هستون در خانوادهٔ مدل های آفین | قیمت گذاری اختیار

جایگاه مدل هستون در مدل‌های آفین اختیار معامله؛ چه چیزی را پوشش می‌دهد و مرز قیمت‌گذاری اروپایی در آپشن‌باز چیست.

چرا قیمت مدل هستون گاهی غلط می شود؟ | پایداری عددی

خطای محاسباتی مدل هستون در سررسید بلند، معنی عدد مشکوک و اینکه آپشن‌باز چه وقت قیمت هستون را با خط تیره پنهان می‌کند.

فرم پایدار محاسبهٔ مدل هستون | جلوگیری از قیمت نادرست

تلهٔ کوچک هستون چیست و چرا فرم پایدار برای قیمت درست لازم است؟ ارتباط با موتور قیمت‌گذاری هستون و لبخند نوسان در آپشن‌باز.

شبیه سازی مدل هستون | تفاوت با قیمت اروپایی در آپشن باز

شبیه‌سازی مسیر قیمت و نوسان در مدل هستون چه زمانی لازم است؟ تفاوت با قیمت اروپایی ستون هستون و نمودار لبخند نوسان آپشن‌باز.

خواندن لبخند نوسان با مدل هستون | چولگی و خمیدگی

چولگی و خمیدگی لبخند نوسان یعنی چه؟ نقش پارامترهای مدل هستون و خواندن نمودار لبخند در میزکار و پنل مدل هستون آپشن‌باز.

محاسبهٔ پایدار مدل هستون | دو روش بدون خطای عددی

دو روش پایدار برای محاسبهٔ مدل هستون، معنی کالیبراسیون معتبر و اینکه چرا در آپشن‌باز فقط عدد قابل‌اعتماد نشان داده می‌شود.

شبیه سازی سریع مسیر در مدل هستون | کاربرد و محدودیت

شبیه‌سازی سریع مسیر برای سناریوی نوسان تصادفی؛ تفاوت با قیمت اروپایی هستون در دیده‌بان و ماشین حساب اختیار آپشن‌باز.

مدل هستون (ویکی پدیا) | فرمول، پارامترها و کالیبراسیون

ترجمهٔ آموزشی مدل هستون از ویکی‌پدیا: معادلات قیمت و واریانس، پنج پارامتر، شرط فلر، اندازهٔ ریسک‌خنثی، پیاده‌سازی، کالیبراسیون و کاربرد در آپشن‌باز.

نوسان تصادفی چیست؟ | خانوادهٔ مدل های اختیار

نوسان تصادفی یعنی چه و چرا از بلک‌شولز فراتر می‌رود؟ معرفی خانوادهٔ مدل‌ها، جایگاه هستون و کاربرد در دیده‌بان و میزکار آپشن‌باز.

اندازهٔ ریسک خنثی چیست؟ | پایهٔ قیمت گذاری اختیار

اندازهٔ ریسک‌خنثی (هم‌ارز مارتینگل) چیست و چرا برای قیمت اختیار لازم است؟ تفاوت بلک‌شولز و هستون و معنی کالیبراسیون در آپشن‌باز.

قضیهٔ گیرسانوف | از دنیای واقعی تا ریسک خنثی

قضیهٔ گیرسانوف چگونه اندازهٔ احتمال را عوض می‌کند؟ نقش تغییر drift در قیمت‌گذاری اختیار و آزادی اندازه در مدل هستون.

مارتینگل چیست؟ | بازی عادلانه در قیمت گذاری

مارتینگل به زبان معامله‌گر: امید ریاضی بدون روند قابل‌بهره‌برداری. ربط قیمت تنزیل‌شده و اندازهٔ ریسک‌خنثی در اختیار معامله.

فرایند وینر چیست؟ | نویز مدل های بلک شولز و هستون

فرایند وینر (حرکت براونی) همان نویز پیوستهٔ معادلات قیمت است؛ در هستون دو نویز دارید و همبستگی ρ چولگی لبخند می‌سازد.

فرایند CIR و شرط فلر | واریانس در مدل هستون

واریانس هستون چگونه حرکت می‌کند؟ توضیح فرایند CIR، پارامترهای κ و θ و ξ، شرط فلر و ترجمه به پنل مدل هستون آپشن‌باز.

سواپ واریانس چیست؟ | شرط بندی مستقیم روی نوسان

سواپ واریانس چگونه روی واریانس تحقق‌یافته کار می‌کند؟ تفاوت با جهت قیمت و نقش آن در کالیبراسیون مدل هستون.

مدل SABR چیست؟ | لبخند نوسان برای یک سررسید

مدل SABR برای چولگی و خمیدگی لبخند؛ مقایسه با هستون و اینکه آپشن‌باز امروز کدام مدل را برای نماد پایه کالیبره می‌کند.

پارامترسازی SVI | توصیف شکل لبخند نوسان

SVI چیست و چطور شکل IV را توصیف می‌کند؟ تفاوت با مدل دینامیک هستون و نقش آن در ادبیات سطح نوسان.

نوسان محلی و LSV | ترکیب لبخند امروز با دینامیک تصادفی

نوسان محلی چیست، چرا با نوسان تصادفی ترکیب می‌شود (LSV) و مرز آن نسبت به هستون خالص در آپشن‌باز کدام است.

گسترش های مدل هستون | وابسته به زمان و دو عاملی

هستون وابسته به زمان و هستون دو‌عاملی چه مشکلی را حل می‌کنند؟ محدودیت پنج پارامتر استاندارد و انتخاب آپشن‌باز.

کالیبراسیون با forward-start و barrier | لبخند رو به جلو

چرا گاهی اختیار پیش‌آغاز و سدی وارد کالیبراسیون هستون می‌شوند؟ معنی forward smile و تفاوت با کالیبراسیون وانیلا در آپشن‌باز.

دیدگاه‌ها و پرسش‌ها

اگر سوال یا ابهامی در رابطه با این مطلب دارید، همین‌جا بپرسید؛ کارشناسان ما پاسخ می‌دهند.

تجربه یا نکته‌ای دارید؟ نوشتنش به بقیهٔ کاربران هم کمک می‌کند.

پرسش‌ها و نظرات کاربران

هنوز پرسشی ثبت نشده — شما اولین نفر باشید!

سوال یا نظرتان را در فرم بالا بنویسید؛ پاسخی که می‌گیرید برای کاربران بعدی هم می‌ماند.