فرمول در نمودار تکنیکال | سربه سر اختیار و نسبت نمادها

فرمول در نمودار تکنیکال چیست؟

در نمودار تکنیکال هر نمادی را با نامش باز می‌کنید. فرمول همین کادر را یک قدم جلوتر می‌برد: به‌جای «خودرو» می‌نویسید خودرو*2 و نموداری می‌بینید که قیمت هر کندلش دو برابر قیمت خودرو است. چیزی که فرمول می‌دهد یک نمودار معمولی است، با همان محور شمسی و همان زوم و اسکرول.

سه کار معمول با آن می‌شود کرد:

• سربه‌سر قرارداد اختیار معامله روی تمام عمرش. قیمت قرارداد و قیمت سهم پایه روی دو مقیاس جدا هستند و فاصلهٔ سهم تا سربه‌سر در نمودار قرارداد دیده نمی‌شود. فرمول سربه‌سر را خودش یک نمودار می‌کند، یا فاصلهٔ سهم از آن را.
• نسبت و اختلاف دو نماد. قیمت یک سهم نسبت به شاخص، دو سهم هم‌گروه نسبت به هم، یا قیمت یک صندوق نسبت به NAV آن.
• سری‌های کنار قیمت. نوسان ضمنی (IV)، موقعیت باز (OI) و NAV را می‌شود در همان عبارت به کار برد؛ مثلاً اختلاف IV پوت و کال یک قیمت اعمال.

تب «پایه و سربه‌سری» نمودار قیمت نماد (راهنمای نمودار قیمت سهام و اختیار) سربه‌سر روزانهٔ یک قرارداد را کنار سهم پایه نشان می‌دهد، ولی فقط روی بازه‌های 3 ماه، 6 ماه و 1 سال. فرمول روی نمودار تکنیکال بازهٔ آزاد دارد و تا اولین روز معاملهٔ قرارداد می‌رود.

فرمول را کجا بنویسم؟

نمودار تکنیکال را باز کنید (راه‌های بازکردنش در راهنمای نمودار تکنیکال آمده است). بعد:

1. روی نام نمادِ بالای سمت راست نمودار بزنید تا پنجرهٔ «جست‌وجوی نماد» باز شود. پایین همین پنجره یک خط راهنما هست که می‌گوید در این کادر فرمول هم می‌شود نوشت، و دکمهٔ «راهنمای فرمول» در نوار بالای نمودار همین مقاله را باز می‌کند.
2. فرمول را تایپ کنید. وقتی عبارت کامل و درست باشد، اولین ردیف نتیجه خود فرمول است و زیرش نوشته «فرمول» و نام نمادهایی که در آن آمده‌اند.
3. روی آن ردیف بزنید یا Enter بزنید. نمودار فرمول جای نماد فعلی را می‌گیرد، و نشانی صفحه همان فرمول را دارد.

همین کار با دکمهٔ «مقایسه یا افزودن نماد» (علامت +) هم می‌شود: فرمول کنار نمودار فعلی می‌نشیند. مثلاً روی نمودار سهم پایه، سربه‌سر یک قرارداد را اضافه کنید. با Enter، فرمول به‌صورت درصد تغییر اضافه می‌شود و دو خط با عدد ریالی خودشان مقایسه نمی‌شوند.

برای دیدن فرمول و سهم پایه روی یک محور ریالی:

1. در پنجرهٔ مقایسه، نشانگر را روی ردیف فرمول ببرید. سه دکمه ظاهر می‌شود: «مقیاس درصدی یکسان»، «مقیاس قیمت جدید» و «پنل جدید». دکمه‌ها فقط وقتی نشانگر روی ردیف است دیده می‌شوند. «مقیاس قیمت جدید» را بزنید.
2. بالای نمودار، کنار نام خط فرمول، «⋯» را بزنید و «اتصال به مقیاس» و بعد «اتصال به مقیاس A» را انتخاب کنید.

حالا فرمول و سهم پایه روی همان محورند و فاصلهٔ سهم تا سربه‌سر را به قیمت واقعی می‌بینید. «پنل جدید» هم فرمول را در پنلی جدا زیر نمودار می‌گذارد. اگر فقط خود فاصله را می‌خواهید، فرمول فاصله را بنویسید (بخش «سربه‌سر کال و پوت روی نمودار»).

اگر ردیف فرمول نیامد، یکی از این‌هاست: عبارت هنوز ناتمام است (مثلاً به یک عمل ریاضی ختم شده)، نام یک نماد درست نیست، یا از حدها گذشته (بخش بعد). وسط تایپ طبیعی است که ردیف نباشد.

قاعدهٔ نوشتن فرمول

نامی که خودش علامت دارد، مثل «بتهران-پذیره»، همان نام کامل خوانده می‌شود، نه تفریق دو چیز. اگر دو نماد را از هم کم می‌کنید و نگران همین برداشت هستید، دور علامت منفی فاصله بگذارید.

قیمت اعمال در فرمول

اعمال(نماد) قیمت اعمال یک قرارداد اختیار معامله است، به‌صورت یک خط روی نمودار (قیمت اعمال در قراردادهای اختیار معامله). نام لاتینش strike(...) هم کار می‌کند و به همان شکل فارسی ثبت می‌شود. با آن لازم نیست عدد اعمال را خودتان بدانید و بنویسید.

قیمت اعمال در عمر یک قرارداد همیشه ثابت نیست: بعد از مجمع، سود نقدی یا افزایش سرمایه ممکن است عوض شود (تعدیل قیمت اعمال و اندازهٔ قرارداد بعد از مجمع). فرمول برای هر کندل قیمت اعمالِ همان روز را می‌گیرد، پس سربه‌سری که با آن ساخته می‌شود بعد از مجمع هم درست می‌ماند؛ عدد ثابتی که خودتان می‌نویسید این را ندارد. برای روزهای پیش از اولین ثبت، قدیمی‌ترین قیمت اعمال شناخته‌شده می‌آید، و قراردادی که تاریخچهٔ قیمت اعمال ندارد با قیمت اعمال فعلی خودش حساب می‌شود.

فقط قرارداد اختیار معامله قیمت اعمال دارد. اعمال(خودرو) فرمول نیست و ردیفی برایش نمی‌آید.

سربه‌سر کال و پوت روی نمودار

سربه‌سر خریدار یک کال، قیمت اعمال به‌علاوهٔ قیمت قرارداد است؛ سربه‌سر خریدار یک پوت، قیمت اعمال منهای قیمت قرارداد. در فرمول:

مثال با دادهٔ واقعی. ضهرم7062 کال روی صندوق اهرم با قیمت اعمال 62,000 بود که از 1405/05/03 تا 1405/07/29 معامله شد. فرمول ضهرم7062+اعمال(ضهرم7062) برای هر کدام از این 62 روز یک نقطه می‌گذارد: در اولین روز 64,051 (قیمت 2,051 به‌علاوهٔ 62,000)، و در آخرین روز 67,928 (قیمت 5,928 به‌علاوهٔ 62,000). نمودار نشان می‌دهد سربه‌سر خریدار این کال در طول عمرش چطور بالا رفت، و با همین فرمول روی نمودار تکنیکال می‌شود کل مسیر را دید.

برای پوت همین روش را با اعمال(طهرم7062)-طهرم7062 بنویسید. پوت اهرم با همان قیمت اعمال 59 روز معامله شد؛ سربه‌سرش در اولین روز 32,000 بود (62,000 منهای قیمت 30,000) و در آخرین روز 61,999 (قیمت 1)، چون پوت در سررسید تقریباً بی‌ارزش شد و سربه‌سر به قیمت اعمال نزدیک شد.

برای دیدن سهم پایه نسبت به سربه‌سر، فرمول فاصله را بنویسید: اهرم-(ضهرم7062+اعمال(ضهرم7062)). نمودار هر روز می‌گوید قیمت اهرم چند ریال بالاتر (مثبت) یا پایین‌تر (منفی) از سربه‌سر این کال بود؛ صفر همان خط سربه‌سر است. در آخرین روز این عدد 572 است: اهرم 68,500 بسته بود و سربه‌سر کال 67,928.

این سربه‌سر فقط قیمت اعمال و قیمت قرارداد را جمع می‌کند. کارمزد خرید و اعمال در آن نیست؛ برای حساب کامل سود و زیان، راهنمای نمودار استراتژی اختیار معامله را ببینید.

فرمول‌های آماده

در جدول، C نام یک کال و P نام یک پوت با همان قیمت اعمال و سررسید است؛ به‌جایشان نام واقعی را بنویسید. مثلاً برای اهرم با قیمت اعمال 62,000 و سررسید 1405/07/29، C همان ضهرم7062 و P همان طهرم7062 است. جای «اهرم» هم نماد پایهٔ همان قرارداد را بگذارید.

دو نمونهٔ زنده: خودرو به شاخص کل و اهرم به NAV.

نوسان ضمنی، موقعیت باز و NAV در فرمول

نمودار تکنیکال برای اندیکاتورهای خودش سه سری کنار قیمت دارد، و فرمول هم می‌تواند از آن‌ها استفاده کند:

نام این سه تابع لاتین است، همان‌طور که اندیکاتورهای نمودار به آن‌ها IV، OI و NAV می‌گویند. تابعی که برای نماد داده ندارد، مثلاً iv(...) روی یک سهم، فرمول را نمی‌سازد. یک قرارداد را هم می‌شود هم با قیمتش و هم با یکی از این سری‌ها در یک فرمول آورد، مثل C/oi(C)؛ این دو، دو سری حساب می‌شوند.

این سری‌ها همه روزها نقطه ندارند: IV جایی که قابل محاسبه نیست (مثلاً قراردادی که آن روز معامله نشده) خالی می‌ماند. فرمولی که دو سری را کنار هم می‌گذارد فقط روزهایی نقطه دارد که هر دو داده داشته باشند. قراردادهای کم‌معامله نقطه‌های کمتری دارند. نمودار لبخند نوسان همین IV را برای همهٔ قیمت‌های اعمال کنار هم می‌گذارد.

کندل فرمول چطور ساخته می‌شود؟

فرمول برای باز، بالا، پایین و پایانی هر کندل جدا حساب می‌شود، بعد این چهار عدد با هم هماهنگ می‌شوند: بالاترین آن‌ها «بالا» و کمترین «پایین» می‌شود. برای جمع، ضرب و عدد ثابت این دقیق است؛ مثلاً سربه‌سر هر روز همان قیمت روز به‌علاوهٔ قیمت اعمال است.

برای تفریق و تقسیم دو نماد سایهٔ کندل فقط یک حد است، نه بیشترین و کمترین واقعی آن نسبت در طول روز؛ چنین عددی در دادهٔ روزانه وجود ندارد. در این فرمول‌ها پایانی را معیار بگیرید و شکل نمایش را روی «خطی» بگذارید (بخش «نوع نمایش نمودار» در راهنمای نمودار تکنیکال). فرمول حجم هم ندارد و زیر نمودار ستون حجم نمی‌آید.

چرا بعضی روزها نقطه ندارد؟

• کندل فقط جایی است که همهٔ نمادها کندل دارند. اگر یکی از نمادها آن روز داده نداشته باشد، فرمول آن روز را رد می‌کند و عددی از خودش نمی‌سازد. مثلاً oi(طهرم7062)/oi(ضهرم7062) برای 59 روز نقطه دارد، چون موقعیت باز پوت 59 روز ثبت شده و کال 62 روز.
• فرمول با کوتاه‌عمرترین نمادش تمام می‌شود. فرمولی که قرارداد منقضی دارد از اولین تا آخرین روز معاملهٔ آن قرارداد نقطه دارد.
• تقسیم بر صفر نقطه نمی‌سازد. روزی که مخرج صفر است جای خالی می‌ماند.
• تایم‌فریم درون‌روزی محدودتر است. وقتی همهٔ نمادها ساعت معاملهٔ یکسان داشته باشند (مثلاً دو سهم، یا یک قرارداد با سهم پایه‌اش) تایم‌فریم‌های کوتاه هم کار می‌کنند. اگر یکی شاخص باشد، ساعت معامله‌شان فرق کند (مثل یک سهم و یک نماد بورس کالا)، یا فرمول از nav(...) استفاده کند، فرمول فقط روزانه و بالاتر است.
• قیمت لحظه‌ای ندارد. کندل در حال تشکیلِ امروز برای فرمول با هر معامله به‌روز نمی‌شود؛ با باز کردن دوبارهٔ نمودار تازه می‌شود.

قیمت تعدیل‌شده یا خام؟

دکمهٔ تعدیل بالای نمودار تکنیکال (روشن: «قیمت تعدیل‌شده»، خاموش: «قیمت خام») قیمت سهم و صندوق را برای سود نقدی و افزایش سرمایه تعدیل می‌کند و پیش‌فرضش روشن است. در فرمول:

• فرمولی که اعمال(...) دارد، همهٔ قیمت‌ها را خام می‌گیرد، چه دکمه روشن باشد چه خاموش. چون قیمت اعمال یک عدد واقعی و تاریخی است و کنار قیمت تعدیل‌شدهٔ سهم اختلاف پیدا می‌کرد. قیمت واقعی کنار قیمت اعمال واقعی درست است.
• در بقیهٔ فرمول‌ها دکمه روی قیمت سهم و صندوق اثر دارد. قیمت قرارداد اختیار معامله هیچ‌وقت تعدیل نمی‌شود.

اشتباه‌های رایج

• جمع قیمت سهم با قیمت کال. ضهرم7062+اهرم درست نوشته شده و نمودار می‌کشد، ولی معنای مالی رایجی ندارد. هزینهٔ خالص کاوردکال تفریق است: سهم منهای کال.
• نوشتن عدد اعمال دستی. C+46000 تا وقتی قیمت اعمال عوض نشده درست است؛ بعد از مجمع، عدد دستی دیگر با قرارداد نمی‌خواند. اعمال(C) همیشه قیمت اعمال همان روز است.
• خواندن سایهٔ کندل فرمول تفریق یا تقسیم به‌عنوان قیمت واقعی. پایانی معیار است؛ سایه فقط یک حد است.
• مقایسهٔ دو خط با عدد واقعی در «مقایسه یا افزودن نماد». با Enter هر دو خط درصدی می‌شوند. برای عدد واقعی، روی ردیف فرمول «مقیاس قیمت جدید» را بزنید و بعد خط را به مقیاس A وصل کنید (بخش «فرمول را کجا بنویسم؟»)، یا خود فرمول فاصله را بنویسید.
• نوشتن + در نشانی صفحه. اگر فرمول را در نشانی دستی می‌نویسید، به‌جای + بنویسید %2B؛ وگرنه فاصله خوانده می‌شود. نشانی‌ای که خود نمودار می‌سازد درست است و می‌شود آن را فرستاد.
• انتظار نقطهٔ پر برای سری‌های IV و OI. IV و OI هر روز برای هر قرارداد نیستند؛ فرمولی که آن‌ها را کم یا تقسیم می‌کند فقط روزهای مشترک را دارد.

محدودیت‌ها

• حداکثر 4 سری و 160 نویسه در یک فرمول.
• فقط چهار عمل و چهار تابع. تابع‌های ریاضی دیگر، مثل لگاریتم یا قدر مطلق، نیستند.
• اندیکاتورهای اختصاصی IV و OI روی نمودار فرمول داده ندارند. آن‌ها برای یک نماد ساخته شده‌اند، نه برای یک عبارت؛ برای دیدن IV و OI، از iv(...) و oi(...) در خود فرمول استفاده کنید.
• کارمزد در سربه‌سر نیست. فرمول فقط قیمت‌ها را حساب می‌کند.
• قیمت لحظه‌ای و حجم ندارد.

برای شروع، سربه‌سر یک کال واقعی روی اهرم را روی نمودار تکنیکال باز کنید، بعد در کادر نماد فرمول خودتان را بنویسید؛ مثلاً سهم و قراردادی را که دنبال می‌کنید جایگزین کنید.

کدام فرمول را نتوانستید بنویسید؟ همین پایین بپرسید.