لانگ پوت یعنی خرید یک اختیار فروش: تکپایهترین راه گرفتن موقعیت نزولی، با زیانی که سقفش همان پریمیوم پرداختی است. اسکنر آمادهٔ دیدهبان این محاسبه را روی همهٔ قراردادهای اختیار فروشِ بازار انجام میدهد و برای هرکدام حداکثر زیان، قیمت نقطهٔ سربهسر، فاصلهٔ علامتدار تا سربهسر و تا قیمت اعمال، و وضعیت قرارداد را میدهد — با کارمزد معامله و کارمزد اعمال، هرکدام در همان جایی که واقعاً پرداخت میشوند.
این راهنما نشان میدهد چطور فعالش کنید و تکتک تنظیمات، فیلترها و گزینههای مرتبسازیاش را ببندید. خودِ استراتژی — فلسفه، ریاضی، انتخاب قیمت اعمال و جاهایی که کار نمیکند — در مقالهٔ جداگانهای آمده: استراتژی لانگ پوت · فهرست استراتژیهای آماده.
فعالسازی در دیدهبان / میزکار
- به دیدهبان آپشن بروید (راهنمای دیدهبان)، یا از طریق میزکار باکس دیدهبان اضافه کنید
- در نوار ابزار بالای جدول را بزنید.
- از فهرست، لانگ پوت را انتخاب کنید. در پنل کناری توضیح استراتژی، نمونهٔ خروجی و متن تنظیمات را میبینید — نمونه با دادهٔ ثابت ساخته میشود و حتی وقتی بازار بسته است هم نمایش داده میشود.
- اضافه به فرمولهای من را بزنید تا ستون به دیدهبان اضافه شود.
- برای تنظیم فیلترها روی در سرستون کلیک کنید.
آیکون کنار نام استراتژی شما را به همین صفحه میآورد. پیل کنار نام، شمارهٔ نسخه است؛ وقتی نسخهٔ تازهای منتشر شود در فهرست فرمولهای شما نشاندار میشود و میتوانید با حفظ تنظیمات خودتان بهروزش کنید. نسخهٔ فعلی 2.3 است و نسبت به 2.1 دو چیز مهم عوض شده که پایینتر توضیح دادهایم: محاسبهٔ نقطهٔ سربهسر و جهت فیلتر فاصله تا سربهسری.
خواندن ستون خروجی
| در ستون | یعنی | توضیح |
|---|---|---|
| 💸 … | حداکثر زیان | پریمیوم پرداختی برای هر سهمِ قرارداد، بهعلاوهٔ کارمزد معامله در صورت فعال بودن. سقف زیان شما همین است. کارمزد اعمال واردش نمیشود، چون در بدترین حالت پوت بیارزش منقضی میشود و اصلاً اعمالی در کار نیست. |
| 📍 …% | موقعیت فعلی (سود/زیان ماهیانه) | اگر قیمت پایه تا سررسید دقیقاً همینجا بماند، بازدهِ موقعیت نسبت به همان حداکثر زیان چقدر میشود — تبدیلشده به مقیاس ماهانه. |
| سربهسر … | نقطه سربهسری | قیمتی که پایه باید تا سررسید به آن برسد تا نه سود کنید نه زیان: قیمت اعمال منهای پریمیوم، منهای کارمزد معامله و کارمزد اعمال. |
| [ … ~ … ] | فاصله تا سربهسری و درصد اختلاف قیمت تا اعمال | عدد اول: چند درصد تغییرِ قیمت پایه تا نقطهٔ سربهسر مانده — علامتدار. عدد دوم: فاصله تا خود قیمت اعمال. هر دو با یک کلید نمایش خاموش و روشن میشوند. |
| ITM | وضعیت ITM/OTM/ATM | در پوت، ITM یعنی قیمت پایه زیر قیمت اعمال است. ITM بودن یعنی «ارزش ذاتی دارد»، نه «در سود هستید» — برای سود باید از سربهسر هم رد شوید. |
| نمودار استراتژی | همان موقعیت را در نمودار سود و زیان باز میکند تا منحنی، نقاط سربهسر و یونانیها را ببینید. |
روی ردیفهای اختیار خرید، بهجای این خروجی پیام «این استراتژی فقط برای اختیار فروش محاسبه میشود» را میبینید. اگر قراردادی عرضه نداشته باشد هم پیام «عرضهای برای این اختیار وجود ندارد» میآید — محاسبه بر مبنای سرخط فروش انجام میشود، یعنی قیمتی که واقعاً میتوانید بخرید.
در یک نگاه
- جهتگیری: نزولی — از ریزش قیمت پایه سود میبرید.
- ساختار: خرید یک اختیار فروش. تکپایه، بدون وجه تضمین.
- سقف زیان: پریمیوم + کارمزد معامله. از روز اول معلوم است.
- سقف سود: بزرگ ولی محدود — بیشترین سود وقتی است که پایه به صفر برسد.
- سرمایهٔ درگیر: فقط پریمیوم. همان عددی که کنار 💸 میبینید، ضربدر اندازهٔ قرارداد.
- مشکلی که حل میکند: در بازاری که فروش استقراضی ندارد، این تنها راه عملی تبدیل یک تحلیل نزولی به سود است.
شکل سود و زیان و چهار محدوده
| قیمت پایه در سررسید | چه اتفاقی میافتد | ستون چه نشان میدهد |
|---|---|---|
| زیر نقطهٔ سربهسر | اعمال میکنید و در سود هستید | فاصله تا سربهسری مثبت · 📍 مثبت · ITM |
| بین سربهسر و قیمت اعمال | اعمال میکنید ولی هنوز در زیاناید | فاصله منفی و کوچک · 📍 منفی · ITM |
| روی قیمت اعمال | ارزش ذاتی صفر | 📍 برابر زیان کامل · ATM |
| بالای قیمت اعمال | بیارزش منقضی میشود | 📍 برابر زیان کامل · OTM |
سطر دوم همان جایی است که بیشترین سوءتفاهم را میسازد و دو ستون خروجی عمداً کنار هم آمدهاند تا لو برود: برچسب ITM میگوید قرارداد ارزش ذاتی دارد، ولی فاصلهٔ منفی میگوید هنوز به سربهسر نرسیدهاید. شکل کامل منحنی و منطق پشتش در مقالهٔ استراتژی لانگ پوت.
مثال عددی کامل
یک نماد سهامی روی 18,000 ریال، پوت با قیمت اعمال 20,000، پریمیوم (سرخط فروش) 1,200 ریال، اندازهٔ قرارداد 1,000 سهم، 45 روز تا سررسید، هر دو کارمزد روشن:
| محاسبه | عدد | در ستون |
|---|---|---|
| حداکثر زیان هر سهم | 1,200 + (1,200 × 0.00103) = 1,201.24 | 💸 1201 |
| حداکثر زیان کل قرارداد | 1,201,236 ریال | — |
| کارمزد اعمال | 20,000 × 0.0055 × 1,000 = 110,000 | — |
| نقطهٔ سربهسر | 20,000 − 1,200 − 1.24 − 110 = 18,688.76 | سربهسر 18,689 |
| سود/زیان فعلی | (20,000 − 18,000 − 1,200) × 1,000 − 1,236 − 110,000 = 688,764 | — |
| بازده روی سرمایهٔ درگیر | 688,764 ÷ 1,201,236 = 57.3% | — |
| همان بازده، ماهانهشده | 57.3 ÷ (45 ÷ 30) = 38.2% | 📍 38.2% |
| فاصله تا سربهسری | (18,689 − 18,000) ÷ 18,000 = +3.8% | [ 3.8% ~ 11% ] |
| فاصله تا قیمت اعمال | (20,000 − 18,000) ÷ 18,000 = +11.1% |
سلول کامل از راست به چپ این میشود: 💸 1201 · 📍 38.2% · سربهسر 18,689 · [ 3.8% ~ 11% ] · ITM و بعد دکمهٔ نمودار.
یک ریزهکاری نمایشی که اگر ندانید گیجکننده است: درصدها وقتی به عدد صحیح خیلی نزدیک باشند بدون اعشار نوشته میشوند. به همین دلیل 11.1٪ بالا در ستون 11% دیده میشود، در حالی که 3.8٪ اعشارش را نگه میدارد. محاسبه دقیق است؛ فقط نمایش گرد میشود.
دقت کنید فاصلهٔ تا سربهسری اینجا مثبت است: پایه از 18,689 هم پایینتر آمده، پس این موقعیت واقعاً در سود است — و 📍 هم همین را تأیید میکند. اگر پایه 19,500 بود، برچسب همچنان ITM میماند ولی فاصله منفی میشد.
منطق محاسبه در آپشنباز
چهار نکته که دانستنشان بقیهٔ ستون را قابل پیشبینی میکند:
- مبنای قیمت، سرخط فروش است. پریمیوم از sell1Price خوانده میشود، نه از آخرین معامله — یعنی قیمتی که همین حالا میتوانید بخرید. اگر عرضهای نباشد، ردیف پیام میدهد و محاسبه نمیشود.
- کارمزد معامله روی پریمیوم است، کارمزد اعمال روی قیمت اعمال. دومی خیلی بزرگتر است و برای نمادهای سهامی 0.0055 در برابر 0.0005 صندوقها.
- کارمزد اعمال فقط در سربهسر مینشیند، نه در حداکثر زیان. در بدترین حالت اصلاً اعمالی رخ نمیدهد؛ ولی نقطهٔ سربهسر همیشه زیر قیمت اعمال است، پس آنجا قرارداد حتماً اعمال میشود.
- در «موقعیت فعلی» کارمزد اعمال فقط وقتی کسر میشود که پایه همین حالا زیر قیمت اعمال باشد — چون سناریوی این عدد «پایه همینجا بماند» است و بالای اعمال، اعمالی در کار نیست.
در نسخهٔ 2.3 چه عوض شد. تا نسخهٔ 2.1، هر دو کارمزد به نقطهٔ سربهسر اضافه میشدند بهجای اینکه کم شوند، و این سربهسر را خوشبینانهتر از واقع نشان میداد. حالا کم میشوند و کارمزد اعمال هم بیقیدوشرط وارد سربهسر میشود. اگر تنظیمات قدیمی دارید، بعد از بهروزرسانی عدد سربهسر کمی پایینتر و فاصلهٔ لازم کمی بیشتر میشود — این دقیقتر شدن است، نه بدتر شدن. ضمناً فیلتر «حداکثر زیان» حالا با همان عدد گردشدهای مقایسه میشود که در ستون میبینید.
علامتِ «فاصله تا سربهسری»
این تنها عددی است در کل ستون که خواندن غلطش همهٔ فیلترهایتان را وارونه میکند، پس یک بار دقیق بخوانیدش:
| وضعیت | عدد ستون | یعنی |
|---|---|---|
| پایه بالای سربهسر | منفی، مثلاً −6.6٪ | هنوز در زیاناید؛ پایه باید 6.6٪ بریزد تا به صفر برسید |
| پایه روی سربهسر | 0٪ | دقیقاً سربهسر |
| پایه زیر سربهسر | مثبت، مثلاً +3.8٪ | از سربهسر رد شدهاید و در سود هستید |
در لانگ کال همین عدد آینه است: آنجا سربهسر بالای قیمت روز است، پس عدد تا وقتی به سود نرسیدهاید مثبت میماند. دو استراتژی، یک نام، دو علامت — و به همین دلیل فیلترشان هم آینهٔ هم است.
«موقعیت فعلی» چطور ساخته میشود
عدد 📍 یک پیشبینی نیست؛ یک سناریوی ثابت است: «اگر قیمت پایه تا سررسید تکان نخورد». بازده نسبت به سرمایهٔ درگیر (همان حداکثر زیان) حساب میشود و بعد به مقیاس ماهانه میرود تا سررسیدهای مختلف قابل مقایسه شوند.
دو رفتار که اول بار عجیب به نظر میرسند:
- بالای قیمت اعمال همیشه زیان کامل است. بازده خام آنجا دقیقاً −100٪ است، ولی چون ماهانه میشود، روی یک قرارداد 45 روزه عدد −66.7٪ نمایش داده میشود. هر دو یک چیز میگویند: کل پریمیوم میسوزد.
- ماهانهسازی اعداد سررسیدهای کوتاه را بزرگ میکند. یک قرارداد 10 روزه با بازده 20٪، عدد 60٪ نشان میدهد. برای مقایسهٔ منصفانه خوب است، ولی یادتان باشد که آن 20٪ باید در همان 10 روز اتفاق بیفتد.
تنظیمات محاسبه — یکییکی
| گزینه | پیشفرض | چه میکند و کِی عوضش کنید |
|---|---|---|
| کارمزد معامله | روشن | کارمزد خرید قرارداد را روی پریمیوم حساب میکند و هم به حداکثر زیان اضافه میکند و هم سربهسر را پایین میبرد. اثرش کوچک است (حدود یک هزارم پریمیوم) ولی رایگان است و دلیلی برای خاموش کردنش نیست. جزئیات نرخها: کارمزد معاملات اختیار. |
| کارمزد اعمال | روشن | کارمزد اعمال و تسویهٔ فیزیکی را روی قیمت اعمال حساب میکند و از سربهسر کم میکند. عدد بزرگی است: برای سهام 0.55٪ قیمت اعمال. فقط وقتی خاموشش کنید که مطمئناید قبل از سررسید موقعیت را میبندید و اعمالی در کار نخواهد بود — در آن حالت هم افست ابزار درستتری است. |
تنظیمات نمایش — یکییکی
| گزینه | پیشفرض | چه میکند و کِی عوضش کنید |
|---|---|---|
| حداکثر زیان | روشن | چیپ 💸 را نشان میدهد: سقف زیان بهازای هر سهم. اگر ستون شلوغ شده و سرمایهٔ درگیر را جای دیگری دنبال میکنید، اولین گزینه برای خاموش کردن همین است. |
| موقعیت فعلی | روشن | چیپ 📍 را نشان میدهد: بازده ماهانه در سناریوی «پایه همینجا بماند». اگر فقط دنبال غربال کردن هستید و نه رتبهبندی، میتوانید خاموشش کنید. |
| نقطه سربهسری | روشن | قیمت سربهسر را بهصورت عدد نشان میدهد. در نسخههای قبل از 2.3 این کلید هیچ خروجی نداشت؛ حالا کار میکند. اگر ستونتان باریک است و درصدِ فاصله برایتان کافی است، این را خاموش و جفت کروشه را روشن نگه دارید. |
| درصد اختلاف قیمت تا اعمال | روشن | جفتِ [ فاصله تا سربهسری ~ فاصله تا اعمال ] را نشان میدهد. توجه کنید که این یک کلید، هر دو درصد را کنترل میکند — راهی برای دیدن یکی بدون دیگری وجود ندارد. |
| وضعیت ITM/OTM/ATM | روشن | برچسب وضعیت مالی قرارداد با رنگ. یادتان باشد این برچسب مرزش قیمت اعمال است نه سربهسر. |
| نمودار استراتژی | روشن | دکمهٔ باز کردن موقعیت در نمودار سود و زیان. خاموش کردنش ستون را سبکتر میکند ولی راه سریع رفتن به تحلیل کامل را میبندد. |
اگر میخواهید رنگها و چیدمان خروجی را هم دست ببرید، تنظیمات ویژوال دیدهبان جدا از این کلیدها کار میکند.
فیلترها — یکییکی
| گزینه | پیشفرض | چه میکند و کِی عوضش کنید |
|---|---|---|
| حداکثر زیان | خالی | سقف پریمیومِ هر سهم، به ریال — دقیقاً همان عددی که کنار 💸 میبینید، نه کل مبلغ قرارداد. برای کنار گذاشتن قراردادهای گران. از نسخهٔ 2.3 مقایسه با همان عدد گردشدهٔ ستون انجام میشود، پس اگر عددِ روی صفحه را وارد کنید همان ردیف حذف نمیشود. |
| حداقل ارزش معاملات | خالی | کف ارزش معاملات قرارداد بر حسب میلیون ریال. مهمترین فیلتر این استراتژی است. پوتهای OTM در بازار ایران اغلب اصلاً معامله نمیشوند و بدون این فیلتر، فهرست پر میشود از قراردادهایی که نمیتوانید بخرید. سنجش نقدشوندگی. |
| حداکثر روز تا سررسید | خالی | سررسیدهای دور را کنار میگذارد. اگر تحلیل نزولیتان افق مشخصی دارد، این را روی همان افق ببندید؛ قرارداد دورتر گرانتر است و پول بیشتری برای زمانی میدهید که استفاده نمیکنید. |
| وضعیت | همه | به ITM یا OTM یا ATM محدود میکند. برای «ارزان و پرریسک» سراغ OTM بروید و برای «گران و کمریسک» سراغ ITM — ولی برای «در سود» سراغ فیلتر فاصله بروید، نه این. |
| حداکثر فاصله تا سربهسری | خالی | درصد. عدد را مثبت وارد کنید: 10 یعنی «فقط قراردادهایی که حداکثر 10٪ ریزش تا سربهسرشان مانده». قراردادهایی که از سربهسر رد شدهاند همیشه میمانند. بخش بعد این را با نمودار باز کرده. |
| حداکثر فاصله تا قیمت اعمال | خالی | درصد، و بر خلاف فیلتر بالا قدرمطلق است: یک پنجرهٔ متقارن دور قیمت روز میسازد و هم قراردادهای خیلی ITM و هم خیلی OTM را کنار میگذارد. |
فیلتر فاصله تا سربهسری، از نزدیک
چون عددِ فاصله علامتدار است، این فیلتر تنها جایی است که ممکن است برعکس آنچه انتظار دارید عمل کند — و تا نسخهٔ 2.1 واقعاً برعکس عمل میکرد. حالا همجهت با لانگ کال است:
| اگر بگذارید | چه چیزی میماند | به درد چه میخورد |
|---|---|---|
| خالی | همه | حالت پیشفرض |
| 5 | قراردادهایی که حداکثر 5٪ ریزش تا سربهسرشان مانده، بهعلاوهٔ همهٔ آنهایی که رد شدهاند | شکار موقعیتهایی که با یک حرکت کوچک وارد سود میشوند |
| 25 | تقریباً همه، جز پوتهای خیلی دور از پول | فقط کنار گذاشتن لاتاریها |
| 0 | فقط قراردادهایی که همین حالا از سربهسر رد شدهاند | دیدن موقعیتهایی که در سودند |
هزینهٔ ندانستنش مشخص است: اگر فکر کنید عدد «مقدار مطلق فاصله» است، با گذاشتن 5 انتظار دارید نزدیکترینها بمانند — و همان هم میشود. ولی اگر عادت داشته باشید عدد منفی وارد کنید (چون در ستون منفی میبینید)، برعکسش را میگیرید: −5 یعنی «فقط آنهایی که دستکم 5٪ از سربهسر رد شدهاند».
فیلتر فاصله تا قیمت اعمال
این فیلتر با قدرمطلق کار میکند، پس یک نوار متقارن دور قیمت امروز میسازد. کاربرد اصلیاش تمیز کردن فهرست است: قراردادهای خیلی دور از قیمت روز معمولاً یا نقدشوندگی ندارند یا قیمتشان بیمعنی است. مقدار 15 تا 20 برای بیشتر نمادها فهرست را به قراردادهای قابلمعامله محدود میکند.
تفاوتش با فیلتر قبلی را دستکم نگیرید: آن یکی علامتدار است و دربارهٔ سود شما حرف میزند؛ این یکی قدرمطلق است و فقط دربارهٔ فاصلهٔ قیمت اعمال از قیمت روز. دو نام شبیه، دو رفتار متفاوت.
فیلتر وضعیت در برابر سربهسر
پرتکرارترین اشتباه در استفاده از این ستون همین است: کاربر فیلتر وضعیت را روی ITM میگذارد به این امید که قراردادهای «در سود» را ببیند، و فهرستی میگیرد که نیمی از آن هنوز در زیان است. مرز وضعیت قیمت اعمال است؛ مرز سود، نقطهٔ سربهسر. برای «در سود»، فیلتر فاصله تا سربهسری را روی 0 بگذارید.
دو کلید عمومی فیلتر
| گزینه | پیشفرض | چه میکند و کِی عوضش کنید |
|---|---|---|
| فیلتر در نمایش خروجی | خاموش | ردیف نماد در جدول میماند ولی سلولِ این ستون برای قراردادهای ناموافق خالی میشود. وقتی خوب است که میخواهید بقیهٔ ستونهای دیدهبان را از دست ندهید. |
| فیلتر جستجوی اصلی | خاموش | ستون را به یک شرط روی کل جدول تبدیل میکند و ردیفهای ناموافق را از دیدهبان بیرون میاندازد. در این حالت ستون دیگر خروجی متنی نشان نمیدهد و فقط نقش فیلتر را بازی میکند. |
نکتهٔ کلیدی: تا وقتی هر دو خاموشاند، فیلترهای بخش قبل هیچ اثری ندارند. اگر عددی گذاشتید و چیزی عوض نشد، اولین جایی که باید نگاه کنید همین دو کلید است.
مرتبسازی
گزینهٔ مرتبسازی تعیین میکند کدام مقدار بهعنوان کلید مرتبسازی ستون ثبت شود؛ جهت صعودی یا نزولی را با کلیک روی سرستون جدول عوض میکنید.
| مقدار | مرتب میکند بر اساس | کِی مفید است |
|---|---|---|
maxLoss — حداکثر زیان | پریمیوم هر سهم | پیشفرض. برای پیدا کردن ارزانترین راههای گرفتن موقعیت نزولی. |
currentPnl — سود فعلی | همان عدد 📍 | برای دیدن اینکه کدام قراردادها همین حالا بهترین وضعیت را دارند. |
breakeven — فاصله تا سربهسری | درصد علامتدار | کاربردیترین گزینه: نزولی مرتب کنید تا قراردادهایی که کمترین ریزش را لازم دارند بالا بیایند. |
strikeDistance — فاصله تا اعمال | درصد فاصله تا قیمت اعمال | برای مرور منظم نردبان قیمتهای اعمال. |
چیدمانهای آماده
| هدف | تنظیمات |
|---|---|
| پوشش ریسک نزولی، قابلاجرا | حداقل ارزش معاملات 500 · حداکثر فاصله تا سربهسری 8 · حداکثر فاصله تا قیمت اعمال 15 · مرتبسازی بر اساس فاصله تا سربهسری · فیلتر در نمایش خروجی روشن |
| شرط ارزان روی ریزش بزرگ | وضعیت OTM · حداکثر زیان 800 · حداقل ارزش معاملات 200 · حداکثر روز تا سررسید 60 · مرتبسازی بر اساس حداکثر زیان |
| موقعیتهایی که همین حالا در سودند | حداکثر فاصله تا سربهسری 0 · حداقل ارزش معاملات 300 · مرتبسازی بر اساس سود فعلی · فیلتر جستجوی اصلی روشن |
محدودیتها و اشتباههای رایج
- ستون فقط روی اختیار فروش کار میکند. روی ردیفهای کال پیام میگیرید. برای موقعیت صعودی سراغ لانگ کال بروید.
- این ستون پوت را بهتنهایی میسنجد. اگر سهم پایه را دارید و پوت را برای بیمه میخرید، اعداد اینجا وضعیت شما را توصیف نمیکنند — ابزار درست پروتکتیو پوت است.
- ITM را با «در سود» یکی نگیرید. فیلتر وضعیت مرزش قیمت اعمال است.
- فیلترها بدون یکی از دو کلید عمومی بیاثرند.
- عدد 📍 پیشبینی نیست. فرضش «پایه تکان نخورد» است — یعنی دقیقاً سناریویی که در یک شرط نزولی امیدوار نیستید اتفاق بیفتد.
- نقدشوندگی را جدی بگیرید. بدون فیلتر ارزش معاملات، بهترین ردیفهای فهرست معمولاً قراردادهاییاند که هیچ عرضهای ندارند.
- محاسبه سررسیدی است. اگر قصد دارید قبل از سررسید خارج شوید، ارزش زمانی باقیمانده در این اعداد نیست — افست و رول را ببینید. اثر نوسان ضمنی و دلتا هم در این ستون مدل نمیشود.