وجه تضمین مبلغی است که برای باز کردن و نگهداشتن موقعیت فروش در اختیار معامله کنار گذاشته میشود. این مبلغ «هزینهٔ خرید قرارداد» نیست؛ پشتوانهای است تا اگر فروشنده در سررسید تعهدش را انجام داد، ریسک طرف مقابل کنترل شود.
اگر فروشندهٔ کال یا پوت هستید، دانستن وجه تضمین به شما نشان میدهد پیش از معامله چه مقدار سرمایه درگیر میشود. بدون آن، ممکن است استراتژی روی کاغذ جذاب به نظر برسد اما در عمل، موجودی حساب پاسخگوی تعهد فروش نباشد.
وجه تضمین دقیقاً برای چیست؟
خریدار اختیار، حق اعمال دارد؛ اما فروشنده تعهد دارد. به همین دلیل وجه تضمین به موقعیتهای فروش مربوط است. در اختیار خرید، فروشنده باید بتواند دارایی پایه را تحویل دهد و در اختیار فروش، باید توان پرداخت وجه خرید دارایی پایه را داشته باشد.
همین تفاوت، اندازهٔ موقعیت را هم عوض میکند: برای خریدار بیشترین زیان همان پرمیوم است، ولی برای فروشنده اندازهٔ واقعیِ موقعیت، وجه تضمین است نه پرمیومی که گرفته — مدیریت سرمایه و اندازهٔ موقعیت.
فروش اختیار خرید (Call)
پشتوانهٔ تعهد تحویل دارایی پایه در صورت اعمال قرارداد است.
فروش اختیار فروش (Put)
پشتوانهٔ تعهد تأمین وجه برای خرید دارایی پایه در صورت اعمال قرارداد است.
وجه تضمین یک عدد ثابت برای همهٔ قراردادها نیست. قیمت دارایی پایه، قیمت اعمال، اندازهٔ قرارداد، نوع بازار و ضریب گردکردن در آن اثر دارند؛ بنابراین پیش از ثبت سفارش، عدد همان قرارداد را ببینید.
برای مرور مفاهیم پایه، مقالهٔ قرارداد اختیار معامله چیست و برای ریسک انجامنشدن تعهد، مقالهٔ نکول در قرارداد اختیار معامله را بخوانید.
فرمول محاسبهٔ وجه تضمین نقدی
در آپشنباز، وجه تضمین نقدی هر قرارداد فروش با این مراحل محاسبه میشود. برای خواناتر شدن فرمولها، این نمادها را به خاطر بسپارید:
St- قیمت مبنای دارایی پایه
K- قیمت اعمال قرارداد
Size- اندازهٔ قرارداد
C- ضریب گردکردن وجه تضمین
-
ابتدا مقدار زیان ذاتی
Lرا حساب کنید.Call: L = |min(St − K, 0)| × Size Put: L = |min(K − St, 0)| × Size -
دو کف وجه تضمین را با هم مقایسه کنید.
i1 = 20% × St × Size − L i2 (Put) = 10% × K × Size i2 (Call) = 10% × St × Size
برای قراردادهای بورس و فرابورس، عدد بزرگتر از
i1وi2مبنای محاسبه است. -
عدد بزرگتر را با ضریب
Cرو به بالا گرد کنید.Required Margin = C × (floor(max(i1, i2) / C) + 1)
تفاوت مهم بورس کالا
برای قراردادهای بورس کالا، کف 10٪ برای کال و پوت از قیمت اعمال K گرفته میشود و گردکردن با ceil انجام میشود. به همین علت، از فرمول یک بازار برای قرارداد بازار دیگر استفاده نکنید.
این محاسبه، وجه تضمین نقدی را نشان میدهد. سازوکارهای کارگزاری مانند توثیق دارایی یا وثیقهگذاشتن قرارداد خرید در یک اسپرد، میتوانند مبلغ عملیاتی حساب شما را تغییر دهند. مرجع نهایی، ضوابط جاری بورس و کارگزار شماست.
مثال محاسبه برای فروش اختیار خرید
فرض کنید میخواهید یک قرارداد فروش اختیار خرید را باز کنید و اطلاعات قرارداد چنین است:
و در ساختارهای چندپا این حساب یک بار انجام نمیشود: یک کاندور دو پای فروخته دارد و وجه تضمین هر دو باید در اندازهٔ موقعیت دیده شود — شورت کال کاندور.
St9,999 ریالK9,000 ریالC10,000 ریال1. زیان ذاتی: چون St از K بالاتر است، L = 0.
2. دو کف محاسبه:
3. انتخاب و گردکردن: عدد بزرگتر 1,999,800 ریال است؛ با ضریب 10,000 ریال، وجه تضمین به 2,000,000 ریال میرسد.
نتیجه: پیش از کارمزدها و شرایط خاص کارگزاری، برای این یک قرارداد فروش، 2,000,000 ریال وجه تضمین نقدی محاسبه میشود.
حداقل وجه تضمین و هشدار افزایش وجه
حداقل وجه تضمین در آپشنباز 70٪ وجه تضمین محاسبهشده است. در مثال بالا، حداقل وجه تضمین برابر با 1,400,000 ریال میشود.
این عدد در ساختارهای نسبتی جدیتر میشود، چون یک پای فروختهشدهٔ بدون پوشش دارند و وجه تضمینش بخشی از اندازهٔ واقعی موقعیت است — نمونهاش در پوت بک اسپرد نسبتی.
پیش از ورود
وجه تضمین هر پای فروش را کنار هزینهٔ خرید یا فروش سایر پاها ببینید؛ فقط به سود احتمالی استراتژی تکیه نکنید.
در طول نگهداری
با تغییر قیمت پایه و شرایط قرارداد، نیاز به وجه تضمین هم میتواند تغییر کند؛ موجودی حساب را پیگیری کنید.
اگر موجودی کم شد
برای رسیدن به سطح عادی، معمولاً باید موجودی را افزایش دهید یا بخشی از موقعیتهای فروش را ببندید. مهلت و اقدام بعدی را از کارگزار بگیرید.
وقتی دو موقعیت همدیگر را پوشش میدهند
هر چیزی که تا اینجا خواندید، وجه تضمینِ یک پای فروشِ تنها بود. ولی اگر همزمان با آن پای فروش، پای دیگری داشته باشید که زیانش را سقف میزند، دیگر لازم نیست تمام آن مبلغ بلوکه بماند. ضوابط وجه تضمین برای همین حالت یک جدول جدا دارد و موقعیتها را با هم میبیند، نه تکتک.
سادهترین نمونهاش کاوردکال است: اگر سهم پایه را دارید و روی آن اختیار خرید فروختهاید، تعهدتان از قبل پوشش داده شده و هیچ وجه تضمینی لازم نیست. همین منطق دربارهٔ ترکیب دو اختیار هم برقرار است.
| ساختار | یعنی چه | وجه تضمین لازم |
|---|---|---|
| کاوردکال | فروش اختیار خرید، همراه با داشتن سهم پایه | نیاز ندارد |
| کال اسپرد صعودی | خرید اختیار خرید با اعمال پایینتر، فروش اختیار خرید با اعمال بالاتر | نیاز ندارد |
| پوت اسپرد نزولی | فروش اختیار فروش با اعمال پایینتر، خرید اختیار فروش با اعمال بالاتر | نیاز ندارد |
| باترفلای خریداریشده | دو پای فروش هماعمال در وسط، دو پای خرید در دو طرف با فاصلهٔ برابر | نیاز ندارد |
| پوت اسپرد صعودی | خرید اختیار فروش با اعمال پایینتر، فروش اختیار فروش با اعمال بالاتر | تفاوت دو قیمت اعمال ضربدر اندازهٔ قرارداد |
| کال اسپرد نزولی | فروش اختیار خرید با اعمال پایینتر، خرید اختیار خرید با اعمال بالاتر | تفاوت دو قیمت اعمال ضربدر اندازهٔ قرارداد |
| باترفلای فروختهشده | دو پای خرید هماعمال در وسط، دو پای فروش در دو طرف | تفاوت دو قیمت اعمال ضربدر اندازهٔ قرارداد |
| شورت استرادل و شورت استرانگل | فروش اختیار خرید و اختیار فروش با هم، هماعمال یا با اعمال متفاوت | بیشترِ وجه تضمین دو پا، بعلاوهٔ قیمت پایانی آن قراردادی که وجه تضمین کمتری دارد |
قاعدهاش یک جمله است: هر جا پای خریداریشده زیانِ پای فروختهشده را سقف بزند، وجه تضمین حذف یا به همان سقف محدود میشود. در ترکیبهای بدهکار (پولی که میدهید) معمولاً هیچ وجه تضمینی نمیماند؛ در ترکیبهای بستانکار (پولی که میگیرید) وجه تضمین برابر بیشترین زیان ممکن میشود، یعنی همان تفاوت دو قیمت اعمال.
سه قیدی که قبل از حساب کردن روی این باید بدانید
- هر دو پا باید یک سررسید داشته باشند. ضوابط این ترکیبها را فقط داخل یک زیرگروه همماه میشناسد؛ دو پا با دو سررسید متفاوت، دو موقعیت جدا حساب میشوند.
- اجرای این محاسبه مشروط است. خودِ ضوابط میگوید وجوه تضمین بر اساس این راهبردها «در صورت فراهم آمدن امکانات فنی» محاسبه میشود. یعنی ممکن است سامانهٔ کارگزاری شما هنوز پابهپا حساب کند. این را پیش از باز کردن موقعیت بپرسید، نه بعدش.
- ترتیب تشخیص اهمیت دارد. اگر چند پا داشته باشید که به بیش از یک راهبرد بخورند، ضوابط اولویت مشخصی دارد و کاوردکال بالاتر از همه مینشیند. پس ترکیببندی پاها را سامانه انتخاب میکند، نه شما.
در آپشنباز چه عددی میبینید؟ ستونهای استراتژی عمداً محافظهکارانهاند و وجه تضمین هر پای فروش را کامل حساب میکنند، بدون این نتینگ. پس اگر سامانهٔ کارگزاریتان راهبرد را بشناسد، سرمایهٔ واقعیِ درگیر کمتر از عدد ستون درمیآید و بازده واقعیتان بالاتر — نه برعکس. عدد ستون کف اطمینان است، نه پیشبینی.
وجه تضمین هزینهٔ نگه داشتن موقعیت فروش است. هزینهٔ باز و بسته کردنش جداست: کارمزد معامله، و اگر کار به اعمال بکشد کارمزد اعمال روی ارزش کل سهم. هر سه با نرخهای روز در مالیات و کارمزد معاملات اختیار.
چطور در آپشنباز بررسی کنیم؟
- در جزئیات قرارداد، بخش «نوسان، یونانیها و تضمین» را باز کنید تا «وجه تضمین» و «حداقل وجه تضمین» همان قرارداد را ببینید.
- اگر استراتژی چندپایه میسازید، برای هر پای فروش، مارجین را همراه با سرمایهٔ درگیر استراتژی بررسی کنید؛ همهٔ پاها الزاماً سرمایهٔ یکسانی نمیخواهند.
- در دیدهبان، میتوانید قراردادها را با معیارهای وجه تضمین مقایسه کنید. راهنمای استفاده از این معیارها در راهنمای دیدهبان آپشنباز آمده است.
- برای سنجش سود و زیان، نقطهٔ سربهسر و سرمایهٔ درگیر یک ترکیب چندپایه، از نمودار استراتژی کمک بگیرید.
جمعبندی
وجه تضمین، پشتوانهٔ نقدی موقعیت فروش اختیار معامله است؛ نه پرمیوم قرارداد و نه تخمینی از سود و زیان. پیش از فروش کال یا پوت، عدد وجه تضمین و حداقل آن را برای همان قرارداد بررسی کنید، تفاوت فرمول بازارها را در نظر بگیرید و برای تغییرات موجودی حساب، حاشیهٔ امن داشته باشید.