راهنمای پروفایل معامله گری | سقف زیان و تحمل زیان

پروفایل معامله‌گری چیست؟

زیان بزرگ همیشه از تحلیل غلط نمی‌آید؛ گاهی از معامله‌ای می‌آید که از توان صاحبش بزرگ‌تر بوده، یا از زیانی که به امید برگشت نگه داشته شده است. پروفایل معامله‌گری همین‌ها را پیش از معامله می‌سنجد: چقدر می‌توانید و می‌خواهید از دست بدهید، زیان چه فشاری به شما می‌آورد، و پیش از معامله با پول واقعی کدام بحث اختیار معامله را باید بخوانید. این همان قدم اولی است که مدیریت ریسک در معاملات آپشن می‌خواهد.

این بخش برای خودشناسی است: توصیهٔ خرید یا فروش نیست، آمادگی برای آزمون کارگزاری نیست، و به معامله‌ها و ابزارهای شما دست نمی‌زند.

کجا بازش کنم و از کجا شروع کنم؟

از منوی بالای سایت ابزارها و بعد پروفایل معامله‌گری را بزنید. در صفحهٔ آموزش هم زیر «از کجا شروع کنم؟» یک خط به همین بخش می‌رسد.

📱 در موبایل: منوی بالا جمع می‌شود؛ در نوار پایین صفحه بازارها را بزنید و در بخش ابزارها، پروفایل معامله‌گری را.

بار اول، بالای صفحه کارتی با برچسب نمونه می‌بینید: کارت یک معامله‌گر فرضی که نشان می‌دهد آخر کار چه می‌گیرید. با اولین آزمون، کارت خودتان جای آن را می‌گیرد.

شروع سریع: اول «شروع: توان مالی» را بزنید و بعد «ترجیح ریسک» را؛ با این دو، سقف زیان به تومان کامل می‌شود. «تحمل زیان» و «دانش اختیار معامله» را هر وقت خواستید بزنید. چهار آزمون اصلی روی هم حدود 17 دقیقه است و لازم نیست پشت‌سرهم باشند. در هر آزمون با زدن گزینه جلو می‌روید، با «قبلی» برمی‌گردید و در سؤال آخر «ثبت نتیجه» را می‌زنید. برای هیچ‌کدام ورود به حساب کاربری لازم نیست.

توان مالی: مبلغ پایهٔ سقف زیان

سؤال اول: «چه مبلغی را می‌توانی از دست بدهی بی‌آنکه زندگی‌ات به‌هم بریزد؟». مبلغی را به تومان بنویسید که اگر کامل از بین برود، نه از خرج زندگی‌تان کم شود نه از قسط‌هایتان. این مبلغ کل دارایی‌تان نیست و عدد دقیق هم لازم نیست؛ دکمه‌های 10، 50، 100 و 500 میلیون تومان برای انتخاب سریع‌اند. مبلغ باید بین 100,000 و 1,000,000,000,000 تومان باشد؛ صفر پذیرفته نمی‌شود و تا مبلغ درست نباشد، «ادامه» فعال نمی‌شود.

بعد شش سؤال چهارگزینه‌ای می‌آید، دربارهٔ اثر این زیان بر زندگی، پس‌انداز، درآمد، قسط و مدتی که این پول را لازم ندارید. نتیجه کم، متوسط یا خوب است. اگر در سؤال اول «هزینه‌های ضروری یا قسط‌هایم می‌خوابد» را بزنید، توان هرچه بقیهٔ پاسخ‌ها باشد «کم» می‌شود و کارت می‌خواهد مبلغ را کمتر بگیرید و دوباره بزنید. آزمون توان مالی را باز کنید.

ترجیح ریسک: نردبان ده‌ردیفی

این آزمون نردبان هولت و لاری (Holt و Laury) است: ده ردیف، و در هر ردیف دو بخت فرضی. بخت امن‌تر 2,000,000 یا 1,600,000 تومان می‌دهد و بخت پرریسک‌تر 3,850,000 یا 100,000 تومان. شانس مبلغ بزرگ‌تر در ردیف اول 10% است و هر ردیف 10% بیشتر می‌شود، پس هرچه پایین‌تر بروید بخت پرریسک‌تر جذاب‌تر می‌شود. نتیجه می‌گوید گزینهٔ امن‌تر را در چند ردیف از 10 ردیف برداشته‌اید و برچسبی از «خیلی ریسک‌دوست» تا «بسیار محتاط» می‌دهد.

شمار انتخاب‌های امن‌تر پایهٔ دوم سقف زیان است. آزمون ترجیح ریسک را باز کنید.

تحمل زیان: زیان چقدر سنگین است؟

فرض آزمون معامله‌ای 100 میلیون تومانی است که با شانس مساوی یا 20% سود می‌دهد یا یک زیان. زیان از 6% در ردیف اول تا 40% در ردیف دهم بالا می‌رود و در هر ردیف «وارد می‌شوم» یا «وارد نمی‌شوم» را می‌زنید. نام علمی این آزمون زیان‌گریزی است.

هرچه زودتر رد کنید، زیان برایتان سنگین‌تر است. کسی که سه ردیف اول (تا 10% زیان) را بپذیرد و از 12% به بعد رد کند، زیان را حدود 1.7 تا 2 برابر سودِ هم‌اندازه حس می‌کند و نتیجه می‌گوید «زیان را حدود 2 برابر سود حس می‌کنی»، مثل بیشتر آدم‌ها. سبک بودن زیان هم خطر دارد: ممکن است حد زیان را رد کنید یا بعد از ضرر حجم را بالا ببرید. این آزمون سقف زیان را عوض نمی‌کند؛ می‌گوید زیر فشار چه می‌کنید، مثلاً زیان‌ده را به امید برگشت نگه می‌دارید یا نه (اثر تمایل). آزمون تحمل زیان را باز کنید.

دانش اختیار معامله: 16 سؤال

این آزمون 16 سؤال چهارگزینه‌ای دربارهٔ اختیار معامله است، در چهار بحث: «مبانی اختیار»، «دلتا و اثر زمان»، «ریسک و وجه تضمین» و «استراتژی‌ها». هر نوبت از بانکی 40 سؤالی، از هر بحث 4 سؤال برمی‌دارد و سؤال‌هایی را ترجیح می‌دهد که نوبت قبلی در همین مرورگر نپرسیده بود.

بعد از ثبت، نمرهٔ کل و نمرهٔ هر بحث را با یک برچسب می‌بینید: «مسلط» (14 تا 16 درست)، «پایهٔ محکم» (10 تا 13)، «آشنا، با حفره» (6 تا 9) یا «تازه‌کار». فهرست «سؤال‌هایی که غلط زدی» برای هر سؤال «جواب تو»، «جواب درست»، یک توضیح کوتاه و مقالهٔ دانشنامه‌ای را که باید بخوانید نشان می‌دهد. اگر از مبانی شروع می‌کنید، اختیار معامله (آپشن) چیست؟ را بخوانید. آزمون دانش اختیار معامله را باز کنید.

خواندن کارت پروفایل

عدد بزرگ کارت، سقف زیان هر معامله، بازه‌ای به تومان است. «توان مالی» و «ترجیح ریسک» هرکدام یک بازهٔ درصدی می‌دهند و سخت‌گیرانه‌ترِ دو بازه روی مبلغ توان مالی حساب می‌شود:

• 0.25 تا 0.5% مبلغ: از ترجیح ریسک با 7 تا 10 ردیف امن‌تر، و از توان مالی «کم».
• 0.5 تا 1% مبلغ: از ترجیح ریسک با 4 تا 6 ردیف امن‌تر، و از توان مالی «متوسط».
• 1 تا 1.5% مبلغ: از ترجیح ریسک با 0 تا 3 ردیف امن‌تر، و از توان مالی «خوب».

مثال، همان کارت نمونه: 100 میلیون تومان با توان «متوسط» و ترجیح ریسک «ریسک‌گریز» (امن‌تر در 6 ردیف). هر دو بازهٔ 0.5 تا 1% را می‌دهند، پس سقف 500 هزار تا 1 میلیون تومان است. اگر همین معامله‌گر توان «کم» داشت، سقف 250 تا 500 هزار تومان می‌شد، هرچقدر هم ریسک را دوست داشت: در معامله توان تعیین‌کننده است، نه میل. عددها به هزار تومان گرد می‌شوند.

اگر فقط «ترجیح ریسک» را زده باشید، کارت درصد را نشان می‌دهد و برای عدد تومانی «توان مالی» را می‌خواهد؛ اگر فقط «توان مالی» را زده باشید، عدد تومانی می‌آید. سقف را پیش از ورود به کار ببرید و حد زیان را جایی بگذارید که زیان از آن بالاتر نرود. اینکه این عدد چند قرارداد می‌شود، در مدیریت سرمایه و اندازهٔ موقعیت آمده است.

زیر عدد چهار خانه هست، «توان مالی»، «ترجیح ریسک»، «حس زیان» و «دانش اختیار»، هرکدام نتیجهٔ آخرین نوبت همان آزمون؛ زدن هر خانه همان آزمون را باز می‌کند. پایین‌تر، «حواست به این‌ها باشد» حداکثر چهار نکته دارد، هشدارها اول؛ مثلاً ریسک‌دوستی کنار توان کم، زیانی که خیلی سبک حس می‌شود، یا دانش «تازه‌کار» و «آشنا، با حفره» که دو بحث ضعیف‌تر را با یک مقاله برای هرکدام نام می‌برد.

لایهٔ اختیاری: شخصیت و خلق‌وخو

بخش «تکمیلی: شخصیت و خلق‌وخو» اختیاری است و سقف زیان را عوض نمی‌کند؛ نشان می‌دهد خلق‌وخویتان چطور روی معامله اثر می‌گذارد. آزمون‌ها ترجمهٔ فارسی نسخه‌های عمومی IPIP از مدل پنج‌عاملی شخصیت‌اند:

• شخصیت در یک نگاه: 50 جمله، حدود 8 دقیقه؛ هر پنج بخش با 10 جمله و بدون جزئیات.
• پنج بخش کامل: هرکدام 24 جمله و حدود 5 دقیقه، با شش جنبهٔ جدا: «حساسیت به فشار» (روان‌رنجوری)، «انرژی و هیجان‌خواهی» (برون‌گرایی)، «کنجکاوی و ایده‌پردازی» (گشودگی)، «نظم و پایبندی به برنامه» (وظیفه‌شناسی) و «همکاری و اعتماد» (توافق‌پذیری). آخری در نکته‌های بازار به کار نمی‌رود.

نتیجهٔ هر بخش نقطه‌ای روی خطی با دو سر نام‌دار است، با برچسب «پایین»، «میانه» یا «بالا»، و جایی که از میانه دور است یک جمله دربارهٔ معامله می‌آید؛ مثلاً هیجان‌خواهی بالا یعنی مراقب بیش‌معامله‌کردن باشید (معامله زیاد و بازده کمتر). ترجمهٔ فارسی هنوز روی نمونهٔ ایرانی هنجار نشده، پس صدک و مقایسه با دیگران نشان داده نمی‌شود؛ این‌ها گرایش‌اند، نه حکم (چرا شخصیت شما مهم‌تر از استراتژی شماست).

ذخیره، تکرار و نمودار تغییر

بدون ورود به حساب کاربری، سرور پاسخ‌ها را نمره می‌دهد ولی ذخیره نمی‌کند و نتیجه فقط در همان مرورگر می‌ماند؛ در مرورگر یا دستگاه دیگر، یا بعد از پاک کردن دادهٔ مرورگر، دیده نمی‌شود. بعد از ورود، صفحه می‌پرسد نتیجه‌های این مرورگر را نگه دارد یا نه: «ذخیره در حساب» یا «نه، پاکشان کن». برای این نتیجه‌ها تاریخ روز ذخیره ثبت می‌شود، نه روزی که آزمون را زده‌اید.

با ورود به حساب کاربری، هر نتیجه با تاریخ در حسابتان می‌ماند و هر آزمون را می‌شود تکرار کرد. زیر نتیجهٔ تازه یک خط آن را با نوبت قبلی مقایسه می‌کند. در بخش «نتیجهٔ هر آزمون» هر ردیف را باز کنید تا گزارش کامل، دکمهٔ «تکرار این آزمون» و از نوبت دوم به بعد نمودار کوچک «تغییر در نوبت‌های تو» را ببینید: یک نقطه برای هر نوبت، قدیمی‌ترین در چپ، تا 12 نوبت آخر. «شخصیت در یک نگاه» این نمودار را ندارد.

اگر 90 روز یا بیشتر از آخرین آزمون اصلی گذشته باشد، صفحه پیشنهاد تکرار می‌دهد. اگر یکی از پنج بخش کامل شخصیت را کمتر از یک روز بعد دوباره بزنید و نمره جابه‌جا شود، نتیجه هشدار می‌دهد که این ویژگی‌ها در یک روز تقریباً عوض نمی‌شوند و احتمالاً حدس یا حال‌وهوای لحظه اثر گذاشته است (حال روحی و معامله).

مقایسه با رفتار واقعی در ژورنال

اگر وارد حساب کاربری شده‌اید و کارتتان سقف زیان دارد، کارت «پاسخ‌هایت با رفتار واقعی‌ات می‌خواند؟» معامله‌های بسته‌شدهٔ 180 روز گذشته را از سبدهای واقعی‌تان در پرتفوی و ژورنال معاملاتی می‌خواند و کنار پاسخ‌هایتان می‌گذارد:

• سقف زیانی که گفتی (سر بالای بازه)، بزرگ‌ترین زیان واقعی و معامله‌های بیشتر از سقف، مثل «3 از 40». این سه فقط بعد از «توان مالی» می‌آیند که سقف را تومانی می‌کند.
• الگوهایی که ژورنال دیده: تا سه نشانهٔ رفتاری خود ژورنال، مثل «نگه‌داشتن طولانی بازنده» یا «ورود سریع پس از زیان»، با شمار معامله‌ها.

چند جملهٔ کوتاه این دو را به هم وصل می‌کند؛ مثلاً وقتی معامله‌هایی بیشتر از سقف داشته‌اید، پیشنهاد می‌کند حد زیان را پیش از ورود بنویسید (برنامهٔ اگر آنگاه). کارت فقط می‌خواند و چیزی را در پرتفوی عوض نمی‌کند. دفتر پرتفوی ریالی است و کارت مبلغ‌ها را به تومان برمی‌گرداند؛ «سبد آزمایشی» حساب نمی‌شود.

اشتراک‌گذاری کارت

زیر کارت خودتان سه دکمه هست: «اشتراک‌گذاری»، «فرستادن در تلگرام» و «دانلود تصویر». فقط برچسب‌ها فرستاده می‌شوند، با نمرهٔ دانش مثل «پایهٔ محکم، 11 از 16»؛ مبلغ‌ها، سقف تومانی و نام شما در آن نیست. «اشتراک‌گذاری» اگر مرورگر پنجرهٔ اشتراک‌گذاری خودش را داشته باشد، مثل بیشتر گوشی‌ها، همان را باز می‌کند؛ وگرنه لینک را کپی می‌کند. پیش‌نمایش لینک در تلگرام تصویر همین برچسب‌هاست و گیرنده دکمهٔ «پروفایل خودم را بسازم» را می‌بیند.

اشتباه‌های رایج

• نوشتن کل سرمایه در «توان مالی». سقف درصدی از همین مبلغ است؛ مبلغ بزرگ‌تر یعنی سقفی بزرگ‌تر از تحمل واقعی‌تان.
• خواندن سقف به‌عنوان هدف. سقف حداکثر است، نه مقداری که باید در هر معامله ریسک کنید.
• زدن آزمون با حدس یا در حال بد. اگر نوبت بعد خیلی فرق کرد، اول به همین شک کنید.
• یکی دانستن نمرهٔ دانش با اجازهٔ معامله. برچسب «مسلط» جای آزمون کارگزاری را نمی‌گیرد.

محدودیت‌ها

• توصیه نیست. سقف زیان یک قاعدهٔ آموزشی و سرانگشتی است، نه توصیهٔ خرید یا فروش.
• تقریبی است. هر آزمون چند دسته دارد، نه عدد دقیق، و مبلغ‌های دو نردبان فرضی‌اند؛ با پول واقعی ممکن است جور دیگری انتخاب کنید.
• آزمون‌های شخصیت هنجار ایرانی ندارند.
• مقایسه با ژورنال موقعیت باز را نمی‌بیند و هیچ حد زیان یا هشداری هم خودکار نمی‌سازد.

با آزمون توان مالی شروع کنید و بعد «ترجیح ریسک» را بزنید تا سقف زیان هر معاملهٔ خودتان را در پروفایل معامله‌گری ببینید.

کدام بخش این ابزار برایتان روشن نبود؟ همین پایین بپرسید.