پوت دیاگونال نزولی یکی از استراتژیهای آمادهٔ دیدهبان است که دو سررسید را همزمان میبیند: یک اختیار فروش با سررسید دورتر میخرید و یک اختیار فروش با اعمال پایینتر و سررسید نزدیکتر میفروشید. این راهنما نشان میدهد چطور اسکنر آمادهاش را فعال کنید، خروجی ستون را بخوانید، و تکتک تنظیمات و فیلترهایش را طوری بچینید که فقط ترکیبهای قابلاجرا بمانند.
مفهوم استراتژی: استراتژی پوت دیاگونال نزولی · خانوادهٔ ساختار: اسپرد دیاگونال · فهرست کامل: استراتژیهای آمادهٔ دیدهبان.
فعالسازی قدمبهقدم
- میزکار را باز کنید و یک باکس دیدهبان اضافه کنید (راهنمای میزکار).
- در نوار ابزار بالای جدول را بزنید تا کتابخانهٔ استراتژیها باز شود.
- از فهرست پوت دیاگونال نزولی را انتخاب کنید. در پنل کناری توضیح استراتژی، نمونه خروجی و متن تنظیمات را میبینید — نمونه با دادهٔ ثابت ساخته شده و حتی وقتی بازار بسته است هم کار میکند.
- اضافه به فرمولهای من را بزنید تا ستون به جدول اضافه شود.
- روی ⚙️ در سرستون کلیک کنید تا تنظیمات و فیلترها باز شوند.
این استراتژی روی سطر اختیار فروشِ سررسید دورتر محاسبه میشود — همان پایی که میخرید. روی سطرهای اختیار خرید و روی نمادهایی که فقط یک سررسید فعال دارند، خروجی خالی است و این درست است، نه خطا.
خواندن ستون خروجی
هر ترکیبی که فرمول پیدا کند یک ردیف در همان سلول میسازد. چیپها به این ترتیب خوانده میشوند:
- 💰 بیشترین سود — درصد سود اگر پایه در سررسید پای کوتاه دقیقاً روی اعمالِ فروختهشده بایستد. قلهٔ منحنی همانجاست و نه جای دیگر.
- 📍 موقعیت فعلی — همان محاسبه با فرض اینکه پایه تا آن روز همانجا که امروز هست بماند.
- 📉 بیشترین زیان — بدترینِ دو سر منحنی به ازای هر قرارداد. در بالا کل نقد ورودی و در پایین یک عدد ثابت؛ ستون بزرگترِ این دو را نشان میدهد و در tooltip میگوید کدام سمت است.
- 💳 اعتباری — فقط وقتی ظاهر میشود که ورود، پول به حسابتان بیاورد.
- ⚠️ عملاً نزولی نیست — چیپ قرمزی که فقط در این ردیف وجود دارد. پایینتر توضیحش آمده؛ هر جا دیدیدش، آن ترکیب با وجود شکل نزولی از رشد قیمت سود میبرد.
- ⏳ فاصلهٔ دو سررسید — چند روز پای بلند بیشتر از پای کوتاه عمر دارد.
- Δ دلتای پای بلند — برای اختیار فروش منفی است و همین درست است. در tooltip، نوسانی که با آن حساب شده هم نوشته شده.
- 🎯 احتمال موفقیت و ⚖️ نسبت سود به ضرر، بهعلاوهٔ سه عدد داخل کروشه که فاصلههای درصدی تا نقاط کلیدیاند.
- آیکون همان دو پا را در نمودار سود و زیان باز میکند.
در یک نگاه
این ستون کل زنجیرهٔ نماد پایه را میگردد و هر ترکیب ممکن از «اختیار فروشِ سررسید دورترِ همین سطر» با «اختیار فروشهای سررسید نزدیکترِ اعمال پایینتر» را قیمتگذاری میکند. دیدگاه پشتش نزولی است: میخواهید از افت قیمت بهره ببرید ولی حاضر نیستید پول یک اختیار فروش کامل را بپردازید.
دوقلوی این ردیف روی اختیار خرید کال دیاگونال نزولی است — همان منطق، همان دو سررسید، فقط روی نوع دیگر قرارداد. خویشاوند تکسررسیدیاش هم پوت اسپرد نزولی است: همان دو پا، ولی روی یک سررسید.
شکل سود و زیان
مهمترین تفاوت این ستون با اسپردهای معمولی همینجاست: سود و زیان روی سررسید پای کوتاه حساب میشود، نه سررسید پای بلند. آن روز پای کوتاه تسویه میشود ولی پای بلند هنوز 63 روز عمر دارد، پس به ارزش تئوریاش نشسته است و منحنی — نه خط شکسته — میسازد.
قلهٔ منحنی همیشه دقیقاً روی اعمالِ فروختهشده است. دلیلش ساده است و به انتخاب اعمالها ربطی ندارد:
⚠️ و حالا چیزی که در هیچ استراتژی دیگری نیست. شکل نزولی همیشه به معنای رفتار نزولی نیست. در سررسید پای کوتاه، دم پایینِ منحنی به «اعمالِ خریداریشدهٔ تنزیلشده منهای اعمالِ فروختهشده» میرسد و دم بالا به منهای نقد ورودی. پس سمت ریزش فقط وقتی سمت سودآور است که فاصلهٔ دو قیمت اعمال از بهرهٔ فاصلهٔ سررسید بیشتر باشد. با نرخ پیشفرض 30 درصد، یک فاصلهٔ 63 روزه دستکم 5.3 درصد فاصلهٔ اعمال میخواهد و یک فاصلهٔ 190 روزه حدود 16.9 درصد.
زیر آن مرز، همین ساختار عملاً از رشد قیمت سود میبرد. ستون این را پنهان نمیکند: روی هر ترکیبی که در آن ناحیه بیفتد یک چیپ قرمز «عملاً نزولی نیست» میگذارد که فاصلهٔ اعمال و بهره را کنار هم مینویسد، و فیلتر «فقط ترکیبهای واقعا نزولی» یکجا حذفشان میکند. در نمونهٔ این مقاله فاصلهٔ اعمال 10.0 درصد است در برابر 5.3 درصد بهره، پس این ترکیب از مرز رد شده و چیپ هشدار نمیگیرد.
مثال عددی کامل
عددهای زیر همان چیزیاند که در پنل نمونه خروجی انتخابگر استراتژی میبینید. پایه روی 20,000 ریال، نوسان 45 درصد، دو سررسید 30 و 93 روزه (فاصلهٔ 63 روز).
| خرید اختیار فروش سررسید 93 روزه، اعمال 22,000 | 2,063 × 1,000 |
| فروش اختیار فروش سررسید 30 روزه، اعمال 20,000 | 775 × 1,000 |
| بدهی خالص ورود (با کارمزد) | 1,290,838 |
| بیشترین سود — پایه روی 20,000 در سررسید پای کوتاه | 717,674 |
| بیشترین زیان (سمت رشد) | 1,290,838 |
| سربهسرها | 17,888 … 21,503 |
| موقعیت فعلی — پایه روی 20,000 بماند | 717,674 |
فاصلهٔ دو اعمال در این نمونه 10.0 درصد است و بهرهٔ 63 روز حدود 5.3 درصد، پس این ترکیب از مرز رد شده و واقعاً نزولی است. اگر همین دو پا را روی اعمالهای نزدیکتر میبستید، عدد «بیشترین سود» تقریباً همین میماند ولی جهت موقعیت وارونه میشد.
منطق محاسبه در آپشنباز
- پای بلند از سرخط عرضه خریده میشود و پای کوتاه به سرخط تقاضا فروخته میشود — یعنی بدبینانهترین قیمت قابل اجرا، نه قیمت آخرین معامله.
- ارزش پای بلند در سررسید پای کوتاه با بلکشولز و نوسان ضمنی خودِ همان قرارداد زده میشود (و اگر نداشته باشد، نوسان تاریخی پایه).
- کارمزد ورود هر دو پا کسر میشود. کارمزد اعمال فقط برای پای فروختهشده و فقط وقتی پایه زیر اعمال آن باشد — با نرخ خریدار، چون فروشندهٔ اختیار فروش سهم را تحویل میگیرد.
- هر دو سربهسر عددی حل میشوند، چون با وجود بلکشولز فرمول بستهای ندارند. ترکیبی که در یک سمت اصلاً زیان نمیدهد، آنجا سربهسر ندارد و ستون بهجای عدد «—» میگذارد.
- درصدها بر افق پای کوتاه تقسیم میشوند، نه پای بلند — چون تصمیم همانجا گرفته میشود.
همین مدل، عیناً همان چیزی است که منحنی «قبل از سررسید» نمودار استراتژی میکشد. اگر خواستید دو تصویر دقیقاً بر هم بیفتند، در تنظیمات نمودار «نوسان» را روی همان عددی بگذارید که در tooltip چیپ Δ نوشته شده — نمودار بهصورت پیشفرض یک نوسان ثابت 30 درصدی میگیرد.
تنظیمات محاسبه — یکییکی
| نام | پیشفرض | چه میکند و کِی عوضش کنید |
|---|---|---|
| محاسبه با وثیقه قرارداد | روشن | مبنای بازده را تعیین میکند. روشن یعنی درصدها روی نقد ورودی حساب شوند؛ خاموش یعنی وجه تضمین پای فروختهشده هم به سرمایهٔ درگیر اضافه شود. در ورود اعتباری نقد درگیر صفر است و مبنا خودبهخود وجه تضمین میشود، پس این کلید آنجا بیاثر است — عمدی است. |
| محاسبه کارمزد معامله | روشن | کارمزد ورود هر دو پا را از سود کم میکند. خاموش کردنش فقط برای مقایسهٔ تئوری معنا دارد. |
| محاسبه کارمزد اعمال | روشن | کارمزد اعمالِ پای فروختهشده را وقتی پایه زیر اعمال آن باشد کسر میکند. ⚠️ نرخش نرخ خریدار است، چون فروشندهٔ اختیار فروش سهم را تحویل میگیرد — برعکس اختیار خرید. پای خریداریشده در سررسید پای کوتاه اعمال نمیشود و کارمزد اعمال نمیگیرد. |
| محاسبه سود سالانه | خاموش | خاموش یعنی درصدها ماهانهاند و روشن یعنی سالانه (YTM). چون افق این استراتژی سررسید پای کوتاه است و معمولاً کمتر از دو ماه، عدد سالانه بزرگ و گمراهکننده میشود. |
| نمایش خطی | خاموش | ترکیبها را بهجای زیر هم، کنار هم و در یک خط نشان میدهد. برای وقتی که ارتفاع سطر برایتان مهمتر از خوانایی است. |
| مبنای قیمت دارایی پایه | آخرین معامله | تعیین میکند «موقعیت فعلی» و فاصلهها روی کدام قیمت پایه حساب شوند: سر خط عرضه، آخرین معامله یا قیمت پایانی. |
تنظیمات نمایش — یکییکی
| نام | پیشفرض | چه میکند و کِی عوضش کنید |
|---|---|---|
| اطلاعات سود و زیان | روشن | سه چیپ اصلی: بیشترین سود، موقعیت فعلی و بیشترین زیان (بهعلاوهٔ چیپ 💳 ورود اعتباری و چیپ قرمز ⚠️ «عملاً نزولی نیست»). |
| فاصله دو سررسید | روشن | چیپ ⏳ که میگوید پای بلند چند روز بیشتر از پای کوتاه عمر دارد. همین اختلاف است که ساختار را «دیاگونال» میکند. |
| دلتا و نوسان پای بلند | روشن | چیپ Δ که دلتای پای بلند را نشان میدهد؛ برای اختیار فروش منفی است و همین درست است. در tooltip، نوسانی که با آن حساب شده هم نوشته شده؛ همان عدد را در تنظیم «نوسان» نمودار استراتژی بگذارید تا دو تصویر یکی شوند. |
| نمایش گرافیکی نقاط قیمتی | روشن | نوار افقی کوچکی که قیمت فعلی پایه را نسبت به دو قیمت اعمال و سربهسرها نشان میدهد. |
| نقاط قیمتی مهم | روشن | همان سه فاصله بهصورت عددی و درصدی، با رنگبندی ناحیهای. |
| احتمال موفقیت | روشن | چیپ 🎯: احتمال اینکه پایه در سررسید پای کوتاه داخل ناحیهٔ سود بماند. سمتی که سربهسر ندارد باز است و کاملش به حساب میآید. یک تخمین آماری است، نه یک تضمین. |
| نسبت سود به ضرر | روشن | چیپ ⚖️: بیشترین سود تقسیم بر بیشترین زیان. |
| نمودار استراتژی | روشن | دکمهٔ نمودار در سلول که همان دو پا را در نمودار سود و زیان باز میکند. |
فیلترها — یکییکی
| نام | پیشفرض | چه میکند و کِی عوضش کنید |
|---|---|---|
| حداقل فاصله سررسیدها | خالی | بر حسب روز. فاصلهٔ کم یعنی ارزش زمانی کمی برای پای بلند میماند و ساختار عملاً به یک اسپرد عمودی نزدیک میشود. |
| حداکثر فاصله سررسیدها | خالی | بر حسب روز. فاصلهٔ خیلی زیاد یعنی پای بلند گران است، سرمایهٔ بیشتری قفل میکند و موقعیت به ریزش نوسان ضمنی حساستر میشود. |
| فقط ترکیبهای واقعا نزولی | خاموش | هر ترکیبی را حذف میکند که فاصلهٔ دو قیمت اعمالش از بهرهٔ فاصلهٔ سررسید کمتر است — همانهایی که چیپ قرمز «عملاً نزولی نیست» میگیرند. اگر دنبال یک موضع نزولی واقعی هستید، اولین کلیدی است که باید بزنید. |
| حداقل قدرمطلق دلتای پای بلند | خالی | کف قدرمطلق دلتای پای خریداریشده. عدد 0.8 یعنی فقط پای بلندی که تقریباً مثل فروش خودِ سهم حرکت میکند. |
| حداقل حاشیه تا سر به سری | خالی | علامتدار و روی سربهسر بالا: عدد مثبت 20 یعنی پایه حداقل 20 درصد زیر آن باشد (حاشیهٔ امن) و عدد منفی 10- یعنی حداقل 10 درصد بالای آن. |
| حداقل سود | خالی | کف درصد چیپ 💰. چون این عدد فقط روی خودِ اعمالِ فروختهشده رخ میدهد، بهتنهایی معیار خوبی برای ورود نیست. |
| حداقل موقعیت فعلی | خالی | کف درصد چیپ 📍، یعنی سود و زیان اگر پایه تا سررسید پای کوتاه همانجا که هست بماند. صفر گذاشتن یعنی «فقط ترکیبهایی که همین حالا در سود مینشینند». |
| وضعیت پای بلند | خالی | پای بلند را به داخل پول (ITM)، روی پول (ATM) یا خارج از پول (OTM) محدود میکند. |
| فقط ورود اعتباری | خاموش | هر ترکیبی را که در لحظهٔ ورود پول به حسابتان نمیآورد حذف میکند. |
| حداقل احتمال موفقیت | خالی | کف درصد چیپ 🎯. |
| حداکثر فاصله تا سر به سری | خالی | روی قدر مطلق کار میکند: عدد 5 یعنی پایه حداکثر 5 درصد از سربهسر تعیینکننده دور باشد، چه بالاتر چه پایینتر. برای اسکرین ورود. |
| حداقل نسبت سود به ضرر | خالی | کف چیپ ⚖️. |
| حداقل ارزش سفارش هر پایه (M) | 10 | ارزش سرخط هر پایه بر حسب میلیون ریال. هر دو پا باید جداگانه پاس کنند. این تنها فیلتری است که پیشفرضش خالی نیست، چون بدون آن فهرست پر میشود از ترکیبهایی که سرخطشان یک قرارداد است. |
| فیلتر در نمایش خروجی | خاموش | ترکیبهای ناموفق را از داخل همین سلول حذف میکند. |
| فیلتر جستجوی اصلی | خاموش | سطرهایی را که هیچ ترکیب موفقی ندارند از کل جدول حذف میکند. |
فیلتر ویژه: «فقط ترکیبهای واقعا نزولی»
این فیلتر در هیچ استراتژی دیگری وجود ندارد، چون هیچ استراتژی دیگری این مشکل را ندارد. روشن کردنش هر ترکیبی را که چیپ قرمز «عملاً نزولی نیست» گرفته حذف میکند — یعنی همانهایی که فاصلهٔ اعمالشان از بهرهٔ فاصلهٔ سررسید کمتر است.
قاعدهٔ سرانگشتیاش این است: هرچه فاصلهٔ سررسید بیشتر، فاصلهٔ اعمال بیشتری لازم دارید. اگر دنبال یک موضع نزولی واقعی هستید، این اولین کلیدی است که باید بزنید — قبل از همهٔ فیلترهای بازده.
دروازهٔ دو کلید
⚠️ مهمترین نکتهای که وقت کاربران را میگیرد: تا وقتی هیچکدام از دو کلید «فیلتر در نمایش خروجی» و «فیلتر جستجوی اصلی» روشن نباشد، هیچکدام از فیلترهای بالا اجرا نمیشوند. میتوانید ده فیلتر را با دقت پر کنید و هیچ اتفاقی نیفتد.
تفاوتشان هم این است: اولی ترکیبهای ناموفق را از داخل همان سلول حذف میکند و سطر سر جایش میماند؛ دومی خودِ سطر را از جدول بیرون میبرد.
تلهٔ دوم: در این فرمولها گاردِ «خالی بودن» با مقدار صفر هم فعال میشود. اگر میخواهید فیلتری واقعاً روی صفر عمل کند، عدد کوچکی مثل 0.1 بگذارید، نه صفر.
مرتبسازی
| نام | پیشفرض | چه میکند و کِی عوضش کنید |
|---|---|---|
| معیار مرتبسازی | سود | کدام سنجه ترتیب ترکیبها را تعیین کند. همین مقدار در یک span مخفی جلوی خروجی مینشیند، پس سرستون جدول هم روی همان مرتب میشود. |
| جهت مرتبسازی | نزولی | صعودی یا نزولی. فقط ترتیب داخل همین سلول را عوض میکند؛ ترتیب کل جدول با کلیک روی سرستون تعیین میشود. |
گزینههای معیار: سود، موقعیت فعلی، حاشیه تا سربهسر، احتمال موفقیت، نسبت سود به ضرر، فاصله سررسیدها، دلتای پای بلند و فاصله تا اعمال فروش. دو مورد پررنگ مخصوص خانوادهٔ دیاگونالاند.
سه چیدمان آماده
1. «نزولی واقعی»
فیلتر در نمایش خروجی را روشن کنید و «فقط ترکیبهای واقعا نزولی» را بزنید، بهعلاوهٔ حداقل قدرمطلق دلتای پای بلند روی 0.6. نتیجه: فقط ترکیبهایی که هم واقعاً از ریزش سود میبرند و هم پای بلندشان بهاندازهٔ کافی به قیمت پایه حساس است.
2. «حاشیهٔ امن» — فاصله گرفتن از سربهسر
حداقل حاشیه تا سربهسری را روی عددی مثل 10 بگذارید تا فقط ترکیبهایی بمانند که پایه همین حالا دستکم 10 درصد در سمت امنِ سربهسر است، بهعلاوهٔ حداقل احتمال موفقیت 60.
3. «کیفیت اجرا» — فقط آنچه واقعاً قابل معامله است
حداقل ارزش سفارش هر پایه را از 10 به عددی مثل 50 ببرید و حداقل نسبت سود به ضرر را روی 0.5 بگذارید. این چیدمان بیشترین تأثیر را روی کاهش نویز دارد، چون پای سررسید دور معمولاً کمعمقترین دفتر سفارش زنجیره را دارد — نقدشوندگی اینجا یک شوخی نیست.
محدودیتها و اشتباههای رایج
- عددها به فرضِ «نوسان ثابت میماند» بستهاند. ارزش پای بلند در سررسید پای کوتاه با نوسان ضمنی امروز زده میشود. اگر تا آن روز نوسان بریزد، سود واقعی کمتر میشود. این بزرگترین منبع خطای این ستون است.
- «بیشترین سود» یک نقطه است، نه یک ناحیه. فقط وقتی رخ میدهد که پایه دقیقاً روی اعمالِ فروختهشده بایستد.
- چیپ قرمز ⚠️ را جدی بگیرید. ترکیبی که آن را دارد، با وجود اسم «نزولی»، از رشد قیمت سود میبرد.
- دو پا با دو سررسید یعنی دو بار ریسک اجرا. ستون قیمت سرخط را میگیرد، ولی سرخط سررسید دور اغلب نازک است.
- وجه تضمین پای فروختهشده واقعی است. دو پا همسررسید نیستند، پس نتینگِ «اسپرد همماه» شاملشان نمیشود (وجه تضمین).
- روی نماد تکسررسیدی خروجی نمیگیرید. این محدودیت بازار است، نه فرمول.
نسخهٔ آینهای این استراتژی پوت دیاگونال صعودی است: همان دو پا و همان منطق، فقط اعمالِ فروختهشده در سمت دیگر اعمالِ خریداریشده مینشیند.
همین استراتژی را روی بازار امروز اسکن کنید: دیدهبان آپشن را باز کنید و ستون آمادهاش را اضافه کنید — مفهوم کامل پوت دیاگونال نزولی.