وجه تضمین در قراردادهای آپشن چیست

وجه تضمین مبلغی است که برای باز کردن و نگه‌داشتن موقعیت فروش در اختیار معامله کنار گذاشته می‌شود. این مبلغ «هزینهٔ خرید قرارداد» نیست؛ پشتوانه‌ای است تا اگر فروشنده در سررسید تعهدش را انجام داد، ریسک طرف مقابل کنترل شود.

اگر فروشندهٔ کال یا پوت هستید، دانستن وجه تضمین به شما نشان می‌دهد پیش از معامله چه مقدار سرمایه درگیر می‌شود. بدون آن، ممکن است استراتژی روی کاغذ جذاب به نظر برسد اما در عمل، موجودی حساب پاسخ‌گوی تعهد فروش نباشد.

وجه تضمین دقیقاً برای چیست؟

پرمیوم هزینهای است که خریدار می‌پردازد؛ وجه تضمین مبلغی است که از حساب فروشنده بلوکه می‌شود و همچنان مال اوست.

وجه تضمین به موقعیت فروش تعلق می‌گیرد: فروشندهٔ کال باید بتواند تحویل دهد و فروشندهٔ پوت باید بتواند بخرد.

خریدار اختیار، حق اعمال دارد؛ اما فروشنده تعهد دارد. به همین دلیل وجه تضمین به موقعیت‌های فروش مربوط است. در اختیار خرید، فروشنده باید بتواند دارایی پایه را تحویل دهد و در اختیار فروش، باید توان پرداخت وجه خرید دارایی پایه را داشته باشد.

فروش اختیار خرید (Call)

پشتوانهٔ تعهد تحویل دارایی پایه در صورت اعمال قرارداد است.

فروش اختیار فروش (Put)

پشتوانهٔ تعهد تأمین وجه برای خرید دارایی پایه در صورت اعمال قرارداد است.

وجه تضمین یک عدد ثابت برای همهٔ قراردادها نیست. قیمت دارایی پایه، قیمت اعمال، اندازهٔ قرارداد، نوع بازار و ضریب گردکردن در آن اثر دارند؛ بنابراین پیش از ثبت سفارش، عدد همان قرارداد را ببینید.

برای مرور مفاهیم پایه، مقالهٔ قرارداد اختیار معامله چیست و برای ریسک انجام‌نشدن تعهد، مقالهٔ نکول در قرارداد اختیار معامله را بخوانید.

فرمول محاسبهٔ وجه تضمین نقدی

مسیر محاسبه: زیان ذاتی، سپس بزرگ‌ترِ دو کف، سپس گرد کردن رو به بالا با ضریب گردکردن.

در بورس کالا کف دوم برای کال و پوت از قیمت اعمال گرفته می‌شود و گرد کردن با ceil است — فرمول یک بازار را به بازار دیگر نبرید.

در آپشن‌باز، وجه تضمین نقدی هر قرارداد فروش با این مراحل محاسبه می‌شود. برای خواناتر شدن فرمول‌ها، این نمادها را به خاطر بسپارید:

St: قیمت مبنای دارایی پایه
K: قیمت اعمال قرارداد
Size: اندازهٔ قرارداد
C: ضریب گردکردن وجه تضمین

ابتدا مقدار زیان ذاتی L را حساب کنید.
Call: L = |min(St − K, 0)| × Size Put: L = |min(K − St, 0)| × Size
دو کف وجه تضمین را با هم مقایسه کنید.
i1 = 20% × St × Size − L i2 (Put) = 10% × K × Size i2 (Call) = 10% × St × Size

برای قراردادهای بورس و فرابورس، عدد بزرگ‌تر از i1 و i2 مبنای محاسبه است.
عدد بزرگ‌تر را با ضریب C رو به بالا گرد کنید.
Required Margin = C × (floor(max(i1, i2) / C) + 1)

تفاوت مهم بورس کالا

برای قراردادهای بورس کالا، کف 10٪ برای کال و پوت از قیمت اعمال K گرفته می‌شود و گردکردن با ceil انجام می‌شود. به همین علت، از فرمول یک بازار برای قرارداد بازار دیگر استفاده نکنید.

این محاسبه، وجه تضمین نقدی را نشان می‌دهد. سازوکارهای کارگزاری مانند توثیق دارایی یا وثیقه‌گذاشتن قرارداد خرید در یک اسپرد، می‌توانند مبلغ عملیاتی حساب شما را تغییر دهند. مرجع نهایی، ضوابط جاری بورس و کارگزار شماست.

مثال محاسبه برای فروش اختیار خرید

مثال عددی: زیان ذاتی صفر است، پس کف اول (1,999,800) مبنا می‌شود و با ضریب گردکردن به 2,000,000 ریال می‌رسد.

فرض کنید می‌خواهید یک قرارداد فروش اختیار خرید را باز کنید و اطلاعات قرارداد چنین است:

قیمت پایه St9,999 ریال

قیمت اعمال K9,000 ریال

اندازه قرارداد1,000 سهم

ضریب گردکردن C10,000 ریال

1. زیان ذاتی: چون St از K بالاتر است، L = 0.

2. دو کف محاسبه:

i1 = 0.2 × 9,999 × 1,000 = 1,999,800 i2 = 0.1 × 9,999 × 1,000 = 999,900

3. انتخاب و گردکردن: عدد بزرگ‌تر 1,999,800 ریال است؛ با ضریب 10,000 ریال، وجه تضمین به 2,000,000 ریال می‌رسد.

نتیجه: پیش از کارمزدها و شرایط خاص کارگزاری، برای این یک قرارداد فروش، 2,000,000 ریال وجه تضمین نقدی محاسبه می‌شود.

حداقل وجه تضمین و هشدار افزایش وجه

وجه تضمین هنگام باز کردن موقعیت و حداقل وجه تضمین (70٪ آن) دو خط جداگانه‌اند؛ افتادن زیر خط دوم یعنی شارژ حساب یا بستن بخشی از موقعیت.

حداقل وجه تضمین در آپشن‌باز 70٪ وجه تضمین محاسبه‌شده است. در مثال بالا، حداقل وجه تضمین برابر با 1,400,000 ریال می‌شود.

پیش از ورود

وجه تضمین هر پای فروش را کنار هزینهٔ خرید یا فروش سایر پاها ببینید؛ فقط به سود احتمالی استراتژی تکیه نکنید.

در طول نگهداری

با تغییر قیمت پایه و شرایط قرارداد، نیاز به وجه تضمین هم می‌تواند تغییر کند؛ موجودی حساب را پیگیری کنید.

اگر موجودی کم شد

برای رسیدن به سطح عادی، معمولاً باید موجودی را افزایش دهید یا بخشی از موقعیت‌های فروش را ببندید. مهلت و اقدام بعدی را از کارگزار بگیرید.

چطور در آپشن‌باز بررسی کنیم؟

در جزئیات هر قرارداد، بخش «نوسان، یونانی‌ها و تضمین» هم وجه تضمین و هم حداقل آن را برای همان نماد نشان می‌دهد.

در جزئیات قرارداد، بخش «نوسان، یونانی‌ها و تضمین» را باز کنید تا «وجه تضمین» و «حداقل وجه تضمین» همان قرارداد را ببینید.
اگر استراتژی چندپایه می‌سازید، برای هر پای فروش، مارجین را همراه با سرمایهٔ درگیر استراتژی بررسی کنید؛ همهٔ پاها الزاماً سرمایهٔ یکسانی نمی‌خواهند.
در دیده‌بان، می‌توانید قراردادها را با معیارهای وجه تضمین مقایسه کنید. راهنمای استفاده از این معیارها در راهنمای دیده‌بان آپشن‌باز آمده است.
برای سنجش سود و زیان، نقطهٔ سر‌به‌سر و سرمایهٔ درگیر یک ترکیب چندپایه، از نمودار استراتژی کمک بگیرید.

جمع‌بندی

پیش از فروش: عدد همان قرارداد، حاشیهٔ امن موجودی برای حرکت بازار، و مجموع سرمایهٔ درگیر همهٔ پاها.

وجه تضمین، پشتوانهٔ نقدی موقعیت فروش اختیار معامله است؛ نه پرمیوم قرارداد و نه تخمینی از سود و زیان. پیش از فروش کال یا پوت، عدد وجه تضمین و حداقل آن را برای همان قرارداد بررسی کنید، تفاوت فرمول بازارها را در نظر بگیرید و برای تغییرات موجودی حساب، حاشیهٔ امن داشته باشید.