موقعیت باز یا Open Interest چیست و چه فرقی با حجم معاملات دارد؟ تفسیر تغییرات OI، سیگنالهای آن و فیلتر قراردادهای پرتقاضا در دیدهبان آپشن.
نویسنده: آپشن باز، تاریخ انتشار: ، آخرین بهروزرسانی: ، 36 دقیقه مطالعه
اشتراکگذاری:
موقعیت باز (Open Interest؛ در گفتار بازار «اپن اینترست») تعداد قراردادهایی است که باز ماندهاند — هنوز نه تسویه شدهاند و نه با معاملهٔ متقابل بسته شدهاند. با حجم معاملات اشتباه گرفته میشود، ولی یکی نیستند: حجم میگوید امروز چقدر دستبهدست شد، موقعیت باز میگوید در مجموع چقدر تعهدِ زنده روی میز است. یک قرارداد میتواند ده بار در روز معامله شود بیآنکه موقعیت باز تکان بخورد.
این مقاله میگوید این عدد دقیقاً چه چیزی را میشمارد، چطور بالا و پایین میرود، در تحلیل به چه دردی میخورد، و چطور در فرمولنویسی دیدهبان از آن شرط بسازید.
موقعیت باز چیست و چطور تغییر میکند؟
موقعیت باز ( Open Interest) نشاندهندهی تعداد کل قراردادهای اختیاری است که تا لحظه مورد نظر هنوز منقضی نشدهاند و توسط دارندگان آنها تسویه یا معامله متقابل برای بستن موقعیت انجام نشده است. به عبارت دیگر، موقعیت باز معادل تعداد کل قراردادهای خرید فعال یا تعداد کل قراردادهای فروش فعال برای یک قرارداد اختیار معامله مشخص است؛ این عدد جمع تعداد خریداران و فروشندگان باز نیست، بلکه تعداد قراردادهای باز در یک سمت بازار (خرید یا فروش) است که همیشه با سمت دیگر برابر است.
موقعیت باز یک سمت را میشمارد: تعداد قراردادهای باز خرید همیشه با فروش برابر است، پس جمع کردنشان دوبارهشماری است.وقتی هر دو طرف فزایندهاند OI بالا میرود و وقتی هر دو کاهندهاند پایین — ولی اگر یکی ببندد و دیگری باز کند، هیچ تغییری نمیکند.
بیایید با یک مثال عملی مفهوم موقعیت باز را دنبال کنیم
جدولی که مشاهده میکنید، مراحل تغییرات موقعیت باز را برای یک قرارداد اختیار معامله فرضی (مثلاً مربوط به سهم خودرو) در طول چند معامله نشان میدهد. فرض کنید در ابتدای دوره، هیچ معاملهای روی این قرارداد انجام نشده است، بنابراین موقعیت باز اولیه صفر است.
تحلیل گام به گام معاملات و تأثیر آنها بر موقعیت باز
نکته : در اینجا برای سهولت به ازای یک اردر 10 تایی خرید از سمت یک نفر یک اردر 10 تایی فروش از سمت شخص دیگر در نظر گرفته شده. ممکن است در مقابل یک اردر 20 تایی یک نفر 10 اردر 2تایی وجود داشته باشد.(در واقعیت، ترکیبهای متنوعی از خریداران و فروشندگان ممکن است وجود داشته باشد)
معامله اول: در روز اول، شخصی به نام محمدرضا اقدام به یک خرید فزاینده میکند و 10 قرارداد ضخود1010 میخرد. از آن طرف قاعدتاً یک یا چند نفر اقدام به فروش فزاینده کردهاند، مثلاً علیرضا اقدام به فروش فزاینده کرده است و 10 قرارداد به محمدرضا فروخته است.
محمدرضا : خرید 10 قرارداد ضخود1010 (خرید فزاینده)
علیرضا : فروش 10 قرارداد به محمدرضا (فروش فزاینده)
نتیجه : 10 موقعیت باز
معامله دوم: در همان روز یک معامله دیگر هم روی این قرارداد انجام میشود. مریم با یک خرید فزاینده 7 قرارداد از پروانه میخرد
مریم : خرید 7 قرارداد از پروانه (خرید فزاینده)
پروانه : فروش 7 قرارداد به مریم (فروش فزاینده)
نتیجه: 17 موقعیت باز
تا اینجا محمدرضا 10 موقعیت باز خرید و مریم 7 موقعیت بازِ خرید در قرارداد ضخود1010 خواهند داشت و از آن طرف، علیرضا 10 موقعیت باز فروش و پروانه نیز 7 موقعیت بازِ فروش در این قرارداد خواهند داشت. پس بطور کلی تعداد موقعیتهای باز به 17 عدد میرسند
معامله سوم: حالا علیرضا که اول 10 قرارداد فروخته بود و دارای 10 موقعیت بازِ فروش است، تصمیم میگیرد 5تا از موقعیتهای باز فروش خود را ببندد. علیرضا اقدام به خرید کاهنده میکند تا بتواند موقعیتهای خود را ببند. علیرضا سفارش خرید 5 قرارداد ضخود1010 را در طرف خرید میگذارد و در طرف دیگر، شخصی به نام امید اقدام به فروش فزاینده میکند و 5 قرارداد را به او میفروشد
علیرضا : خرید 5 قرارداد برای بستن موقعیت (خرید کاهنده)
امید : فروش 5 قرارداد به علیرضا (فروش فزاینده)
این معامله چه تأثیری بر موقعیتهای باز قرارداد میگذارد؟
در اصل هیچ! چون به ازای 5 موقعیت باز فروش علیرضا که بسته شد، 5 موقعیت باز فروش جدید توسط امید ایجاد شد. . پس تا اینجا باز هم تمام موقعیتهای باز روی قرارداد، همان 17تا میماند
معامله چهارم: مهسا اقدام به فروش فزاینده میکند و 10 قرارداد به پریسا میفروشد.
مهسا : فروش 10 قرارداد به پریسا (فروش فزاینده)
پریسا : خرید 10 قرارداد از مهسا (خرید فزاینده)
نتیجه : 27 موقعیت باز
در اینجا محمدرضا (10)، مریم (7) و پریسا (10) جمعا 27 موقعیت باز خرید روی این قرارداد دارند و علیرضا (5)، امید (5)، پروانه (7) و مهسا (10) موقعیت باز فروش روی این قرارداد دارند. جمعا 27 موقعیت بازِ فروش. پس تعداد موقعیت باز روی این قرارداد 27 است (توجه کنید همیشه تعداد موقعیت بازِ خرید و تعداد موقعیت بازِ فروش در هر نماد اختیار معاملهای باید با هم برابر باشند)
معامله پنجم: در مقاله قبل گفتیم فردی که دارای موقعیت باز خرید در قرارداد اختیار خرید است از افزایش قیمت قرارداد سود میکند. در دقایق پایانی بازار قیمت سهم پایه رشد کرده و به تبع آن قیمت قرارداد اختیار خرید ضخود1010 نیز رشد میکند. در این صورت مریم که 7 موقعیت باز خرید در این قرارداد داشت تصمیم میگیرد قراردادهای خود را به قیمت بالاتری بفروشد و سود خود را نقد کند. پس اقدام به فروش کاهنده میکند تا 7 موقعیت باز خرید خود را ببندد. از آن طرف امید و علیرضا نیز تصمیم به بستن موقعیت باز فروش خود دارند. امید میخواهد 2 موقعیت خود را ببندد و علیرضا میخواهد 5 موقعیت باز خود را ببندد، چون رشد قیمت قرارداد به ضرر آنهاست. پس برای بستن موقعیتهای باز فروش خود اقدام به خرید کاهنده میکنند و 7 قراردادی را که مریم برای فروش گذاشته بود میخرند
با این حساب در پایان تایم بازار محمدرضا (10)، مریم (0) و پریسا (10) جمعا 20 موقعیت باز خرید روی این قرارداد دارند و علیرضا (0)، امید (3)، پروانه (7) و مهسا (10) موقعیت باز فروش روی این قرارداد دارند، جمعا 20 موقعیت بازِ فروش. در نتیجه در پایان روز بطور کلی 20 موقعیت باز روی این نماد داریم
جدول تغییرات موقعیت باز (Open Interest)
همان پنج معاملهٔ مقاله بهصورت یک شمارنده: 10 → 17 → 17 → 27 → 20 — معاملهٔ سوم حجم داشت و اثری بر موقعیت باز نگذاشت.در معاملهٔ سوم یک فروشنده بست و دیگری همان لحظه باز کرد — تعهد جابهجا شد، نه اینکه از بین برود؛ پس OI ثابت ماند.
جزئیات
معامله اول
معامله دوم
معامله سوم
معامله چهارم
معامله پنجم
طرفین معامله
محمدرضا: خرید 10 واحد علیرضا: فروش 10 واحد
مریم: خرید 7 واحد پروانه: فروش 7 واحد
علیرضا: خرید 5 واحد (بستن) امید: فروش 5 واحد (جدید)
پریسا: خرید 10 واحد مهسا: فروش 10 واحد
مریم: فروش 7 واحد (بستن) امید: خرید 2 واحد (بستن) علیرضا: خرید 5 واحد (بستن)
نوع معامله
محمدرضا: فزاینده
علیرضا: فزاینده
مریم: فزاینده
پروانه: فزاینده
علیرضا: کاهنده
امید: فزاینده
پریسا: فزاینده
مهسا: فزاینده
مریم: کاهنده
امید: کاهنده
علیرضا: کاهنده
تغییر در موقعیت باز
+10
+7
0
+10
-7
موقعیت باز کل
10
17
17
27
20
خلاصه تأثیر معاملات بر موقعیت باز
افزایش موقعیت باز
زمانی که هر دو طرف معامله موقعیتهای جدیدی باز میکنند یا این عدد هنگامی افزایش مییابد که تعداد خریدها و فروشهای فزاینده بیشتر از تعداد خریدها و فروشهای کاهنده در آن روز باشند
خرید فزاینده + فروش فزاینده
مانند معاملات 1، 2 و 4
عدم تغییر موقعیت باز
این عدد زمانی بدون تغییر میماند که تعداد خریدها و فروشهای کاهنده برابر با تعداد خریدها و فروشهای فزاینده باشند
خرید فزاینده + فروش کاهنده
یا فروش فزاینده + خرید کاهنده
مانند معامله 3
کاهش موقعیت باز
زمانی که هر دو طرف معامله موقعیتهای موجود خود را میبندندیا این عدد زمانی کاهش مییابد که تعداد خریدها و فروشهای کاهنده بیشتر از تعداد خریدها و فروشهای فزاینده باشند
خرید کاهنده + فروش کاهنده
مانند معامله 5
عدد موقعیت های باز چه کاربردی دارد؟
تاریخچهٔ موقعیت باز یک قرارداد را میشود بهصورت اندیکاتور روی نمودار قیمتش کشید و روند ورود و خروج موقعیتها را کنار خود قیمت دید — راهنمای نمودار تکنیکال.
حجم فعالیتِ امروز است و موقعیت باز تعهدِ انباشته — و حجمی بیشتر از موقعیت باز یعنی روز غیرعادی، که همیشه هم معنادار نیست.
به عنوان مثال اگر به قسمت زنجیره قراردادها رجوع کنید و دوره معاملاتی نماد خودرو را باز کنید. در ستون موقعیت باز میتوانید تعداد موقعیتهای باز هر قرارداد و تغییرات آن نسبت به روز قبل را مشاهده کنید
همین ستون در زنجیرهٔ قراردادها: ضخود7075 با 748,311 قرارداد باز بهراحتی معامله میشود و ضخود7079 با 2,201 قرارداد بهزحمت — درصد تغییر روزانه، عمق را نشان نمیدهد.
نکته اول: تعداد موقعیت باز معیاری برای نقدشوندگی قرارداد است اگر از میان این قراردادها ضخود7079 را داشته باشید، قابلیت نقد شدن (تبدیل به پول نقد شدن آن) کم است و اگر زمانی بخواهید آنرا ببندید به زحمت خواهید توانست. در حالی که ضخود7075 براحتی معامله خواهد شد. همچنین از آنجایی که در داراییهای با نقدشوندگی بالا، ناهمخوانیهای بسیار شدید مابین قیمت تقاضا و قیمت عرضه وجود ندارد، احتمال اینکه راحتتر بتوانید در آینده قرارداد را به قیمت مورد نظر خودتان بفروشید نیز بیشتر است
نکته دوم: مقایسه تعداد موقعیت باز یک قرارداد به حجم معاملات روزانه آن میتواند راهگشا باشد. وقتی که حجم معاملات روزانه یک قرارداد از تعداد موقعیتهای باز آن تجاوز کند، نشان دهنده آن است که معامله آن قرارداد در آن روز به صورت فوق العادهای بالاتر بوده است که با توجه به وضعیت سهم پایه میتواند علامتی برای شما باشد. البته ممکن است این افزایش شدید صرفاً نتیجه سیگنال شدن آن قرارداد توسط یک کانال باشد و نکته خاصی نداشته باشد!
نکته سوم: افزایش تعداد موقعیت باز نسبت به روز یا روزهای گذشته نشان دهنده ورود پول به آن نماد و کاهش این عدد نشان دهنده خروج پول از آن نماد است. هر چه این افزایش/کاهش شدیدتر باشد نشان دهنده ورود/خروج پول قدرتمندتری است. البته دقت داشته باشید که هر ورود/خروج پولی و به تبع آن افزایش/کاهش تعداد موقعیت باز، لزوماً یک اتفاق با معنی نیست. افزایش تعداد موقعیت بازِ یک قرارداد نشان دهنده جلب توجه و علاقه معاملهگران به آن نماد است، که میتواند دلایلی متعددی داشته باشد، حجم معاملات بالا بوده و امروز تعداد موقعیت باز آن بالا رفته است و معاملات فزاینده در آن زیاد شده است که باعث رشد تعداد موقعیت باز شده است
از روی تغییر تعداد موقعیت های باز به تنهایی نمیتوان چیزی را استنباط کرد. و زمانی میتواند به عنوان یه المان کمک کننده موثر
باشد که همزمان به افزایش ، کاهش و یا ثابت ماندن نمودار قیمتی دارایی پایه و شرایط بازار نیز توجه کنید
در این مقاله تفسیری از رفتار سفته بازان با توجه به تغییرات موقعیت های باز یک قرارداد پرتراکنش ارائه شده است که به درک درست از نحوه کاربرد موقعیت های باز در معاملات کمک میکند
هر سه نمودار زیر از منوی «نمودارها» روی کارت جزئیات باز میشوند: نمودار خودِ قرارداد از کارت جزئیات قرارداد، و دو نمودار بعدی از کارت جزئیات نماد پایه — چه در زنجیرهٔ قراردادها، چه در دیدهبان و چه در میزکار.
نمودار سوم از ردیف «موقعیت باز بر اساس قیمت اعمال» در منوی «نمودارها» باز میشود؛ در مودالش نوع قرارداد (اختیار خرید، اختیار فروش یا هر دو) و سررسید (یک تاریخ یا «همه») را انتخاب میکنید.
موقعیت باز پنل جداگانهٔ خودش را زیر قیمت دارد، پس هر دو را با یک نگاه میخوانید — و همین است که تفسیر تغییر OI را از حدس زدن جدا میکند.کل موقعیت باز یک نماد پایه به تفکیک اختیار خرید و اختیار فروش — سنجهٔ رشد کل بازارِ آن نماد، نه یک قرارداد.همان داده، این بار بر حسب قیمت اعمال و برای یک سررسید — قلههای این نمودار همان قیمتهایی هستند که بیشترین تعهد باز رویشان جمع شده.
یک هشدار دربارهٔ خواندن این عدد: موقعیت باز بالا یعنی قراردادهای زیادی باز ماندهاند، نه اینکه امروز میشود از آنها خارج شد. آن دومی به سرخط سفارشها بستگی دارد و در بازارگردان در بازار اختیار اندازهگیری شده است.
موقعیت باز را همراه قیمت بخوانید: موقعیتگیری (Buildup)
بالاتر گفتیم از تغییر موقعیت باز بهتنهایی نمیشود چیزی نتیجه گرفت. کنار تغییر قیمت خودِ همان قرارداد اما همین عدد چهار حالت میسازد و هر حالت یک جمله است. به این چهار حالت موقعیتگیری میگوییم و آپشنباز هم همین اسم را روی ستونش گذاشته است؛ در منابع انگلیسی همین مفهوم OI Buildup (بیلدآپ) نام دارد.
قیمت قرارداد امروز
موقعیت باز نسبت به دیروز
برچسب
یعنی چه
بالا رفت
زیاد شد
ورود خریدار
موقعیت تازه باز شده و خریدارها حاضر بودهاند گرانتر بخرند.
پایین آمد
زیاد شد
ورود فروشنده
موقعیت تازه باز شده و فروشندههای تازه حاضر بودهاند ارزانتر بفروشند.
پایین آمد
کم شد
خروج خریدار
خریدارهای قبلی موقعیتشان را میبندند و برای بیرون رفتن قیمت را پایین دادهاند.
بالا رفت
کم شد
خروج فروشنده
فروشندههای قبلی موقعیتشان را با خرید میبندند و قیمت را بالا بردهاند.
دو نکته پیش از خواندن برچسبها:
«خریدار» و «فروشنده» دربارهٔ موقعیت معاملهگر است، نه نوع قرارداد. «ورود خریدار» روی یک پوت یعنی کسانی اختیار فروش خریدهاند؛ یعنی روی افت نماد پایه موقعیت گرفتهاند.
قیمت، قیمت خودِ قرارداد است: آخرین معامله در برابر قیمت پایانی روز قبل، همان درصدی که در زنجیره کنار «آخرین» میآید. قراردادی که امروز معامله نشده، یا قیمت یا موقعیت بازش تکان نخورده، برچسبی ندارد.
یک روز واقعی: قراردادهای خودرو در 1405/07/01
آن روز آخرین معاملهٔ خودرو 662 ریال بود، کمی زیر پایانی روز قبل (667)، و هر چهار برچسب روی قراردادهای همین یک نماد پایه دیده شد:
قرارداد
قیمت (دیروز به امروز)
موقعیت باز (دیروز به امروز)
برچسب
ضخود8060 · کال 650 آبان
87 به 92
2,721,797 به 2,972,144
ورود خریدار
طخود7134 · پوت 650 مهر
21 به 14
6,568,630 به 6,931,936
ورود فروشنده
طخود7135 · پوت 700 مهر
49 به 36
3,475,956 به 3,296,277
خروج خریدار
ضخود7131 · کال 500 مهر
168 به 170
2,322,587 به 2,047,773
خروج فروشنده
ضخود7137 · کال 800 مهر
1 به 1
14,837,816 به 13,127,263
بدون برچسب
دو ردیف اول را کنار هم بخوانید: خریدارهای کال 650 آبان بیشتر شدند و فروشندههای پوت 650 مهر هم. هر دو موقعیت تازهای هستند که از بالا رفتن خودرو سود میبرند. ردیف آخر هم نشان میدهد چرا قیمت لازم است: کال 800 بیش از 1.7 میلیون موقعیت باز از دست داد ولی قیمتش تکان نخورد، پس نمیشود گفت خریدارها بستند یا فروشندهها.
کجا در آپشنباز ببینیم
ستون موقعیتگیری در زنجیرهٔ قراردادها و دیدهبان، کنار موقعیت باز. نشانگر را روی سرستون نگه دارید تا توضیح کامل چهار برچسب بیاید، و روی هر برچسب تا دو عددش را ببینید. برچسبهای ورود توپر و برچسبهای خروج توخالیاند؛ سبز یعنی قیمت قرارداد بالا رفته و قرمز یعنی پایین آمده. تغییری کمتر از 2% موقعیت باز دیروز کمرنگ نشان داده میشود.
فیلتر موقعیتگیری در پنل فیلتر دیدهبان؛ مثلاً فقط قراردادهایی که امروز «ورود خریدار» دارند.
معیار تغییر موقعیت باز در نقشهٔ حرارتی زنجیره: خانهٔ آبی یعنی موقعیت تازه باز شده و خانهٔ نارنجی یعنی موقعیت بسته شده.
در فرمولنویسی، فیلد option.buildup یکی از چهار مقدار longBuildup، shortBuildup، longUnwinding یا shortCovering را میدهد (به همان ترتیب جدول بالا)، و وقتی برچسبی نیست null.
جمع همین چهار برچسب برای کل بازار در بخش «موقعیتگیری بازار» نبض بازار اختیار است.
📱 در موبایل: در کارتهای زنجیره «موقعیتگیری» یکی از آمارهای کارت است؛ در کارتهای دیدهبان، وقتی ستونش روشن است، برچسب در خط دوم کارت میآید. با زدن روی برچسب، برگهٔ «موقعیتگیری چیست؟» باز میشود.
تغییر موقعیت باز در طول روز
تغییر موقعیت باز نسبت به دیروز جمع کل یک جلسه است: میگوید تا پایان روز چند موقعیت تازه باز یا بسته شد، ولی نمیگوید کِی. کاهش یک میلیونی ممکن است در همان دقیقههای اول جلسه اتفاق افتاده باشد یا در ساعت آخر، و برای کسی که وسط جلسه تصمیم میگیرد این دو یک خبر نیستند.
آپشنباز هر 5 دقیقه موقعیت باز همهٔ قراردادها را ثبت میکند. با همین عکسها تغییر موقعیت باز را برای هر بازهای از جلسه میبینید: از شروع جلسه تا الان، یک ساعت یا نیم ساعت اخیر، یا بازهای که خودتان میگذارید.
یک روز واقعی: سررسید مهر خودرو در 1405/07/01
آن روز معاملات خودرو ساعت 10:30 شروع شد و موقعیت باز قراردادهایش هم تا همان ساعت تکان نخورد. سه قرارداد سررسید مهر در سه لحظه از جلسه:
قرارداد
شروع جلسه
ساعت 11:30
پایان جلسه
تغییر روز
ضخود7137 · کال 800
14,837,816
13,490,106
13,127,263
1,710,553 کمتر
ضخود7138 · کال 900
28,248,495
27,295,417
27,247,417
1,001,078 کمتر
طخود7134 · پوت 650
6,568,630
6,622,195
6,931,936
363,306 بیشتر
ستون آخر همان عددی است که در پایان جلسه کنار هر قرارداد میآمد. ستون وسط نشان میدهد هر کدام کِی اتفاق افتاد:
کال 900 در پنج دقیقهٔ اول معاملات 608 هزار موقعیت باز از دست داد و تا 11:30 تقریباً همهٔ کاهش روزش اتفاق افتاده بود.
کال 800 تا 11:30 حدود 1.35 میلیون کم شد، یعنی حدود چهار پنجمِ کاهش روزش.
پوت 650 تا 11:30 فقط 54 هزار بیشتر شده بود؛ 310 هزار از افزایش روزش در ساعت آخر جلسه آمد.
پوت 650 همان قراردادی است که در جدول موقعیتگیری بالا «ورود فروشنده» گرفت. عدد روزانه فقط میگفت موقعیت تازه باز شده است؛ نمای درونروزی نشان میدهد بیشترِ این موقعیتها در ساعت آخر باز شدند، در حالی که کالهای دور از پول از همان شروع معاملات در حال بسته شدن بودند.
نمودار را چطور بخوانیم
هر ردیف یک قیمت اعمال سررسید انتخابشده است و دو میله دارد: کال سبز بالا و پوت قرمز پایین.
میلهٔ سمت راست خط صفر یعنی موقعیت باز در این بازه بیشتر شده و سمت چپ یعنی کمتر. عدد تغییر کنار هر ردیف آمده و جمع کالها و پوتها بالای میلهها.
خط آبی بین ردیفها قیمت لحظهای سهم پایه است؛ پس معلوم است پول به قیمتهای اعمال بالاتر رفته یا پایینتر.
زیر میلهها، نمودار خطی موقعیت باز کل کالها و پوتهای همین سررسید در طول جلسه است.
بازهها: از شروع جلسه (پیشفرض، یعنی از موقعیت باز پایان جلسهٔ قبل)، یک ساعت اخیر، 30 دقیقهٔ اخیر و بازهٔ دلخواه که ساعت شروع و پایانش را با گام 5 دقیقه انتخاب میکنید. جلسهٔ قبل را هم میشود دید. در ساعت معاملات نقطهٔ آخرِ امروز زنده است و منتظر عکس 5 دقیقهٔ بعد نمیماند.
چه چیزی را نمیگوید: این نمودار فقط موقعیت باز را نشان میدهد، نه قیمت را. پس مثل تغییر روزانه نمیگوید موقعیت تازه را خریدار باز کرده یا فروشنده؛ برای آن، برچسب موقعیتگیری همان قرارداد را کنارش بخوانید.
کجا در آپشنباز: در زنجیرهٔ قراردادها نمای سوم، روند موقعیت باز، کنار «جدول» و «نقشهٔ حرارتی» است، و در باکس زنجیرهٔ میزکار همین دکمه در نوار عنوان باکس. دکمهها و تنظیماتش در راهنمای زنجیره و راهنمای میزکار آمده است.
📱 در موبایل: بازه از منوی کشویی بالای نمودار انتخاب میشود و پیشفرض فقط کال است؛ پوت را با دکمهٔ «پوت» روشن کنید. با لمس هر ردیف، موقعیت باز اول و آخر بازه برای همان قیمت اعمال نشان داده میشود.
بستن موقعیت در بازار اختیار معامله به چه صورت انجام میشود؟
با یک معاملهٔ معکوس روی همان قرارداد: اگر موقعیت خرید دارید همان قرارداد را میفروشید، و اگر موقعیت فروش دارید همان را میخرید — با همان نماد، همان قیمت اعمال و همان سررسید. نه لازم است تا سررسید صبر کنید و نه لازم است طرفِ معاملهٔ اولتان را پیدا کنید؛ قرارداد استاندارد است، پس هر معاملهٔ معکوسی روی همان نماد موقعیت شما را میبندد.
راههای دیگری هم موقعیت را میبندند، ولی همهشان به سررسید گره خوردهاند: اعمال، انقضای بیارزش، و در سمت فروشنده تسویهای که پس از اعمال انجام میشود. تنها راهی که هر روزِ معاملاتی در دست خودتان است، همان معاملهٔ معکوس است.
ربطش به موضوع این مقاله اینجاست: بستن موقعیت است که عدد موقعیت باز را پایین میآورد — ولی فقط وقتی هر دو طرفِ آن معامله در حال بستن باشند. اگر شما موقعیت خریدتان را بفروشید و طرف مقابل با همان معامله موقعیت خرید تازهای باز کند، قرارداد فقط دست عوض کرده و موقعیت باز تکان نمیخورد. همان سه حالتی که جدول «خلاصه تأثیر معاملات بر موقعیت باز» بالاتر نشان میدهد.
یک مثال عددی. فرض کنید موقعیت باز این قرارداد 20 است، شما 7 قرارداد خریداریشده دارید و میخواهید خارج شوید. همان 7 قرارداد را میفروشید؛ خریدارِ هر قرارداد فقط میتواند یکی از این دو باشد:
کسی که موقعیت فروشِ باز دارد و دارد آن را میبندد — هر دو طرف کاهندهاند و یک قرارداد از موقعیت باز کم میشود.
کسی که تازه وارد میشود و موقعیت خرید باز میکند — شما بستید و او باز کرد، پس آن قرارداد فقط دست عوض کرده و موقعیت باز تکان نمیخورد.
حالت سومی وجود ندارد. اگر هر 7 خریدار در حال بستن باشند موقعیت باز به 13 میرسد، اگر هیچکدام نباشند روی 20 میماند، و در عمل معمولاً جایی میان این دو مینشیند. قاعدهاش را میشود در یک جمله نوشت: معاملهٔ بستن هیچوقت موقعیت باز را بالا نمیبرد — یا پایینش میآورد یا دستنخورده میگذاردش. همین است دلیل اینکه وقتی سقف موقعیتهای باز یک زنجیره پر میشود و معاملهٔ فزاینده متوقف است، بستن موقعیت همچنان مجاز میماند.
موقعیت باز تعداد کل قراردادهای باز (خرید یا فروش) را نشان میدهد. در دیدهبان با فیلدهای زیر میتوانید OI و رشد/افت آن را ببینید — مرتبط با سقف موقعیت باز زنجیره.
در دیدهبان OI و درصد تغییرش دو فیلد جدا هستند — و فیلتر رشد را با یک کف روی خود عدد ترکیب کنید، وگرنه رشد از 2 به 4 صد درصد است.
برای ساخت فرمول، میزکار را باز کنید و یک باکس دیدهبان اضافه کنید (راهنمای میزکار)؛ سپس فرمول نویسی بروید. جزئیات فیلدها و توابع در راهنمای فرمولنویسی آمده است.
📱 در موبایل: دکمهٔ «فرمول نویسی» روی گوشی جدا نیست؛ دکمهٔ «امکانات بیشتر» (سهنقطه) را بزنید و در برگهٔ پایینی ردیف «فرمول نویسی» را انتخاب کنید.
مثال: ستون — OI و تغییر روزانه
افزایش OI یعنی ورود پول و کاهشش یعنی خروج — ولی هیچکدام بدون نگاه به قیمت پایه تفسیر ندارند؛ این یک المان کمکی است، نه سیگنال مستقل.
فرمولها در کتابخانه شخصی ذخیره میشوند و میتوانید هر کدام را بهعنوان فیلتر یا ستون سفارشی به دیدهبان اضافه کنید.
یک خوانش دیگر از همین عدد، تمرکز آن است: اینکه چه سهمی از موقعیت باز یک سررسید روی تنها یک قیمت اعمال نشسته. در بورس تهران این سهم بهطور میانه حدود چهل درصد است و در گاما اسکوییز اندازهگیری شده — تمرکزی که آن اعمال را به لنگر قیمت تبدیل میکند.
کاربرد OI: مکس پین (Max Pain)
از دادههای موقعیت باز میتوان شاخص مکس پین (Max Pain یا حداکثر درد) را استخراج کرد: قیمت اعمالی که در سررسید، مجموع ضرر نویسندگان call و put در آن کمینه میشود. برخی معاملهگران در هفته نزدیک سررسید از آن بهعنوان یک سرنخ احتمالی برای جهت قیمت پایه استفاده میکنند — نه بهتنهایی و نه بهجای تحلیل قیمت.
مکس پین همان قیمت اعمالی است که مجموع زیان نویسندگان در سررسید کمینه میشود — یک برآیند از موقعیتهای باز، نه یک پیشبینی.
در آپشنباز نمودار موقعیت باز + خط Max Pain را از کارت جزئیات قرارداد در زنجیره، دیدهبان یا میزکار (منوی نمودارها → موقعیت باز و Max Pain) یا از صفحه نماد پایه ببینید؛ همچنین ستون آماده max pin در تب آماده فرمولنویسی دیدهبان. جزئیات در نقطه حداکثر درد Max Pain در معاملات آپشن.
اگر سوال یا ابهامی در رابطه با این مطلب دارید، همینجا بپرسید؛ کارشناسان ما پاسخ میدهند.
با ایمیل یا شماره موبایلی که ثبت میکنید، وقتی به کامنتتان پاسخ داده شود خبرتان میکنیم.
پرسشها و نظرات کاربران
18 پیام
حامد
12 آذر 1404 - 13:39
این مقاله بسیار مفید بود ممنون از شما
تیم آپشن بازپاسخ
13 آذر 1404 - 13:39
خوشحالیم که مفید بود. اگر بخواهید همین مفهوم را در معامله به کار ببرید، یک نکته را رعایت کنید: عدد موقعیت باز را هیچوقت تنها نخوانید.
افزایش موقعیت باز کنار قیمت صعودی دارایی پایه یک معنا میدهد و همان افزایش کنار قیمت نزولی معنایی کاملاً دیگر. موقعیت باز یک المان کمکی در کنار نمودار قیمت و شرایط بازار است، نه یک سیگنال مستقل.
مجید نجاریان
13 مهر 1404 - 13:46
با سلام من برای خرید اختیار معامله اقدام کردم ولی موقعیت صفر نمایش داده ونکته بعدی اینکه بعد از شفارش گداری پیام عدم موجودی میدهد در صورتیکه موجودی دارم
تیم آپشن بازپاسخ
14 مهر 1404 - 13:46
هر دو مورد سمت کارگزاری است — آپشنباز پلتفرم تحلیل است و سفارشگیری یا پرتفوی ندارد. ولی دو نکته معمولاً همین دو پیام را توضیح میدهد:
عدد موقعیت بازی که در زنجیرهٔ قراردادها و دیدهبان میبینید مربوط به کل بازار است، نه پرتفوی شما؛ یعنی تعداد قراردادهای بازِ همهٔ معاملهگران روی آن نماد. موقعیت شخصی خودتان را باید در پرتفوی کارگزاری ببینید و یک خرید شما عدد کل بازار را بهشکل محسوسی تکان نمیدهد.
«عدم موجودی» هم بستگی دارد سفارشتان چه بوده. خرید اختیار (خرید فزاینده) وجه تضمین نمیخواهد، ولی کل مبلغ پریمیوم بهعلاوهٔ کارمزد باید در حساب آزاد باشد. در مقابل فروش فزاینده وجه تضمین میخواهد و اگر مبلغ آزاد حساب از وجه تضمین آن نماد کمتر باشد، همین پیام را میگیرید. مبلغ دقیق وجه تضمین هر نماد را از کارگزاریتان بگیرید.
خورشیدی
06 شهریور 1404 - 01:41
سلام خدمت آپشن باز های عزیز
یک سوال داشتم میخواستم بدونم اگر تعداد باهم برابر نباشد مثلا 10تا خرید فزاینده و 8 تا فروش فزاینده باشد تعداد موقعیت های باز رو چطوری حساب میکنیم
تیم آپشن بازپاسخ
07 شهریور 1404 - 01:41
این حالت خودش یک نکتهٔ مهم دارد: تعداد خرید و فروش در هر معامله همیشه برابر است. پس اگر ۱۰ خرید فزاینده انجام شده، طرف مقابل هم دقیقاً ۱۰ قرارداد فروخته — ولی لازم نیست هر ۱۰ تا فزاینده باشد. در مثال شما ۸ تا فروش فزاینده بوده و ۲ تای دیگر فروش کاهنده، یعنی کسی که موقعیت باز خرید داشته و آن را بسته است.
قاعدهٔ کلی: تعداد معاملات فزاینده منهای تعداد معاملات کاهنده، تقسیم بر ۲. برای مثال شما ۱۰ خرید فزاینده بهاضافهٔ ۸ فروش فزاینده منهای ۲ فروش کاهنده میشود ۱۶، و تقسیم بر ۲ میشود ۸. یعنی موقعیت باز ۸ واحد بالا میرود، نه ۱۰.
منطقش همان معاملهٔ سوم مقاله است: آن ۲ قرارداد فقط دستبهدست شده — یک خریدار قدیمی خارج شده و یک خریدار تازه جای او را گرفته — پس قرارداد بازِ تازهای ساخته نشده و شمارنده تکان نخورده است.
فرهاد نیا
19 خرداد 1404 - 22:48
پس از مطالعه متن لازم دانستم که از توضیحات جامع و روان نویسنده محترم قدردانی و تشکر کنم،
تیم آپشن بازپاسخ
20 خرداد 1404 - 22:48
ممنون از لطف شما. اگر بخواهید یک نکته را از این مقاله نگه دارید، همین کافی است: حجم میگوید امروز چند قرارداد جابهجا شد و موقعیت باز میگوید چند قرارداد هنوز باز مانده.
به همین دلیل ممکن است روزی حجم معاملات بالا باشد و موقعیت باز اصلاً تکان نخورد، چون تعهدها فقط بین معاملهگرها دستبهدست شدهاند و قرارداد بازِ تازهای ساخته نشده است.
طاهره
17 بهمن 1403 - 00:16
سلام وقت بخیر این طور شما توضیح دادین من که دارم خرید و فروش میکنم گیج شدم بخدا نمبشع بفرمایید خرید صخود و فروش ضخود یا خرید طهرم و فروش طهرم
تیم آپشن بازپاسخ
18 بهمن 1403 - 00:16
موقعیت باز فقط در همان نمادی بسته میشود که در آن موقعیت گرفتهاید — نماد دیگر، حتی روی همان سهم پایه، موقعیت شما را نمیبندد.
یعنی اگر موقعیت باز خرید در «ضخود۱۰۱۰» دارید، بستنش فقط با فروش همان نماد با همان قیمت اعمال و همان سررسید ممکن است. «ضخود» اختیار خرید است و «طخود» اختیار فروش؛ اینها دو قرارداد کاملاً جدا هستند و فروش یکی، موقعیت باز آن یکی را نمیبندد، بلکه برای شما دو موقعیت مستقل ثبت میشود. همین برای «طهرم» هم صادق است: خرید و فروش باید هر دو روی «طهرم» با همان قیمت اعمال و همان سررسید باشد.
اسمهایی که در مثالهای مقاله میبینید (محمدرضا، علیرضا، مریم و…) نام افراد است، نه نماد. کل مثال روی یک نماد ثابت دنبال میشود.
علی
05 بهمن 1403 - 16:09
تشکر از توضیحات عالی
تیم آپشن بازپاسخ
06 بهمن 1403 - 16:09
خوشحالیم که مفید بود. یک نکته که موقع استفاده از این عدد به کار میآید: موقعیت باز فقط یک سمت بازار را میشمارد.
تعداد قراردادهای بازِ خرید همیشه با تعداد قراردادهای بازِ فروش برابر است، پس عدد موقعیت باز جمع این دو نیست و جمع کردنشان دوبارهشماری است. این عدد تعداد قراردادهاست، نه تعداد معاملهگران.
محمد
20 شهریور 1403 - 15:05
سلام
حد پایین موقعیت های باز چیه و کجا کاربرد داره؟ ممنون
تیم آپشن بازپاسخ
21 شهریور 1403 - 15:05
در مقررات بازار اختیار معامله فقط «سقف» موقعیت باز تعریف شده، نه حد پایین. آن سقف برای هر سررسید جداگانه است و سه لایه دارد: سقف کل بازار، سهم هر کارگزاری، و سقف همجهت هر شخص. اولین لایهای که پر شود جلوی معاملهٔ فزاینده را میگیرد، ولی بستن موقعیت همیشه مجاز است — پس زنجیرهٔ پر کسی را که میخواهد خارج شود گیر نمیاندازد. جزئیاتش را در سقف موقعیتهای باز در قراردادهای اختیار معامله بخوانید.
چیزی که معاملهگرها به آن «کف موقعیت باز» میگویند قانون نیست، بلکه یک حد شخصی برای نقدشوندگی است: قراردادی که موقعیت باز خیلی کمی دارد هنگام بستن بهسختی مشتری پیدا میکند و فاصلهٔ قیمت تقاضا و عرضهاش زیاد است.
کاربرد عملیاش در دیدهبان است — یک کف روی خودِ عدد موقعیت باز بگذارید تا قراردادهای کمعمق از فهرست حذف شوند، مخصوصاً وقتی روی درصد تغییر موقعیت باز فیلتر میگذارید؛ چون رشد از ۲ به ۴ صد درصد است ولی بازار عمیقی پشتش نیست.
محمد
18 دی 1402 - 19:04
سلام یک سوال داشتم
چجوری میشود موقعیت باز فروش ایجاد کرد چون در یک نماد هروقت می خواهم برای یک نماد بفروشمپیغام میده موقعیت مضاعف فروش
تیم آپشن بازپاسخ
19 دی 1402 - 19:04
پیام «موقعیت مضاعف» یعنی میخواهید همزمان در یک نماد هم موقعیت باز خرید داشته باشید و هم موقعیت باز فروش — سامانه این را قبول نمیکند.
اگر روی همان نماد موقعیت باز خرید دارید، سفارش فروشتان اول باید از نوع کاهنده باشد تا آن موقعیتها بسته شوند؛ بعد از صفر شدنشان، فروش فزاینده موقعیت باز فروش برایتان میسازد. پس دو سفارش جدا بزنید: اول فروش کاهنده به تعداد موقعیت باز خریدتان، بعد فروش فزاینده به تعدادی که میخواهید بفروشید.
یک نکتهٔ دیگر هم قبل از سفارش دوم: فروش فزاینده وجه تضمین میخواهد، پس باید وجه تضمین آن نماد در حسابتان آزاد باشد وگرنه سفارش دوم هم رد میشود.
جواد بختیاری
03 آذر 1402 - 21:17
ممنون از لطف شما. عالی بود مثل همیشه
تیم آپشن بازپاسخ
04 آذر 1402 - 21:17
ممنون از لطف شما. یک نکته که در ادامهٔ همین مقاله به کار میآید: موقعیت باز علاوه بر سنجش ورود و خروج پول، معیار نقدشوندگی هم هست.
قراردادی که موقعیت باز بالایی دارد راحتتر معامله میشود و فاصلهٔ قیمت تقاضا و عرضهاش کمتر است؛ در مقابل، قراردادی با موقعیت باز ناچیز ممکن است موقع بستن موقعیت بهسختی مشتری پیدا کند. به همین خاطر قبل از ورود، این عدد را برای خروج هم نگاه کنید.