استراتژی پوت اسپرد تقویمی | اسپرد زمانی روی اختیار فروش

مشکلی که حل می‌کند

فرض کنید فکر می‌کنید یک نماد تا چند هفتهٔ آینده جای خاصی نمی‌رود. فروش اختیار خالی درآمد می‌دهد ولی ریسکش سقف ندارد و وجه تضمین سنگینی می‌خواهد. نشستن و کاری نکردن هم درآمدی ندارد. اسپرد تقویمی راه سومی است: همان اختیار را می‌فروشید، ولی یک اختیار هم‌اعمال با سررسید دورتر را به‌عنوان پوشش می‌خرید. حالا دیدگاه «جایی نمی‌رود» یک موقعیت با ریسک تعریف‌شده شده است.

هزینهٔ ندانستنش مشخص است: اگر این ساختار را با یک اسپرد عمودی اشتباه بگیرید و نمودار سود و زیان را در حالت «در سررسید» نگاه کنید، یک خط صاف می‌بینید و نتیجه می‌گیرید که استراتژی هیچ سودی ندارد — در حالی که تمام سودش در روزی است که هنوز نرسیده.

ساختار موقعیت

سه ساختار خویشاوند وجود دارد و تفاوتشان یک جمله است. اسپرد عمودی فقط قیمت اعمال را جابه‌جا می‌کند و هر دو پا با هم سررسید می‌شوند. اسپرد تقویمی فقط سررسید را جابه‌جا می‌کند و قیمت اعمال یکی می‌ماند. اسپرد دیاگونال هر دو را جابه‌جا می‌کند.

همین یک تفاوت همه‌چیز را عوض می‌کند: چون اعمال‌ها یکی‌اند، این ساختار روی جهت قیمت تقریباً بی‌طرف است و تمام موضعش روی زمان است.

موتور سود: دو سرعت زوال زمانی

ارزش زمانی هر اختیاری با نزدیک شدن به سررسیدش آب می‌رود، ولی نه با سرعت ثابت: هرچه به سررسید نزدیک‌تر شوید، سرعتش بیشتر می‌شود. پس در یک بازهٔ زمانی مشخص، اختیارِ نزدیک‌تر بیشتر از اختیارِ دورتر از دست می‌دهد — و شما دقیقاً همان اختیارِ نزدیک را فروخته‌اید.

در روز سررسید پای کوتاه، آن پا صفر شده و پای بلند هنوز ارزش زمانی دارد. همان باقی‌مانده، پس از کسر بدهی ورود، سود شماست. به همین دلیل است که سود این ساختار نه از حرکت قیمت، بلکه از گذشت زمان می‌آید (ضرایب یونانی).

سه عدد کلیدی

• نقد ورود. تفاوت پرمیوم دو پا. اینجا برخلاف کال، همیشه بدهی نیست: قیمت اختیار فروشِ داخلِ پول با دور شدن سررسید پایین می‌آید، پس روی آن اعمال‌ها ورود اعتباری می‌شود و پول به حسابتان می‌آید.
• بیشترین سود. دقیقاً وقتی که پایه در سررسید پای کوتاه روی همان قیمت اعمال بایستد. چون دو پا یک اعمال دارند، این نقطه از اول معلوم است.
• بیشترین زیان. ⚠️ از نقد ورودی بیشتر است. اگر پایه بریزد، پوتِ فروخته‌شده همان روز اعمال می‌شود و سهم را به قیمت اعمال می‌خرید، ولی پوتِ خریداری‌شده تازه چند هفته بعد اجازهٔ فروش می‌دهد؛ بهای آن فاصله به زیان اضافه می‌شود.

مثال عددی

پایه 20,000 ریال، نوسان 45 درصد، دو سررسید 30 و 93 روزه، هر دو پا روی اعمال 18,000:

این همان عددهایی است که ستون آمادهٔ دیده‌بان روی نمونهٔ ثابتش نشان می‌دهد، پس می‌توانید کنار هم بگذاریدشان.

شکل سود و زیان در سررسید پای کوتاه

در روزی که پای کوتاه سررسید می‌شود، پای بلند هنوز 63 روز عمر دارد. یعنی به ارزش ذاتی نمی‌نشیند و ارزش زمانی هم دارد — پس منحنی یک تپه می‌شود با یک سربه‌سر در هر طرف.

⚠️ همین‌جاست که بیشتر کاربران اشتباه می‌کنند. اگر همین موقعیت را در نمودار سود و زیان باز کنید و منحنی «در سررسید» را نگاه کنید، یک خط صاف می‌بینید، درست روی زیانِ کل بدهی ورود — 312,700 ریال. آن خط غلط نیست، ولی سؤال دیگری را جواب می‌دهد: «اگر هر دو پا با هم سررسید می‌شدند چه می‌شد» — و چون اعمال هر دو پا یکی است، ارزش ذاتی‌شان کامل همدیگر را خنثی می‌کند و چیزی جز بدهی ورود نمی‌ماند. تصویر درستِ این ساختار منحنی «قبل از سررسید» است با اسلایدر تاریخ روی سررسید پای کوتاه (راهنمای منحنی قبل از سررسید).

ناحیهٔ بین دو سربه‌سر همان چیزی است که در آپشن‌باز «پنجرهٔ سود» نامیده می‌شود. عرضش مهم‌ترین سنجهٔ عملی این ساختار است: پنجرهٔ 17.2 درصدی روی نمادی که روزی سه درصد نوسان می‌کند، یعنی چند روز فرصت.

انتخاب قیمت اعمال و سررسید

چون قله دقیقاً روی قیمت اعمال است، انتخاب اعمال یعنی انتخاب اینکه شرط را روی کدام قیمت ببندید. رایج‌ترین انتخاب، اعمالی نزدیک به قیمت امروزِ پایه است: آنجا بیشترین ارزش زمانی را می‌فروشید و قله را زیر پای خودتان می‌گذارید. اعمالِ دورتر یعنی شرط‌بندی روی حرکت — که دیگر یک موقعیت خنثی نیست.

فاصلهٔ دو سررسید هم یک تعادل است: فاصلهٔ کم یعنی ارزش زمانی کمی برای پای بلند می‌ماند و سود ممکن کوچک است؛ فاصلهٔ زیاد یعنی پای بلند گران است و پول بیشتری درگیر می‌کنید. دلتای پای بلند هم نشان می‌دهد ساختار چقدر واقعاً خنثی مانده: دلتای بزرگ یعنی بی‌طرفی جهت را از دست داده‌اید.

نوسان — مهم‌ترین متغیر این ساختار

تمام دارایی این موقعیت در روز تصمیم، ارزش زمانیِ پای بلند است. ارزش زمانی هم با نوسان ضمنی بالا و پایین می‌رود. پس:

• اگر تا سررسید پای کوتاه نوسان ضمنی بریزد، پای بلند ارزان‌تر می‌ارزد و سودی که روی کاغذ دیده بودید کوچک‌تر می‌شود — حتی اگر قیمت پایه دقیقاً همان‌جایی بماند که می‌خواستید.
• اگر نوسان بالا برود، به نفع شماست. اسپرد تقویمی یکی از معدود ساختارهایی است که هم از گذشت زمان سود می‌برد و هم از بالا رفتن نوسان.

به همین دلیل، ورود در نوسانِ ضمنیِ پایین منطقی‌تر است تا در نوسان بالا. این ریسکی است که در جدول سود و زیان دیده نمی‌شود، چون هر محاسبه‌ای ناچار است نوسان امروز را ثابت فرض کند.

آن روی سکه

سود شما هم سقف دارد و هم پنجره. هر حرکتی که پایه را از قیمت اعمال دور کند سود را کم می‌کند، و کافی است از یکی از دو سربه‌سر رد شود تا موقعیت زیان‌ده شود. نسبت سود به ضرر در این ساختار معمولاً کمتر از یک است و این عادی است، نه ایراد: در ازایش یک ناحیهٔ برد می‌گیرید، نه یک نقطه.

و یک نکتهٔ مخصوص نسخهٔ پوت: چون بیشترین زیان از نقد ورودی بیشتر است، اندازهٔ موقعیت را نباید از روی نقد پرداختی حساب کنید. عدد چیپ 📉 را مبنا بگذارید، نه بدهی ورود.

نکات بازار ایران

سه محدودیت واقعی که قبل از ورود باید بدانید:

• همهٔ نمادها دو سررسید ندارند. از 33 نمادی که زنجیرهٔ زندهٔ قابل معامله دارند، 5 نماد فقط یک سررسید فعال دارند و روی آن‌ها این ساختار اصلاً ساختنی نیست.
• دو سررسید داشتن کافی نیست؛ باید اعمال مشترک داشته باشند. از 28 نماد باقی‌مانده، 3 نماد هیچ قیمت اعمال مشترکی بین سررسیدهایشان ندارند. این محدودیت مخصوص ساختار تقویمی است — دیاگونال چنین مشکلی ندارد.
• سررسید دور کم‌عمق است. سرخط عرضهٔ قراردادهای سررسید دور اغلب نازک است و همان پایی که باید بخرید، سخت‌ترین پا برای اجراست. نقدشوندگی را قبل از قیمت نگاه کنید.

ضمناً اختیارهای بورس تهران اروپاییاند: نمی‌توانید پای بلند را زودتر اعمال کنید. در روز سررسید پای کوتاه، تنها راهِ نقد کردن پای بلند فروختنش در بازار است — و همین است که عدد «بیشترین سود» را به یک قیمت بازاری وابسته می‌کند، نه به یک عدد تضمین‌شده.

اشتباه‌های رایج

• خواندن منحنی «در سررسید» به‌جای «قبل از سررسید». برای این ساختار اولی یک خط صاف است و هیچ چیزی نمی‌گوید.
• خواندن «بیشترین سود» به‌عنوان انتظار. آن عدد فقط روی خودِ قیمت اعمال رخ می‌دهد.
• نادیده گرفتن نوسان ضمنی. ریزش نوسان می‌تواند یک موقعیتِ درست را زیان‌ده کند.
• ورود روی اعمالی که از قیمت پایه دور است. آن‌وقت دیگر یک موقعیت خنثی ندارید، یک شرط‌بندی جهت‌دار دارید.
• نادیده گرفتن وجه تضمین. دو پا هم‌سررسید نیستند، پس نتینگِ «اسپرد هم‌ماه» شاملشان نمی‌شود (وجه تضمین).
• حساب کردن ریسک از روی بدهی ورود. در نسخهٔ پوت بیشترین زیان چند برابر آن است.

کجا به کار می‌آید

بهترین کاربردش بازار آرام و بی‌جهت است: وقتی فکر می‌کنید نماد تا سررسید نزدیک جای خاصی نمی‌رود، و نوسان ضمنی هم پایین است. اگر منتظر یک حرکت بزرگ هستید این ساختار انتخاب اشتباهی است؛ اگر روی جهت نظر دارید، اسپرد دیاگونال همان ایده را با یک موضع جهت‌دار ترکیب می‌کند.

در آپشن‌باز چطور پیدایش کنم

لازم نیست دستی زنجیره را بگردید. ستون آمادهٔ پوت اسپرد تقویمی در دیده‌بان همهٔ ترکیب‌های ممکن روی هر نماد را قیمت‌گذاری می‌کند و هر دو سربه‌سر و عرض پنجره را می‌دهد: راهنمای پیاده‌سازی پوت اسپرد تقویمی در دیده‌بان.

برای دیدن منحنی همین موقعیت، در نمودار سود و زیان گزینهٔ منحنی قبل از سررسید را روشن کنید و اسلایدر تاریخ را روی سررسید پای کوتاه ببرید.

جمع‌بندی

پوت اسپرد تقویمی یک اسپرد تقویمی است: دو پا، یک قیمت اعمال، دو سررسید. درآمدش از تفاوت سرعت زوال زمانی دو پا می‌آید، نه از جهت قیمت. سود و زیانش را باید در سررسید پای کوتاه خواند، جایی که منحنی روی همان قیمت اعمال قله می‌زند و در دو طرفش یک سربه‌سر دارد. زیانش در سمت پایین از نقد ورودی بیشتر است و همین آن را از نسخهٔ کال جدا می‌کند. دو خطر اصلی‌اش ریزش نوسان ضمنی و کم‌عمقی سررسید دور است.

نسخهٔ خواهرش کال اسپرد تقویمی است.