بازتعادل سبد صندوق | وزن هدف، بازه مجاز و سبد از درون

بازتعادل چیست و کی لازم است؟

فرض کنید 1 میلیارد ريال را این‌طور چیده‌اید: 40 درصد صندوق سهامی اطلس، 30 درصد صندوق طلای عیار و 30 درصد صندوق درآمد ثابت یاقوت. چند ماه بعد عیار 50 درصد بالا رفته، اطلس سر جایش مانده و یاقوت حدود 6.7 درصد سود داده است: اطلس 400، عیار 450 و یاقوت 320 میلیون ريال، جمعاً 1,170 میلیون ريال. وزن‌ها حالا 34.2، 38.5 و 27.4 درصدند. سبد بی‌آنکه کاری کرده باشید طلایی‌تر شده و اگر طلا برگردد، بیش از آنچه می‌خواستید زیان می‌بینید.

دو روش رایج برای بازتعادل هست. در روش تقویمی سالی یک بار، یا هر فصل، سبد را به هدف برمی‌گردانید، هر جا که باشد؛ سبدهای نمونهٔ آپشن‌باز همین کار را اول هر فروردین می‌کنند (سرمایه‌گذاری ماهانه و سبد نمونه). در روش بازه‌ای برای هر صندوق یک بازهٔ مجاز دور هدفش می‌گذارید و فقط وقتی دست به کار می‌شوید که از آن بیرون برود. «پایش و بازتعادل» روش دوم است. بازهٔ تنگ یعنی بازتعادل بیشتر و کارمزد بیشتر؛ بازهٔ گشاد یعنی سبد بیشتر از هدف دور می‌شود. پیش‌فرض صفحه، 5 واحد درصد، برای سبدی با سه چهار صندوق نقطهٔ شروع معقولی است.

پایش و بازتعادل را از کجا باز کنم؟

پایش و بازتعادل در منوی «صندوق‌ها» است و روی یکی از پرتفوی‌های خودتان کار می‌کند، پس ورود به حساب لازم است. پرتفوی همان دفتری است که خرید و فروش‌هایتان را در آن ثبت می‌کنید (راهنمای پرتفوی)؛ صفحه صندوق‌های آن پرتفوی را با ارزش روزشان می‌خواند. اگر هنوز پرتفویی ندارید، صفحه شما را به پرتفوی می‌فرستد تا خرید صندوق‌هایتان را ثبت کنید. «سبد صندوق از درون» (پایین‌تر) ورود نمی‌خواهد.

بالای صفحه، از فهرست «پرتفوی» یکی را انتخاب کنید؛ نشانی صفحه همان پرتفوی را نگه می‌دارد.

وزن هدف و جای هر صندوق

جدول «وزن هدف و جای هر صندوق» برای هر صندوق پرتفوی این ستون‌ها را دارد: «صندوق»، «وزن فعلی»، «هدف ٪» که خودتان می‌نویسید، «وضع»، «فاصله» یعنی وزن فعلی منهای هدف به واحد درصد، و «ارزش» به آخرین قیمت. بار اول هدف‌ها همان وزن‌های امروزند تا از همان‌جا ویرایششان کنید؛ چون هدف با یک رقم اعشار نوشته می‌شود، فاصلهٔ کمتر از 0.1 واحد «0.0» نشان داده می‌شود و در فهرست خرید و فروش نمی‌آید. «وضع» یکی از سه حالت است:

• «در بازه»: فاصله تا نصف بازه است.
• «نزدیک مرز»: بیش از نیمی از بازه رفته، ولی هنوز داخل آن است.
• «بیرون از بازه»: فاصله از خود بازه بیشتر شده است.

با «افزودن صندوقی که هنوز ندارید» صندوقی را که می‌خواهید بخرید با هدفش اضافه کنید؛ صندوقی را که هنوز ارزشی ندارد با آیکون سطل کنارش برمی‌دارید. هر برنامه تا 20 صندوق با هدف مثبت می‌گیرد و بیشتر از آن ذخیره نمی‌شود. هدف صفر یعنی آن صندوق را در سبد نمی‌خواهید: اگر آن را دارید، تمام وزنش فاصله حساب می‌شود و «بازتعادل کامل» فروشش را پیشنهاد می‌کند. صندوقی که امروز قیمت ندارد «بی‌قیمت» می‌گیرد و تا قیمتش بیاید در هیچ وزنی حساب نمی‌شود. «بازهٔ مجاز (واحد درصد، 1 تا 25)» برای همهٔ صندوق‌ها یکی است و پیش‌فرضش 5 است. اگر جمع هدف‌ها 100 نشود، صفحه آن را به 100 بازمقیاس می‌کند. وزن‌ها فقط میان صندوق‌های همین پرتفوی‌اند: نقد، سهم و اختیار معاملهٔ همان پرتفوی در این حساب نیستند. آخر کار «ذخیرهٔ هدف‌ها» را بزنید.

در مثال بالا با بازهٔ 5: اطلس 5.8 واحد زیر هدف و عیار 8.5 واحد بالای آن است، پس هر دو «بیرون از بازه»اند؛ یاقوت 2.6 واحد زیر هدف است، بیش از نصف بازه، پس «نزدیک مرز».

📱 در موبایل: نام صندوق سر جایش می‌ماند و بقیهٔ ستون‌ها، سه‌تا در هر صفحه، با کشیدن جدول جابه‌جا می‌شوند؛ «فاصله» و «ارزش» آخرند. دو کادر بازتعادل هم زیر هم می‌آیند، نه کنار هم.

بازتعادل با واریز تازه، یا با خرید و فروش

زیر جدول دو کادر هست:

• «بازتعادل فقط با واریز تازه»: در «مبلغ واریز (میلیون ريال)» بنویسید چقدر پول تازه دارید تا ببینید آن را، بی فروختن چیزی، به کدام صندوق‌ها بدهید. پول تازه اول به صندوق‌هایی می‌رسد که زیر هدف‌اند، به نسبت فاصله‌شان تا هدف؛ اگر همهٔ فاصله‌ها پر شد، باقی‌اش به نسبت هدف‌ها پخش می‌شود.
• «بازتعادل کامل»: فهرست خرید و فروش برای رسیدن دقیق به هدف: آنچه بالای هدف است فروخته و آنچه زیر آن است خریده می‌شود.

هر دو جدول ستون‌های «صندوق»، «کار» (خرید یا فروش)، «مبلغ» و «حدود واحد» دارند. مبلغ‌ها پیش از کارمزد و به قیمت آخرین ارزش‌گذاری‌اند و تعداد واحد تقریبی است. این فهرست‌ها حساب‌اند، نه توصیهٔ خرید و فروش.

در مثال بالا، با 200 میلیون ريال واریز تازه حدود 123.8 میلیون به اطلس و 76.2 میلیون به یاقوت می‌رسد و به عیار هیچ، چون بالای هدف است. وزن‌ها 38.2، 32.8 و 28.9 درصد می‌شوند: هنوز دقیقاً روی هدف نیستند، ولی هر سه به بازه برگشته‌اند و چیزی نفروخته‌اید. بازتعادل کامل، بی واریز، می‌گوید حدود 99 میلیون ريال عیار بفروشید و 68 میلیون اطلس و 31 میلیون یاقوت بخرید. واریز تازه ارزان‌ترین راه بازتعادل است، چون کارمزد فروش ندارد.

پیام تلگرام وقتی صندوقی از بازه بیرون رفت

اگر «وقتی صندوقی از بازه بیرون رفت، به تلگرامم پیام بده» را تیک بزنید و هدف‌ها را ذخیره کنید، هر روز بعد از بسته شدن بازار وزن‌ها دوباره سنجیده می‌شوند. پیام در سه حالت می‌آید: اولین بار که صندوقی از بازه بیرون برود، وقتی صندوق دیگری هم بیرون برود، و تا وقتی صندوقی بیرون است هفته‌ای یک بار. صندوقی که روی مرز بازه رفت‌وآمد می‌کند هر روز پیام تازه نمی‌سازد: پیام قبلی فقط وقتی فراموش می‌شود که همهٔ صندوق‌ها دوباره «در بازه» باشند، یعنی کمتر از نصف بازه با هدف فاصله داشته باشند. روزی که یکی از صندوق‌های پرتفوی قیمت ندارد سنجیده نمی‌شود، و پرتفوی بایگانی‌شده هم نه. تلگرام باید به حساب وصل باشد و کلید «هشدار صندوق‌ها» در تنظیمات اعلان روشن؛ اگر نباشد، پیام «ذخیره شد» همین را می‌گوید (اعلان‌های تلگرام).

سبد صندوق از درون: صندوق‌هایتان در عمل چه دارند؟

سبد صندوق از درون در همان منوی «صندوق‌ها» است و ورود نمی‌خواهد. در «صندوق‌های سبد» صندوق‌ها و وزن هر کدام را وارد کنید («افزودن صندوق»، تا 10 صندوق)، یا اگر وارد حساب شده‌اید «از پرتفوی من» صندوق‌های یک پرتفوی را با ارزش روزشان بیاورد (اگر بیش از 10 صندوق باشد، 10 صندوق بزرگ‌تر). صفحه وزن هر صندوق را در ترکیب دارایی‌اش ضرب می‌کند: صندوقی که 40 درصد سبد شماست و 5 درصد دارایی‌اش فولاد است، 2 درصد سبد را فولاد می‌کند. ترکیب دارایی از آخرین «صورت وضعیت پرتفوی» ماهانه‌ای می‌آید که هر صندوق در کدال منتشر می‌کند. نتیجه چهار بخش دارد:

• «این سبد در عمل از چه ساخته شده است؟»: نواری با سهم «سهام»، «واحد صندوق‌های دیگر»، «گواهی، اوراق و دیگر» (مثل شمش و سکه در صندوق طلا) و «نقد، سپرده و خوانده‌نشده»، و یک جمله دربارهٔ تمرکز: بخش سهام چند سهم است، 10 سهم بزرگ چه سهمی از آن دارند و تنوعش به اندازهٔ چند سهم هم‌وزن است.
• «سهم‌هایی که در عمل دارید»: 20 سهم بزرگ‌تر، با سهم هر کدام از کل سبد و صندوق‌هایی که از طریقشان آن را دارید. نام هر سهم صفحهٔ صندوق‌های دارندهٔ همان سهم را باز می‌کند (کدام صندوق‌ها یک سهم را دارند).
• «صنعت‌ها»: سهم 8 صنعت بزرگ از کل سبد.
• «همپوشانی صندوق‌ها با هم»: برای دو تا پنج صندوقی که سهام دارند (اگر بیشترند، پنج صندوقِ بزرگ‌ترِ سبد)، اینکه چند درصد از سبد سهامشان یکی است و چند سهم مشترک دارند. حسابش این است: سهم‌های هر صندوق طوری وزن می‌گیرند که جمعشان 1 شود، و برای هر سهمی که هر دو دارند وزن کوچک‌تر جمع زده می‌شود. 100 درصد یعنی دو سبد یکی‌اند و صفر یعنی هیچ سهم مشترکی ندارند.

یک مثال واقعی، از صورت وضعیت‌های پایان شهریور 1405: سبدی که نیمی اطلس و نیمی آگاس است (هر دو صندوق سهامی)، در عمل 88.4 درصد سهام، 6.9 درصد گواهی و اوراق و 4.6 درصد نقد و خوانده‌نشده است. بخش سهامش 198 سهم دارد، 10 سهم بزرگ حدود 28 درصد آن را می‌سازند و تنوعش به اندازهٔ حدود 70 سهم هم‌وزن است. همپوشانی دو صندوق 29 درصد است، با 46 سهم مشترک، و بزرگ‌ترین سهم سبد، شپنا با حدود 4.4 درصد، از طریق هر دو صندوق آمده است. یعنی این دو صندوق به هم تنوع اضافه می‌کنند، ولی کمتر از آنچه دو نام جدا القا می‌کند. همین مثال را باز کنید؛ نشانی صفحه ترکیب را نگه می‌دارد تا بشود نتیجه را فرستاد.

زیر نتیجه، ماه صورت وضعیت هر صندوق آمده است. صندوقی که گزارشش هنوز خوانده نشده «(هنوز خوانده نشده)» می‌گیرد و وزنش در «نقد، سپرده و خوانده‌نشده» می‌ماند، نه اینکه روی بقیه پخش شود. پیش از اینکه برای سبدتان هدف بگذارید، همین‌جا ببینید صندوق‌های هم‌نوعتان چقدر روی هم افتاده‌اند: اگر همپوشانی بالاست، دو هدف جدا برای دو صندوق تقریباً یکسان، بیشتر کار می‌سازد تا تنوع.

اشتباه‌های رایج

• هر بیرون‌رفتنی را فوراً جبران کردن. بازه را برای همین گذاشته‌اید؛ اگر با هر حرکت کوچک بخرید و بفروشید، کارمزد بازده را می‌خورد.
• ثبت نکردن خریدهای تازه در پرتفوی. صفحه وزن‌ها را از پرتفوی می‌خواند؛ خریدی که ثبت نشده، در حساب نیست.
• وزن صندوق‌ها را وزن کل دارایی دانستن. نقد، سهم و اختیار معامله در این حساب نیستند؛ اگر بخش بزرگی از دارایی‌تان بیرون صندوق‌هاست، ریسک کل سبد چیز دیگری است.
• دو صندوق هم‌نوع را تنوع دانستن. همپوشانی را در سبد از درون ببینید.
• «بازتعادل کامل» را بی حساب کارمزد اجرا کردن. اول ببینید واریز تازه کار را می‌کند یا نه.

محدودیت‌ها

• ارزش‌ها به آخرین قیمت تابلوست، نه به NAV، و مبلغ‌ها کارمزد ندارند.
• ترکیب دارایی ماهانه است و چند روز بعد از پایان ماه می‌رسد؛ صندوق‌ها در طول ماه خرید و فروش می‌کنند.
• همپوشانی برای حداکثر 5 صندوق سهام‌دار حساب می‌شود؛ اگر سبد بیشتر دارد، برای پنج صندوقِ بزرگ‌ترش.
• فقط صندوق‌های قابل معامله: سهم، اختیار معامله (آپشن) و صندوق‌های صدور و ابطالی در هیچ‌کدام از این دو صفحه نیستند.
• پیشنهاد نیست: هدف و بازه را شما می‌گذارید و صفحه فقط حساب می‌کند. برای دیدن اینکه کدام وزن‌ها در گذشته چه ریسکی داشتند، مرز کارا و بک‌تست سبد را ببینید.

کدام قدم کار با پایش و بازتعادل یا سبد صندوق از درون برایتان گنگ بود؟ همین پایین بپرسید.