نقشه بازار همان نمای حرارتی (treemap) است: هر نماد یک مستطیل، اندازهاش ارزش یا حجم معاملات و رنگش درصد تغییر روزانه. کاری که دیدهبان نمیکند همین است: دیدهبان به شما ردیف میدهد و شما باید بخوانیدشان، ولی نقشه در یک نگاه میگوید کدام بخش بازار گرم است و کدام سرد.
در آپشنباز یک نقشه نیست، چند نقشهٔ جداست — هرکدام برای یک لایهٔ بازار. این راهنما میگوید کدام نقشه چه چیزی را نشان میدهد، اندازه و رنگ را چطور بخوانید، و کنترلهای مشترکشان کجاست.
فهرست مطالب
نقشه بازار چیست؟
وقتی میخواهید در یک نگاه ببینید کدام بخش بازار گرم است و کدام سرد، جدول طولانی دیدهبان کافی نیست. نقشه بازار همان نمای حرارتی (treemap) است که هر نماد را با یک مستطیل نشان میدهد: اندازه مستطیل معمولاً ارزش یا حجم معاملات است و رنگ آن درصد تغییر روزانه.
بدون نقشه، باید دهها یا صدها ردیف را یکییکی اسکن کنید و احتمال دارد حرکت بزرگ یک نماد را دیر ببینید. با نقشه، نبض بازار — اختیار، سهام، صندوق یا کالا — روی یک صفحه جمع میشود و شما تصمیم میگیرید کجا عمیقتر بروید.
قهرمان این صفحه شما هستید؛ آپشنباز فقط لنز حرارتی را جلویتان میگذارد تا سریعتر بفهمید کجا باید دقیقتر نگاه کنید.
جزئیات چیدمان چندابزاری در راهنمای میزکار آمده است. برای اسکن جدولی قراردادها به دیدهبان سهام یا دیدهبان بورس کالا سر بزنید.
انواع نقشه بازار
در آپشنباز چند نقشه جدا دارید — هر کدام برای یک لایه بازار:
| نقشه | چه چیزی را نشان میدهد | باز کردن سریع |
|---|---|---|
| نقشه اختیار (سهام) | قراردادهای کال/پوت و نماد پایه بورس و فرابورس | نقشه اختیار سهام |
| نقشه اختیار (بورس کالا) | آپشنهای بازار کالا (مثل طلا و گواهیهای مرتبط) | نقشه اختیار کالا |
| نقشه سهام | نمای حرارتی سهام بورس و فرابورس | نقشه سهام |
| نقشه صندوقها | صندوقهای قابل معامله (درآمد ثابت، سهامی، طلا، …) | نقشه صندوقها |
| نقشه کالا | گواهی سپرده و صندوقهای کالایی | نقشه کالا |
هر پنج نقشه از یک صفحه هم در دسترساند: صفحهٔ نقشه بازار فهرست همهشان را با توضیح کوتاه هر کدام دارد و برای وقتی خوب است که هنوز نمیدانید کدام نقشه به کارتان میآید. در منوی سایت هم گروه نقشه بازار همین صفحات را باز میکند. روی میزکار هم از افزودن باکس میتوانید هر کدام را کنار دیدهبان و زنجیره بچینید.
چطور نقشه را بخوانید؟ (اندازه و رنگ)
- اندازه مستطیل: معیار را خودتان انتخاب میکنید — معمولاً ارزش معاملات (پیشفرض)، حجم معاملات، یا یکسان (همه کاشیها هماندازه برای مقایسه رنگ).
- رنگ: درصد تغییر روزانه را نشان میدهد؛ سبز صعود، قرمز نزول، خاکستری نزدیک صفر. شدت رنگ تا حدود ±5٪ اشباع میشود (همان مقیاس نوار راهنمای رنگ).
- متن روی کاشی: نام نماد و درصد تغییر.
- نمادهایی با ارزش/حجم صفر یا نامعتبر روی نقشه نمیآیند — پس سکوت نقشه بهمعنای «همهچیز آرام» نیست؛ ممکن است دادهای برای اندازه وجود نداشته باشد.
با نگه داشتن نشانگر روی کاشی (دسکتاپ) یا لمس (موبایل) جزئیات میآید: معمولاً ارزش، حجم، قیمت پایانی و آخرین قیمت. در نقشه صندوقها، اگر موجود باشد، خالص دارایی (NAV) هم دیده میشود.
کنترلهای مشترک
تقریباً در همه نقشهها اینها را دارید:
- معیار اندازه: ارزش معاملات / حجم معاملات / یکسان (در نقشه اختیار برچسب کوتاهتر «ارزش / حجم / یکسان» است).
- نوار خلاصه: جمع ارزش و حجم همان ردیفهایی که بعد از فیلتر روی نقشه ماندهاند، بههمراه راهنمای رنگ ±5٪ و دکمه فولاسکرین.
- موبایل: فیلترها داخل دکمه فیلترها جمع میشوند (عنوان شیت: فیلترها و تنظیمات نقشه). روی موبایل معمولاً فقط 40 نماد برتر بر اساس اندازه نشان داده میشود.
روی میزکار، باکس نقشه بهصورت پیشفرض با تنظیمات پنهان باز میشود؛ از هدر باکس میتوانید نمایش تنظیمات نقشه را روشن کنید.
فیلترهای نقشه اختیار
نقشه اختیار سهام و نقشه اختیار کالا همان کنترلها را دارند؛ فقط دامنه بازار فرق میکند (بورس/فرابورس در برابر بورس کالا). پیشفرض نمایش: کال.
| کنترل | برچسب در سایت | کاربرد | پیشفرض |
|---|---|---|---|
| جستجوی نماد پایه | نماد پایه + حالت افزودن/حذف | نماد پایه را به فیلتر اضافه میکند. با سوییچ کنار جستجو بین افزودن نماد پایه و حذف نماد پایه جابهجا میشوید — یعنی میتوانید بعضی نمادها را نگه دارید و بعضی را حذف کنید. | بدون فیلتر |
| زنجیره | زنجیره اختیار + افزودن/حذف زنجیره | یک سررسید مشخص (نماد پایه + تاریخ اعمال) را شامل یا حذف میکند. برچسب تراشه معمولاً نام پایه + تاریخ کوتاه شمسی است. | همه زنجیرهها |
| نوع نمایش | پایه / کال / پوت | فقط یکی فعال است: نمادهای پایه، اختیار خرید، یا اختیار فروش. | کال |
| وضعیت اختیار | ITM / ATM / OTM | چندانتخابی؛ خالی یا هر سه انتخاب = بدون فیلتر وضعیت. وقتی نمایش روی پایه باشد این کنترل غیرفعال است. | بدون فیلتر |
| اندازه | ارزش / حجم / یکسان | معیار مساحت کاشیها. | ارزش |
| گروهبندی | آیکن لایهها / گروهبندی بر اساس نماد پایه | کاشیها را زیر هر نماد پایه دستهبندی میکند. کلیک روی عنوان گروه، همان پایه را بهعنوان فیلتر «شامل» اضافه میکند. | روشن |
حالت شامل / حذف روی تراشهها: هر تراشه نماد پایه یا زنجیره را میتوانید با کلیک بین حالت شامل و حذف عوض کنید، یا با حذف تراشه کلاً بردارید. منطق کلی: اگر حداقل یک «شامل» داشته باشید، فقط همانها میمانند؛ هر «حذف» همیشه کنار گذاشته میشود.
دوبار کلیک روی کاشی نماد پایه (یا اقدام موبایل مشاهده صفحه نماد پایه) شما را به صفحه همان پایه میبرد. روی کال/پوت چنین دریلداونی نیست — برای جزئیات قرارداد از دیدهبان استفاده کنید.
فیلترهای نقشه سهام
| کنترل | برچسب | کاربرد | پیشفرض |
|---|---|---|---|
| بازار | بورس / فرابورس | چندانتخابی. اگر هیچکدام انتخاب نباشد، خلاصه بهصورت بورس و فرابورس خوانده میشود (هر دو). دکمه همه فیلتر را خالی میکند. | همه |
| اندازه | ارزش معاملات / حجم معاملات / یکسان | معیار مساحت کاشیها (جاینگهدار: اندازه حباب). | ارزش معاملات |
نقشه سهام فیلتر تراشهای شامل/حذف یا گروهبندی ندارد — تمرکز روی کل تابلو سهام است.
فیلترهای نقشه صندوقها
| کنترل | برچسب | کاربرد | پیشفرض |
|---|---|---|---|
| بازار | بورس / فرابورس / بورس کالا | چندانتخابی؛ خالی = همه بازارها. | همه |
| نوع صندوق | مثلاً درآمد ثابت، سهامی، اهرمی، مختلط، املاک و مستغلات، جسورانه، بخشی، طلا، نقره، کالایی | گزینهها با بازار انتخابشده همخوان میشوند؛ خالی = همه انواع. | همه |
| اندازه | ارزش معاملات / حجم معاملات / یکسان | معیار مساحت. | ارزش معاملات |
از منوی نقشه بازار میتوانید میانبرهای آماده هم باز کنید — مثلاً فقط درآمد ثابت، فقط طلا، فقط نقره، یا همه صندوقها. این میانبرها روی صفحه مستقل صندوقها اعمال میشوند.
فیلترهای نقشه کالا
| کنترل | برچسب | کاربرد | پیشفرض |
|---|---|---|---|
| بازار | بورس کالا | ثابت است؛ فیلتر جداگانه نیست. | — |
| نوع ابزار | گواهی سپرده / صندوق طلا / صندوق نقره / صندوق کالایی | چندانتخابی؛ خالی = همه ابزارها. | همه |
| اندازه | ارزش معاملات / حجم معاملات / یکسان | معیار مساحت (جاینگهدار: اندازه). | ارزش معاملات |
شمارنده «N نماد» تعداد نمادهای فیلترشده را نشان میدهد. گواهیها و صندوقهای کالایی اینجا یکجا هستند؛ برای آپشن همان بازار از نقشه اختیار کالا استفاده کنید.
چطور باز کنید؟
- از منوی سایت: گروه نقشه بازار را باز کنید و نوع موردنظر را انتخاب کنید. یا مستقیم به صفحهٔ نقشه بازار بروید که همه را یکجا فهرست کرده است.
- از میزکار: افزودن باکس → نقشه بازار (اختیار / سهام / صندوقها) یا بورس کالا (نقشه کالا / نقشه اختیار کالا). جزئیات چیدمان در راهنمای میزکار.
- از راستکلیک نماد قرارداد (در دیدهبان یا زنجیره): میتوانید نقشه همان زنجیره یا همه زنجیرههای یک نماد پایه را باز کنید.
تفسیر و کاربرد
- قبل از ورود: با یک نگاه ببینید نقدشوندگی (اندازه) کجاست و هیجان قیمتی (رنگ) روی کدام نمادهاست.
- مقایسه کال و پوت: در نقشه اختیار بین کال و پوت سوییچ کنید؛ گاهی یک سمت بازار پرحجمتر و رنگیتر است.
- تمرکز روی یک زنجیره: زنجیره را فیلتر کنید، گروهبندی را روشن بگذارید، بعد به دیدهبان همان نماد بروید.
- صندوق و کالا: با فیلتر نوع صندوق یا نوع ابزار، فقط لایه موردعلاقهتان (مثلاً طلا) را نگه دارید.
نقشه جایگزین تحلیل عمیق نیست — میانبر دید است. وقتی کاشی جالب پیدا کردید، برای فیلتر و فرمول به دیدهبان و برای ترکیب ابزارها به میزکار بروید.
محدودیتها
- نماد با ارزش/حجم صفر روی نقشه دیده نمیشود.
- روی موبایل معمولاً فقط 40 نماد برتر نمایش داده میشود.
- کاشیهای سهام، صندوق و کالا دریلداون به صفحه نماد ندارند (برخلاف نماد پایه در نقشه اختیار).
- نقشه کالا به داده تابلوی بورس کالا وابسته است؛ اگر خالی بود، بعداً دوباره تلاش کنید.
- نقشه ابزار تحلیل است، نه سیگنال خرید/فروش و نه جایگزین کارگزاری.
جمعبندی
نقشه بازار لنز حرارتی آپشنباز است: اندازه برای نقدشوندگی، رنگ برای تغییر روزانه، فیلترها برای باریک کردن نگاه. از اختیار و سهام تا صندوق و کالا، یک زبان بصری دارید — بعد از پیدا کردن ناحیه داغ، تحلیل را در دیدهبان و میزکار ادامه دهید. اگر تازه با پلتفرم آشنا شدهاید، آپشنباز چیست؟ نقطه شروع خوبی است.