وگا (Vega) میگوید اگر نوسان ضمنی (IV) یک واحد درصد جابهجا شود، قیمت تئوری اختیار حدوداً چقدر عوض میشود — مستقل از جهت قیمت پایه.
وگا چیست؟
وگا حساسیت پریمیوم به تلاطم مورد انتظار بازار است، نه به خودِ قیمت سهم. وقتی IV بالا می‌رود، معمولاً هم کال و هم پوت گران‌تر می‌شوند؛ وگا مثبت برای موقعیت خرید اختیار این را عدد میکند.
- واحد رایج آموزشی: تغییر قیمت اختیار به ازای 1٪ مطلق تغییر IV (مثلاً از 25٪ به 26٪).
- قراردادهای نزدیک‌تر به ATM و با زمان باقی‌ماندهٔ بیشتر معمولاً وگای بزرگ‌تری دارند.
- نزدیک سررسید و برای اعمال‌های خیلی دور از پول، وگا کوچک میشود.
مثال عددی — خریدار
فرض کنید کال ATM با وگای 0.8 دارید (به ازای هر 1٪ IV). اگر IV از 30٪ به 33٪ برسد (3 واحد) و بقیه ثابت بماند، تقریبی قیمت تئوری حدود 0.8 × 3 = 2.4 واحد گران‌تر میشود — حتی اگر قیمت پایه تکان نخورد.
طرف مقابل — فروشنده
فروشندهٔ همان کال وگای منفی دارد: جهش IV به ضررش است (برای بستن باید گران‌تر بخرد)؛ افت IV به نفعش.
وگا کجا بزرگتر است؟
دو قاعدهٔ کاربردی که در زنجیره می‌بینید:
و چون وگا با ریشهٔ زمان بزرگ میشود، اختلاف نوسان ضمنی بین دو سررسید را نمیشود مستقیم با هم مقایسه کرد: یک واحد درصد روی سررسید دور چند برابرِ همان یک واحد روی سررسید نزدیک پول جابهجا میکند. ساختار زمانی نوسان همین ترجمه را باز میکند.
وگا کنار دلتا و گاما
یک اسپرد کوتاه‌مدت ممکن است دلتای کوچک ولی وگای معنادار داشته باشد — مخصوصاً قبل از رویدادهایی که IV را باد میکنند.
همین ترجمه روی محور دیگر هم برقرار است: وگای قراردادهای یک سررسید هم با هم فرق دارد و در بال‌ها کوچک‌تر است، پس اختلاف نوسان ضمنی بین دو قیمت اعمال را هم نمیشود مستقیم با هم مقایسه کرد. چولگی نوسان آن محور را باز میکند.
در آپشن‌باز
در آپشن‌باز یونانیها را در ماشین حساب بلک‌شولز، روی نمودار استراتژی (بخش یونانیها) و در فرمول‌نویسی دیده‌بان ببینید. نقشهٔ کلی: ضرایب پوشش ریسک یونانی.
مدل قیمت‌گذاری پایه: بلک‌شولز. برای رژیم تلاطم بازار: سری مقالات VIX / IV Rank در پدیا.
و خودِ وگا هم ثابت نیست: با بالا رفتن نوسان ضمنی، وگای همان قرارداد هم عوض میشود. اسم این حساسیتِ دوم ولگاست و بیشترین مقدارش برای قراردادهای دور از قیمت روز است — یونانی‌های مرتبهٔ دوم.
محدودیت‌ها
- وگا یک تقریب خطی است؛ جهش‌های بزرگ IV و لبخند نوسان را کامل توضیح نمیدهد.
- IV قراردادهای مختلف یک زنجیره یکسان نیست — وگای هر قرارداد روی IV همان قرارداد معنا دارد.
- شکل‌های این مقاله مفهومی‌اند؛ عدد واقعی را از ماشین حساب یا نمودار استراتژی بگیرید.
جمع‌بندی
وگا متر ریسک «تلاطم» است: شیب پریمیوم نسبت به IV. خریدار معمولاً از جهش IV سود می‌برد و فروشنده ضرر — و این اثر نزدیک ATM و سررسیدهای دورتر قوی‌تر است. قبل از خرید/فروش پرمیوم، وگا و سطح IV را کنار دلتا ببینید.