زنجیره قراردادها، که به آن زنجیره قراردادهای آپشن هم می‌گویند، جدول قراردادهای اختیار معامله یک پایه با یک سررسید است: کال و پوت با قیمت اعمال یکسان معمولاً در یک ردیف کنار هم دیده میشوند. برای هر پایه ممکن است چند سررسید (چند زنجیره) هم‌زمان فعال باشد.
برای شروع، زنجیره قراردادها را باز کنید (نسخهٔ بورس کالا: زنجیره بورس کالا).
از کجا باز شود؟
زنجیره از دو جا باز میشود — منوی سایت و باکس میزکار — و هر دو به همان جدول می‌رسند.
- منوی آپشن سهام یا آپشن بورس کالا → زنجیره قراردادها
- در میزکار باکس زنجیره (سهام یا کالا)
مسیر ثابت در منو ممکن است عوض شود؛ همان برچسب فارسی را دنبال کنید.
انتخاب نماد و سررسید
- از جستجوی نماد پایه یا لیست نمادهای پایه یک پایه انتخاب کنید.
- در سررسیدها زنجیرهٔ موردنظر را بزنید — برچسبهایی مثل N روز / N روز معاملاتی، تسویه فیزیکی / تسویه نقدی، و نشانه‌هایی مثل شروع معاملات اخیر یا سررسید نزدیک را میبینید.
- جدول کال/پوت حول قیمت اعمال باز میشود. می‌توانید نمایش را روی کال، پوت یا همه محدود کنید و با کلیک روی هر سرستون مرتب‌سازی صعودی/نزولی بگذارید.
می‌خواهید همین جدول را در یک روز گذشته ببینید، حتی برای سررسیدی که منقضی شده؟ دکمهٔ «تاریخ گذشته» کنار کادر جست‌وجوی نماد پایه است؛ قیمت، صف خرید و فروش، موقعیت باز و IV همان روز نشان داده میشود، و با خط زمانِ زیر نوار، هر ساعت از همان روز (انتخاب ساعت). توضیح کامل در زنجیره اختیار معامله در تاریخ گذشته آمده است.
زنجیره در جدول: ستون‌ها چه می‌گویند
هر ستون را از پنجرهٔ روشن یا خاموش کنید. ستون‌های موجود:
| ستون | یعنی چه |
|---|---|
| نماد | کد قرارداد. همیشه نمایش داده میشود و اولین ستونِ هر طرف است. |
| نقدشوندگی | امتیاز 0 تا 4 با چهار نقطه: این قرارداد را همین حالا چقدر راحت میشود خرید و فروخت. از اسپرد عرضه و تقاضا (تا دو امتیاز)، ارزش پنج سطح خرید و فروش (تا یک) و تعداد معاملات امروز (تا یک) ساخته میشود؛ چهار نقطهٔ خالی یعنی سررسید بسته است یا قرارداد خریدار و فروشنده را با هم ندارد. نشانگر را روی نقطه‌ها نگه دارید تا هر سه جزء با عدد همان قرارداد بیاید. در زنجیرهٔ تازه روشن است؛ اگر جدول را از قبل چیده‌اید، از پنجرهٔ ستون‌ها روشنش کنید. سه جزء و آستانه‌هایش در امتیاز نقدشوندگی آمده است. |
| حجم معاملات · ارزش معاملات | نقدشوندگی قرارداد در همان روز. |
| موقعیت باز | تعداد موقعیت‌های باز، به‌همراه ٪ تغییر نسبت به روز قبل. |
| موقعیت‌گیری | تغییر قیمت امروز و تغییر موقعیت باز در یک برچسب: ورود خریدار، ورود فروشنده، خروج خریدار یا خروج فروشنده. نشانگر را روی سرستون نگه دارید تا توضیح کامل بیاید. معنای هر برچسب و یک مثال واقعی در موقعیت باز را همراه قیمت بخوانید آمده است. در زنجیرهٔ تازه روشن است؛ اگر جدول را از قبل چیده‌اید، از پنجرهٔ ستون‌ها روشنش کنید. |
| آخرین قیمت | آخرین معامله، به‌همراه ٪ تغییر روزانه. |
| قیمت پایانی | قیمت پایانیِ همان روز، به‌همراه ٪ تغییر نسبت به پایانیِ روز قبل. برخلاف آخرین معامله، یک معاملهٔ کم‌حجم جابه‌جایش نمی‌کند. پیش‌فرض خاموش است؛ از پنجرهٔ ستون‌ها روشنش کنید. |
| بلک‌شولز | قیمت تئوری قرارداد با مدل بلک‌شولز، بر پایهٔ نوسان تاریخی (HV) نماد پایه و نرخ بهرهٔ همین صفحه، به‌همراه ٪ فاصله تا قیمت بازار — نسبت به خودِ قیمت تئوری سنجیده میشود و منفی یعنی قرارداد گران‌تر از ارزش تئوری معامله میشود. پیش‌فرض خاموش است؛ از پنجرهٔ ستون‌ها روشنش کنید. |
| IV | نوسان ضمنی، بر مبنای قیمتی که در تنظیمات انتخاب کرده‌اید. |
| اهرم | اهرم مؤثر قرارداد. |
| وضعیت | در سود / بیتفاوت / در زیان (ITM · ATM · OTM). |
| سر به سر | نقطهٔ سربه‌سر، به‌همراه ٪ فاصله تا قیمت فعلی نماد پایه. |
| قیمت تقاضا · حجم تقاضا | سرخط تقاضا (بهترین خریدار). |
| قیمت عرضه · حجم عرضه | سرخط عرضه (بهترین فروشنده). |
| شکاف | فاصلهٔ تقاضا تا عرضه به‌صورت درصد — معیار سریعِ کم‌عمقی بازار. |
📱 در موبایل: روی کارت‌های زنجیره «نقدشوندگی» یکی از آمارهای هر کارت است؛ با زدن روی چهار نقطه، توضیح سه جزئش باز میشود.
ستون‌هایی که یک بَجِ ٪ کنارشان دارند (موقعیت باز، آخرین قیمت، قیمت پایانی، بلک‌شولز، سر به سر) در واقع یک جفت‌اند: ستونِ اصلی و ستونِ درصدش. با هم روشن/خاموش میشوند و با هم جابه‌جا میشوند.
وضعیت اتصال زنده در بالای صفحه ممکن است متصل یا قطع نشان داده شود.
حرکت مورد انتظار (±1σ). دو خط‌چین بنفش -1σ و +1σ روی جدول هر سررسید، مرزهای بازه‌ای‌اند که قیمتهای امروز قراردادها برای نماد پایه تا سررسید نشان می‌دهند: قیمت پایه × σ × √(روز تا سررسید ÷ 365)، و σ نوسان ضمنی کالِ نزدیک به پولِ همان سررسید است. با احتمال حدود دوسوم قیمت پایه تا سررسید بین این دو خط می‌ماند؛ پیش‌بینی نیست، برداشت همین امروز بازار است. کنار ردیف هر سررسید چیپ «حرکت مورد انتظار ±…» همان را خلاصه میکند و نشانگر روی چیپ‌ها حسابش را با عددهای همان لحظه نشان میدهد. خاموش و روشن کردنش با کلید «حرکت مورد انتظار (±1σ)» در «ستون‌ها» است — حرکت مورد انتظار چیست.
📱 در موبایل: خط‌های -1σ و +1σ میان کارت‌ها می‌آیند و با زدن روی چیپ هر خط، توضیحش از پایین باز میشود.
ترتیب ستون‌ها و قاعدهٔ آینه
در همان پنجرهٔ ، کنار هر ستون یک دستگیرهٔ میبینید: آن را بگیرید و بالا یا پایین بکشید تا ترتیب ستون‌های جدول عوض شود. ترتیب ذخیره میشود و دفعهٔ بعد هم همان‌طور باز می‌گردد؛ با پیش‌فرض به چیدمان اولیه برمی‌گردید.
یک نکتهٔ مهم که این جدول را از دیده‌بان متفاوت میکند: کال و پوت روبه‌روی هم و آینه‌ای چیده شده‌اند و قیمت اعمال دقیقاً وسط می‌نشیند. برای همین:
- یک ترتیب می‌دهید و هر دو طرف را با هم می‌چیند — بالای لیست یعنی دورترین ستون از قیمت اعمال و پایینِ لیست یعنی نزدیک‌ترین.
- قیمت اعمال در آن لیست نمی‌آید، چون همیشه وسط است و جایی برای جابه‌جا شدن ندارد.
روی گوشی، همین کارها در پنجرهٔ انجام میشود؛ ستون‌های نمای کارتی مستقل از نمای جدولِ دسکتاپ تنظیم میشوند، چون در کارت جای کمتری هست.
نقشهٔ حرارتی: همهٔ سررسیدها در یک نگاه
جدول زنجیره هر بار یک سررسید را نشان میدهد. با دکمهٔ کنار ، همهٔ سررسیدهای بازِ همان نماد پایه در یک جدول کنار هم می‌آیند: هر ردیف یک قیمت اعمال است و هر ستون یک سررسید، با کال و پوت جدا. هر خانه یک قرارداد است و هرچه پررنگ‌تر باشد، عددش بزرگ‌تر است. کال سبز است و پوت قرمز، مثل سرستون‌های جدول.
رنگ خانه‌ها را با یکی از چهار معیار بالای نقشه عوض کنید:
- ارزش (پیش‌فرض): ارزش معاملات هر قرارداد. نشان میدهد پول کجا جابه‌جا شده است.
- حجم: تعداد قراردادهای معامله‌شده. قراردادهای یک‌ریالی و چندریالی با حجم زیاد در این معیار پررنگ میشوند، حتی وقتی ارزش معاملاتشان ناچیز است؛ پیش‌فرض برای همین ارزش است.
- موقعیت باز: تعهدهای باز هر قرارداد. نشان میدهد موقعیت‌ها روی کدام قیمت اعمال و سررسید جمع شده‌اند.
- تغییر موقعیت باز: موقعیت باز امروز منهای دیروز. خانهٔ آبی یعنی موقعیت تازه باز شده (ورود) و خانهٔ نارنجی یعنی موقعیت بسته شده (خروج)؛ عدد با علامت مثبت یا منفی روی خانه نوشته میشود و جمع‌ها خالص ورود و خروج‌اند. اینکه خریدار بوده یا فروشنده را برچسب موقعیت‌گیری همان قرارداد زیر نقشه می‌گوید.
چند نکته برای خواندن نقشه:
- خانهٔ خاکستریِ خالی یعنی در آن سررسید قراردادی با آن قیمت اعمال نیست. عدد 0 یعنی قرارداد هست ولی معامله نشده است. بعد از تعدیل قیمتهای اعمال (مثلاً پس از تقسیم سود)، قیمتهای اعمال سررسیدهای قدیمی و تازه با هم نمی‌خوانند و خانه‌های خالی زیاد میشوند؛ این طبیعی است.
- رنگ‌ها لگاریتمی هستند تا یک قرارداد پرمعامله بقیهٔ نقشه را بی‌رنگ نکند. عدد دقیق روی خود خانه نوشته شده است.
- ستون جمع کنار هر ردیف، جمع آن قیمت اعمال در همهٔ سررسیدهاست، و ردیف جمع پایین جدول، جمع هر ستون.
- خط آبی میان ردیف‌ها قیمت لحظهای نماد پایه است؛ همان خطی که با تنظیم «خط قیمت دارایی پایه» در جدول هم میآید.
- زیر نام هر سررسید، ±حرکت مورد انتظار آن آمده و خانه‌هایی که قیمت اعمالشان داخل آن بازه است قاب خط‌چین بنفش دارند؛ نشانگر را روی عدد نگه دارید تا حسابش بیاید — حرکت مورد انتظار چیست.
- اگر در جلسهٔ جاری هنوز هیچ قراردادی از این نماد معامله نشده باشد، ارزش و حجمِ جلسهٔ معاملاتی قبل نشان داده میشود و بالای نقشه همین نوشته میشود.
با بردن نشانگر روی هر خانه، زیر نقشه نماد قرارداد و ارزش، حجم، موقعیت باز، تغییر موقعیت باز، موقعیت‌گیری و آخرین قیمتش میآید. کلیک روی خانه همان قرارداد را انتخاب میکند و کارت جزئیاتش را پایین صفحه نشان میدهد. اگر بعد به «جدول» برگردید، همان سررسید با همان قرارداد انتخاب‌شده باز است. اگر وارد حساب شده باشید، انتخاب شما (جدول یا نقشه، معیار رنگ، کال و پوت) ذخیره میشود و روی دستگاه‌های دیگرتان هم همان می‌ماند.
📱 در موبایل: پیش‌فرض فقط کال است؛ با زدن روی هر خانه، کارت کامل قرارداد از پایین باز میشود.
روند موقعیت باز: پول امروز کِی و کجا رفت
ستون تغییر موقعیت باز و معیار «تغییر موقعیت باز» نقشه جمع کل روز را نشان می‌دهند. نمای سوم، ، می‌گوید در کدام ساعت جلسه و روی کدام قیمت اعمال موقعیت‌ها باز یا بسته شدند. آپشنباز هر 5 دقیقه موقعیت باز همهٔ قراردادها را ثبت میکند و این نما تغییر آن را بین دو لحظه از جلسه نشان میدهد، برای یک سررسید.
بالای نما سه انتخاب هست:
- سررسید: قرص‌های سررسید، مثل جدول.
- جلسه: امروز، یا جلسهٔ قبل با تاریخش.
- بازهٔ زمانی: از شروع جلسه (پیش‌فرض)، یک ساعت اخیر، 30 دقیقهٔ اخیر یا بازهٔ دلخواه. در بازهٔ دلخواه، دو منوی «از» و «تا» ساعت شروع و پایان را با گام 5 دقیقه می‌گیرند.
زیرش برای هر قیمت اعمال یک ردیف با دو میله است: کال سبز بالا و پوت قرمز پایین. میلهٔ سمت راست خط صفر یعنی موقعیت باز در این بازه بیشتر شده و سمت چپ یعنی کمتر، و عددش کنار ردیف آمده است. بالای میله‌ها جمع تغییر کال‌ها و پوت‌ها در همان بازه نوشته شده و خط آبی میان ردیف‌ها قیمت لحظهای نماد پایه است. نشانگر را روی هر ردیف نگه دارید تا موقعیت باز اول و آخر بازه برای هر دو قرارداد بیاید. پایین نما، نمودار موقعیت باز کل کال‌ها و پوت‌های همین سررسید در طول جلسه است. دکمه‌های کال و پوت هر طرف را پنهان یا آشکار میکنند.
دو نکته برای خواندن عددها:
- «از شروع جلسه» از پیش‌گشایش حساب میشود، یعنی از موقعیت باز پایان جلسهٔ قبل.
- هر بازه از آخرین عکسِ پیش از شروعش حساب میشود. در ساعت معاملات، نقطهٔ آخرِ امروز زنده است و منتظر عکس بعدی نمی‌ماند.
مفهوم و یک مثال واقعی با عددهای یک جلسه در تغییر موقعیت باز در طول روز آمده است.
📱 در موبایل: بازهٔ زمانی یک منوی کشویی است و پیش‌فرض فقط کال است؛ با لمس هر ردیف، موقعیت باز اول و آخر بازه نشان داده میشود.
تنظیمات
از / :
- نمایش، ترتیب و بازگشت به پیش‌فرض ستون‌ها
- خطوط عمودی برای خوانایی جدول
- خط قیمت دارایی پایه و حرکت مورد انتظار (±1σ): خط آبی قیمت نماد پایه و دو خط‌چین بنفش مرزهای حرکت مورد انتظار، روی جدول و نقشه
- بخش محاسبات: نرخ بهره و مبنای قیمت (پایانی / آخرین / سرخط تقاضا / سرخط عرضه) — روی IV، سربه‌سر و محاسبات وابسته اثر می‌گذارد
زنجیره روی میزکار
در میزکار می‌توانید چند باکس زنجیره کنار هم داشته باشید و هرکدام ستون‌های خودش را داشته باشد — مثلاً یکی خلاصه برای نگاه سریع و یکی کامل با تقاضا و عرضه.
📱 در موبایل: روی گوشی هر باکس زنجیره یک کارت است با قیمت پایه و روزهای سررسید؛ با زدنش تمام‌قد باز میشود (میزکار در موبایل).
هر باکس تازه، تنظیمات ستونِ صفحهٔ زنجیره را نشان میدهد؛ یعنی چیدمانی که آنجا ساخته‌اید نقطهٔ شروع باکس‌هاست. به‌محض اینکه داخل خودِ باکس ستونی را جابه‌جا یا خاموش کنید، آن باکس نسخهٔ مستقل خودش را نگه می‌دارد و دیگر از صفحهٔ زنجیره تبعیت نمی‌کند.
باکس زنجیرهٔ میزکار هم همین نقشه و روند موقعیت باز را دارد: آیکون در نوار عنوان باکس نقشه را روشن میکند و در این حالت، جای انتخاب سررسید را چهار دکمهٔ ارزش، حجم، موقعیت باز و تغییر موقعیت باز می‌گیرد (در باکس باریک، یک منوی کشویی). آیکون روند موقعیت باز را نشان میدهد و منوی بازهٔ زمانی کنار سررسیدها میآید. هر باکس نما، معیار و بازهٔ خودش را جدا نگه می‌دارد؛ جزئیاتش در راهنمای میزکار آمده است.
نام‌گذاری نمادها (بازار سهام)
- اختیار خرید: معمولاً با ض شروع میشود + بخشی از نام پایه + شمارنده
- اختیار فروش: معمولاً با ط شروع میشود
مثال رایج: ضشنا1048 (call) و طشنا1048 (put) روی پایهٔ مرتبط با شپنا — شمارنده‌ها در بازار عوض میشوند؛ الگو مهم است نه عدد ثابت.
زنجیره = نمای یک سررسید از همهٔ اعمال کال و پوت یک پایه. نماد را انتخاب کنید، سررسید را بزنید، ستون‌ها را به ترتیبی که خودتان می‌خواهید بچینید و مبنای قیمت را تنظیم کنید، بعد برای فیلتر عمیق‌تر به دیده‌بان بروید.