اسپرد یعنی شما بهجای یک قرارداد، دو قرارداد را با هم و در یک لحظه باز میکنید — یکی را میخرید و یکی را میفروشید. پریمیومی که از پای فروختهشده میگیرید بخشی از هزینهٔ پای خریداریشده را میپوشاند، و در عوض سود شما هم سقف پیدا میکند. این معاملهٔ «هزینهٔ کمتر در ازای سود محدودتر» تمام چیزی است که خانوادهٔ اسپرد را میسازد. این صفحه توضیح میدهد اسپرد چیست، چرا به سه شکل عمودی و افقی و مورب تقسیم میشود، و هر کدام به کدام مقالهٔ استراتژی وصل است.
اسپرد چیست؟
اسپرد یک موقعیت ترکیبی است: دو قرارداد اختیار معامله که همزمان و بهعنوان یک بسته باز میشوند، یکی خریداریشده و یکی فروختهشده. هدفش این است که هزینهٔ ورود پایین بیاید یا ریسکِ یک موقعیت فروختهشده سقف بگیرد.
یک مثال ساده: اختیار خرید با اعمال 1,200 را میخرید و همزمان اختیار خرید با اعمال 1,400 را روی همان نماد پایه و همان سررسید میفروشید. اگر تنها پای اول را میخریدید، تمام پریمیوم را از جیب میدادید و سودتان سقفی نداشت. حالا پریمیومِ پای دوم بخشی از هزینه را برمیگرداند، ولی سود شما بالای 1,400 دیگر بزرگ نمیشود. هزینهٔ کمتر را با سقفِ سود خریدهاید.
همین یک معامله در کل خانوادهٔ اسپرد تکرار میشود؛ چیزی که بین انواعش فرق میکند فقط این است که دو پا در چه چیزی با هم اختلاف دارند.
دو چیزی که هر دو «اسپرد» صدا میشوند
قبل از هر چیز یک ابهام را ببندیم، چون بیشترین سردرگمی از همینجا میآید. واژهٔ «اسپرد» در بازار به دو چیزِ کاملاً بیربط گفته میشود:
یک: شکاف خرید و فروش. فاصلهٔ بین بهترین سفارش خرید و بهترین سفارش فروش در تابلوی همان نماد. این یک وضعیت بازار است، نه یک موقعیت؛ شما نمیسازیدش و انتخابش نمیکنید. فقط هزینهتان را بالا میبرد: هر چه این شکاف بازتر باشد، ورود و خروج گرانتر تمام میشود. در آپشنباز این عدد ستون جداگانهای به نام «شکاف» دارد.
دو: استراتژی اسپرد. همان موقعیت دوپایهای که بالا توضیح داده شد و شما آن را میسازید. بقیهٔ این مقاله دربارهٔ همین است.
چرا این تفکیک مهم است: کسی که این دو را یکی بگیرد، فکر میکند «معاملهٔ اسپرد» یعنی سود گرفتن از فاصلهٔ خرید و فروش — و دنبال چیزی میگردد که اصلاً وجود ندارد. آن فاصله در بازار آپشن ایران معمولاً هزینهٔ شماست، نه فرصتتان.
ساختار یک اسپرد: چه چیزی باید یکی باشد
هر اسپرد استاندارد سه قید دارد:
- دو موقعیت: یکی خریداریشده (Long) و یکی فروختهشده (Short)
- هر دو از یک نوع — یا هر دو اختیار خرید، یا هر دو اختیار فروش
- هر دو روی یک دارایی پایه
چیزی که میتواند فرق کند دو تاست: قیمت اعمال و تاریخ سررسید. و دقیقاً همین دو، سه نوع اسپرد را میسازند.
اسپرد عمودی: قیمت اعمال فرق میکند
در اسپرد عمودی هر دو پا یک سررسید دارند و دو قیمت اعمال متفاوت. پرکاربردترین و سادهترین شکل اسپرد است و چهار حالت دارد — دو دیدگاه بازار، هر کدام یک بار با اختیار خرید و یک بار با اختیار فروش.
| استراتژی | دیدگاه | ورود |
|---|---|---|
| کال اسپرد صعودی | صعودی | بدهی — خالص پرداخت میکنید |
| پوت اسپرد صعودی | صعودی | اعتباری — خالص دریافت میکنید |
| کال اسپرد نزولی | نزولی | اعتباری — خالص دریافت میکنید |
| پوت اسپرد نزولی | نزولی | بدهی — خالص پرداخت میکنید |
هر چهار تا سود و زیانشان از هر دو طرف سقف دارد و نقطهٔ سربهسرشان از لحظهٔ ورود معلوم است. اسپرد عمودی نقطهٔ شروع طبیعیِ کسی است که از خرید تکپایه به ساختارهای چندپایه میرسد.
اسپرد افقی یا تقویمی: سررسید فرق میکند
در اسپرد تقویمی برعکس است: قیمت اعمال هر دو پا یکی است و سررسیدشان فرق میکند. معمولاً سررسید نزدیک را میفروشید و دور را میخرید.
منطقش زمان است، نه جهت. قرارداد نزدیکتر ارزش زمانیاش را سریعتر از دست میدهد، پس اگر قیمت جایی نرود همان اختلافِ سرعت به سود شما تمام میشود. در عوض این ساختار به نوسان ضمنی حساس است و اگر دو سررسید نوسان ضمنیِ متفاوتی داشته باشند — همان چیزی که در چولگی نوسان میبینید — نتیجه میتواند کاملاً عوض شود.
اسپرد مورب: هر دو فرق میکنند
اسپرد مورب ترکیب دو تای قبلی است: هم قیمت اعمال فرق میکند، هم سررسید. یعنی همزمان روی جهت و روی زمان شرط میبندید.
انعطافش بیشتر است و دقیقاً به همین دلیل سختتر: دو منبع سود و زیان دارید که میتوانند همدیگر را خنثی کنند. اگر تازه با اسپرد آشنا شدهاید، این آخرین موردی است که باید سراغش بروید، نه اولی.
اسپرد نسبتی و بکاسپرد: تعداد پاها برابر نیست
تا اینجا هر اسپرد یک پای خریداریشده و یک پای فروختهشده داشت. اگر این نسبت را به هم بزنید، شخصیت موقعیت کاملاً عوض میشود — و مهمترین چیزی که عوض میشود سقف ریسک است:
- ریشیو اسپرد — بیشتر از آنچه میخرید میفروشید. سودتان سقف دارد ولی چون پای اضافیِ فروختهشده پوششی ندارد، زیانتان در آن سمت باز میماند. بهترین حالتش این است که پایه تکان نخورد، و بالا رفتن نوسان ضمنی به ضررتان است.
- بکاسپرد — برعکسش: بیشتر میخرید تا میفروشید. زیانتان محدود است و سودتان در حرکتهای تند باز؛ بالا رفتن نوسان ضمنی هم به سودتان است. نسخهٔ اختیار خرید کال بک اسپرد نسبتی است و نسخهٔ اختیار فروش پوت بک اسپرد نسبتی. بدترین حالتش دقیقاً همان بهترین حالتِ ریشیو اسپرد است: بیحرکتی.
نسبت رایج در هر دو 2 به 1 است و گاهی 3 به 2 — یعنی به ازای هر یک قرارداد در یک سمت، دو تا در سمت دیگر.
این دو را با هم اشتباه نگیرید. اسمشان شبیه است و رفتارشان آینهٔ هم؛ یکی سقف ریسک دارد و دیگری ندارد. اگر یک ساختار «نسبتی» را بدون شمردن پاهایش باز کنید، ممکن است فکر کنید ریسکتان محدود است در حالی که نیست.
بدهی یا اعتباری، محور دومی که با جهت اشتباه میشود
قبل از اسم انگلیسی هر اسپرد یک سؤال ساده بپرسید: برای باز کردنش پول میدهم یا پول میگیرم؟ جواب، برچسب بدهی یا اعتباری است.
و این برچسب مستقل از صعودی یا نزولی بودن است — دو محور جدا دارید. در جدول بالا هم دیدید: دو اسپرد صعودی داریم که یکی بدهی است و دیگری اعتباری. کسی که این دو محور را یکی بگیرد فکر میکند «اعتباری» یعنی نزولی، و ساختاری را باز میکند که دقیقاً خلاف دیدگاهش است.
پنج اشتباه رایج
- شکاف خرید و فروش را با استراتژی اسپرد یکی گرفتن. همان ابهامی که بالای این صفحه بسته شد.
- باز کردن دو پا در دو زمان. اسپرد یک بسته است؛ اگر پای دوم را نیم ساعت بعد بزنید، در آن فاصله یک موقعیت تکپایهٔ بیپوشش دارید — نه چیزی که فکر میکنید ساختهاید.
- نشمردن کارمزد دو پا. اسپرد دو برابر موقعیت تکپایه کارمزد معامله دارد و اگر تا سررسید نگه دارید کارمزد اعمال هم اضافه میشود. روی اسپردهای باریک همین رقم میتواند بخش بزرگی از سود را ببلعد.
- باز کردن اسپرد روی پایی که شکاف خرید و فروشش باز است. دو پا یعنی دو بار پرداخت آن شکاف، یک بار در ورود و یک بار در خروج.
- «اعتباری» را با «سود تضمینی» یکی گرفتن. پریمیومی که میگیرید سقفِ سود شماست، نه سودتان؛ زیان همچنان ممکن است و در ساختارهای نسبتی سقف هم ندارد.
در آپشنباز چطور پیدایشان کنم؟
به دیدهبان آپشن بروید (راهنمای دیدهبان)، یا از طریق میزکار باکس دیدهبان اضافه کنید. استراتژیهای اسپرد ستون آمادهٔ خودشان را دارند و لازم نیست چیزی بنویسید — ستون را اضافه میکنید و کل زنجیره برای همان ساختار اسکن میشود:
- کال اسپرد صعودی در دیده بان
- کال اسپرد نزولی در دیده بان
- پوت اسپرد صعودی در دیده بان
- پوت اسپرد نزولی در دیده بان
- ریشیو اسپرد در دیده بان
اگر هنوز نمیدانید کدام ساختار به دیدگاه امروزتان میخورد، نقشهٔ استراتژیها از سناریو شروع میکند و به ساختار میرسد. و اگر موقعیتی باز دارید که بازار خلافش رفته، تعدیل موقعیت گزینههایتان را میشمارد.
اعمال خودکار نیست. در سررسید، دارندهٔ قرارداد باید درخواست اعمال بدهد؛ اگر اقدام نکند هیچ اتفاقی نمیافتد و قرارداد بیاستفاده تمام میشود. طرفِ فروخته انتخابی ندارد — اگر درخواستی برسد، تخصیص میخورد و تعهدش اجرا میشود.
پیامدش در ساختارهای چندپایه بزرگتر است: اگر روی پای فروخته تخصیص بخورید و پای خریداریشدهٔ خودتان را اعمال نکنید، پوشش برداشته میشود و چیزی که قرار بود سقفدار باشد به یک موقعیت باز تبدیل میشود. سادهترین راه دور زدن کل این مسیر، بستن موقعیت در بازار پیش از سررسید است.
مهلت اعمال روز سررسید را از کارگزارتان بپرسید. جزئیات: تاریخ سررسید در قرارداد اختیار معامله و فرایند تخصیص در قراردادهای آپشن.
جمعبندی
اسپرد یک ترفند نیست، یک معامله است: هزینه و ریسک کمتر، در ازای سودی که سقف دارد. سه نوعش را همان شبکهٔ سررسید و قیمت اعمال از هم جدا میکند — عمودی در یک ستون، افقی در یک سطر، مورب روی قطر. و قبل از هر اسمی، دو چیز را از خودتان بپرسید: پول میدهم یا میگیرم، و پاهایم برابرند یا نه. جواب این دو، بیشتر از نام انگلیسی استراتژی به شما میگوید چه چیزی خریدهاید.